Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Batı’dan karşı saldırı başlatma planlarını desteklemek için ülkesine gelişmiş silahlar sağlanarak, operasyonları etkinleştirme konusunda daha fazla sözü aldı. Bu gelişmeyle birlikte Moskova askeri hamlelerini, Kiev’e sağlanan sistemleri hedef alacak şekilde genişletti. Luhansk yakınlarında İngiliz füzelerinin düşürüldüğünü duyurduktan bir gün sonra Rus kuvvetleri, Batının silah depolarına ve konuşlanma bölgelerine yönelik saldırıların yoğunlaştırılmasının bir parçası olarak ABD Patriot sisteminin imha edildiğini açıkladı.
Şarku’L Avsat’ın edindiği bilgilere göre askeri hareketlerin, Zelenskiy’nin Avrupa’ya yönelik geniş ziyaretinin ardından Batı’ya bir mesaj gönderme amaçlı olduğu düşünülüyor. Diğer yandan Zelenskiy, ziyareti sırasında Batı’dan güçlerini gelişmiş silahlarla desteklemeye devam etme sözü aldı.
Rusya Savunma Bakanlığı da dün kuvvetlerinin Ukrayna’daki askeri tesislere hassas güdümlü silahlarla saldırılar başlattığını duyurdu. Askeri bir açıklamaya göre ana hedef, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin konuşlanma noktaları ve Batı ülkelerinden teslim edilenler de dahil olmak üzere mühimmat, silah ve askeri teçhizatın depolandığı alanlardı. Yapılan açıklamada “Saldırı hedefine ulaşıldı. Tespit edilen tüm hedefler vuruldu” ifadelerine yer verildi.
Savunma Bakanlığı, özellikle modern Kinjal hipersonik füze sistemi kullanarak yapılan nokta atışla ABD yapımı bir Patriot uçaksavar füze fırlatıcısının imha edildiğine dikkati çekti. Saldırıdan bir gün önce de Rusya, Ukrayna’ya teslim edilen İngiliz yapımı Storm Shadow füzesini düşürdüğünü açıklamıştı.
Rus ordusundan yapılan açıklamada, savaş cephelerinin birkaç eksende yoğunlaştığına işaret edildi. Bir askeri sözcü, Kupyansk yönüne güçlü bir saldırı düzenlendiğini bildirdi. Ayrıca Batı Kuvvetler Grubu birlikleri, Harkov bölgesinde düşmanın insan gücü ve teçhizatını vurarak, 5 sabotaj ve keşif grubunu ortadan kaldırdı. Bu çerçevede Ukrayna tarafından yaklaşık 60 kişinin öldüğü ve 4 aracın imha edildiği kaydetti.
Krasno-Limansky ekseninde ise Rus füzeleri, Ukrayna kuvvetleri için bir operasyon merkezini imha etti. Yaklaşık 65 Ukraynalı asker ölürken, iki piyade savaş aracı ve bir Akatsiya kundak motorlu topçu sistemi imha edildi.
Donetsk’te ise Savunma Bakanlığı, “Saldırı müfrezeleri, Artemovsk’un (Bahmut) batı mahallelerinde operasyonlarını sürdürdü ve şehri savunan güçleri birkaç bölgede geri çekilmeye zorladı” açıklamasında bulundu.
Ordu Sözcüsü’ne göre Rus kuvvetleri, Krasnoye kasabasında yoğun saldırılarla karşı karşıya kaldı. Sözcü, saldırıları ‘son derece zor’ olarak nitelendirirken, 4. motorlu tüfek tugayı askerlerinin de dün Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin 10 saldırısını püskürttüğünü dile getirdi. Moskova, Ukrayna tarafının bölgedeki kayıplarının 70’ten fazla asker, piyade savaş aracı ve 2 zırhlı personel taşıyıcı olduğunu bildirdi.
Ukrayna, 16 Mayıs’ta Bahmut’un kuzey ve güneyindeki 20 kilometrekarelik alanı Rus güçlerden geri aldığını duyurdu. Ukrayna Savunma Bakanı Yardımcısı Hanna Maliar, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Son günlerde güçlerimiz, Bahmut’un kuzey ve güneyinde yaklaşık 20 kilometrekarelik bir alanı özgürleştirdi. Düşman Bahmut’ta ilerlerken, şehri de toplarla tamamen yok ediyor.”
Söz konusu gelişmelerle eş zamanlı olarak Moskova tarafından atanan Donetsk Başkanı Denis Pushilin, Bahmut’un dış mahallelerine ek rezervlerin aktarıldığını açıkladı. Pushilin, bir kanal üzerinden yayınlanan bir röportajda, kanatlarda zor bir durum olduğunu ve bu eksenin düşmanın en aktif eylemi olabileceğini belirterek şunları syledi:
“Ukrayna açısından genel olarak Bahmut, en büyük sorun haline gelirken, doğal olarak şehirde ciddi önlemler aldık. Ancak ek kuvvetler aktarmaya başvurduk ve cephe tüm eksenlerinde takviye edildi. Oradaki durumun istikrara kavuşması gerektiğini düşünüyorum.”
Ayrılıkçı komutana göre şehirdeki durum, genel olarak halen gergin. Ancak Wagner grubunun savaşçıları ilerlemeye devam ediyor. Denis Pushilin ayrıca, “Ukrayna’da silahlı oluşumlar tarafından kontrol edilen konutların sayısı giderek azalıyor” şeklinde konuştu.
Pushlin, Wagner birimlerinin Artemovsk’un (Bahmut) batısındaki bir dizi binanın kontrolünü ele geçirmeyi başardığını söyledi.
Wagner lideri Yevgeny Prigozhin, dün savaşçılarıyla birlikte Bahmut’taki binaların enkazı arasında dolaştığını gösteren bir video yayınladı. Videoda, Bahmut’ta öldürülen bir ABD’liye ait olduğu iddia edilen bir ceset ve cesedin ABD vatandaşı olduğunu doğrulayan kimliği de görülüyor.
Bu çerçevede Rusya’nın Avrupa Kıtası’nda silahlanma kontrolü ve kuvvet konuşlandırmasını düzenleyen bu belgeye bağlılığını sona erdiren bir başkanlık kararnamesinin yayınlanmasından iki gün sonra Devlet Duması (Temsilciler), oybirliğiyle Rusya’nın Avrupa’da Konvansiyonel Silahlı Kuvvetler Antlaşması’ndan çekilmesine karar verdi.
Oylama sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte kararın milletvekillerinin oy birliği ile alındığı anlaşılırken, milletvekilleri ise bu sonucu alkışlarla karşıladı.
Liberal Demokrat Parti (LDPR) lideri ve Devlet Duması Uluslararası İlişkiler Komitesi Başkanı Leonid Slutsky, kararın Rusya’nın güvenliğini sağlamaya yönelik ulusal çıkarlarına tam olarak uyduğunu söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, belgeyi oylama için Devlet Duması’na sundu.
Silahlanma ve stratejik güvenlik dosyasından sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, kararı ‘tarihi’ olarak nitelendirerek, Moskova’nın ‘bu anlaşmaya asla geri dönmeyeceğini’ vurguladı. Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ise Rusya’nın, ülkenin batı bölgeleri başta olmak üzere güvenliğini güçlendiren tüm bölgelere silah konuşlandırmak için çalışacağını söyledi. Medvedev, “Ülkenin güvenliğini güçlendirmemize kimse engel olamayacaktır” dedi.
Diğer yandan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ‘Rusya’nın askıda kalmış bazı sorunlarının’ çözülmemesi durumunda ‘tahıl anlaşmasının uzatılmayacağını’ açıkladı. Peskov, yaptığı basın açıklamasında, “Tahıl anlaşmasıyla ilgili temaslar devam ediyor. Ancak bu konuda hâlâ açık olan bazı sorular var” dedi.
Sözcü açıklamasında ayrıca “Anlaşmanın Rusya kısmıyla ilgili çok sayıda çözülmemiş soru var. Şu an bu anlaşmanın geleceği ve Batı’nın tahıl ve gübre tedariki konusunda ilerlenip ilerlenmeyeceği konusunda bir karar verilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Peskov, tahıl anlaşmasını uzatma olasılıklarının olup olmadığı ve Rusya Devlet Başkanı’nın bu konuyu görüşmeyi planlayıp planlamadığı konusundaki bir soruya ise “Uygun karar alındığında sizi bilgilendireceğiz” şeklinde yanıt verdi.
Rusya, Türkiye, Ukrayna ve Birleşmiş Milletler (BM) temsilcileri tarafından geçen yıl 22 Temmuz’da imzalanan anlaşma, İstanbul’daki ortak koordinasyon merkezinin gemilerin hareketini koordine etmesi şartıyla, Ukrayna’nın tahıl, gıda ve gübrelerinin Karadeniz boyunca Odessa da dahil olmak üzere üç limandan ihracına yönelik mekanizmaları içeriyor. Rusya ile ilgili kısım, Rusya’dan gübre ve tahıl nakliyesi için tesisleri kapsıyor. Tanker gemilerinin ve Rus limanlarının hareketine uygulanan kısıtlamaların bir kısmını kaldırmanın yanı sıra Rus bankalarına uygulanan cezaların bir kısmının azaltılması öngörülüyor. Moskova, anlaşmanın bu kısmına uyulmadığını söylüyor ve anlaşmanın yeni bir uzantısını onaylamak için uygulanmasını talep ediyor.
Moskova, mart ayında anlaşmayı 18 Mayıs’a kadar 60 günlük bir süreliğine uzatmayı kabul etmiş, şartlarının yerine getirilmemesi halinde ek bir uzatmayı kabul etmeyeceği tehdidinde bulunmuştu. Ukrayna ise anlaşmayı 120 gün daha uzatma konusunda ısrar ediyor.
