Gine’de iktidardaki askeri konsey ile yönetimle başarısız olduğunu ilan eden ve geçiş sürecine itiraz etmek için protestolara başvuran muhalefet arasındaki tansiyon artıyor.
Radio France International’ adlı radyo kanalı pazar günü, Gine’nin Konakri’de imamlar ve dini adamlarının, muhalefetin açıklamalarına göre yedi kişinin, sağlık kaynaklarına göre ise iki kişinin ölümüne ve 50 kişinin yaralanmasına yol açan şiddetli protestoların ardından ‘itidal’ çağrısında bulunduklarını bildirdi.
Geçtiğimiz hafta ülke, iktidardaki askeri konseyin iktidarı sivillere devretme planında net olmamasını protesto etmek için muhalefet destekçileri ile güvenlik güçleri arasında kanlı çatışmalara sahne olan kitlesel gösterilere tanık oldu.
Ülkede geçtiğimiz hafta, büyük gösterilere sahne oldu. Muhalefet destekçileri ile güvenlik güçleri arasında, iktidardaki askeri konseyin iktidarı sivillere devretme planının netliğe kavuşturulmamasının protesto edildiği gösteriler sırasında kanlı çatışmalar yaşandı.
Muhalefet, geçtiğimiz ay, ‘iktidardaki askeri konseyle istişarelerin başarısız olduğunu’ duyurdu. ‘Gine'de Yaşayan Güçler’ adlı koalisyon tarafından yapılan açıklamada, ‘yetkililerin siyasi iradelerindeki eksiklik’ nedeniyle sokaklarda ve meydanlarda gösterileri yeniden başlatma kararı alındığı bildirildi.
Ülkedeki büyük partilerin, sendikaların ve sivil toplum kuruluşlarının yer aldığı koalisyon, dini otoritelerin arabuluculuğuna bir fırsat vermek üzere 2021 yılında iktidarı ele geçirip ülkedeki tüm gösterileri yasaklayan orduyla yeniden masaya oturmuş, protesto gösterilerini durdurmuştu. Muhalefet, sivillerin bir an önce iktidara dönmesi ve siyasi tüm tutukluların serbest bırakılması çağrısında bulunuyor.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Bölgesel Yönetim ve Ademi Merkeziyetçilik Bakanı Morey Conde, Gine'nin sivilleri yeniden iktidara getirme ve kendi ifadesiyle ‘sürdürülebilir sosyal ve ekonomik kalkınmanın temellerini atma’ süreci için 5,812 milyar Gine frangına (610 milyon eurodan fazla) ihtiyacı olduğunu söyledi.
Afrika Birliği (AfB) ve Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), ordunun iktidarı ele geçirmesinin ardından Gine'nin üyeliğini askıya aldı. ECOWAS üyesi ülkelerin liderleri, geçtiğimiz eylül ayında New York'ta Gine'nin katılmadığı bir zirve sırasında ülkeye ‘daha ağır yaptırımlar’ uygulayarak Gineli yetkililere ‘makul ve kabul edilebilir’ bir takvim sunmaları için bir ay süre verdiler.
Gine'de iktidarı ele geçiren ordu, ECOWAS tarafından yayınlanan bir belgeye göre iktidardaki isimlere üç yıl boyunca ağır yaptırımlar uygulanacağı tehdidinin ardından geçtiğimiz ekim ayında yaptıkları açıklamada, iki yıl içinde iktidarı sivillere geri vereceklerini duyurdular. Ancak 24 aylık sürenin ne zaman başlayacağını belirtmediler.
Gine'de 2021 yılındaki askeri darbeyle Alpha Conde iktidarını deviren Yarbay Mamady Doumbouya, o tarihten bu yana başkanlık görevini yürütüyor. Yarbay Doumbouya, seçimlerden sonra iktidarı sivillere devredeceğini açıkladı. Askeri cunta, ‘Gine devletinin yeniden kurulması’ için güvenilir, hile karışmayan seçimler düzenlemek ve önemli ve gerekli reformları gerçekleştirmek için ihtiyaç duyduğu üç yıllık süre boyunca ülkeyi yönetmeyi planladığını duyurdu. ECOWAS ise bu süreyi ‘kabul edilemez’ olarak değerlendirdi.
Afrika Sahel bölgesi meselelerinde uzman Mohammed el-Amine al-Dah, Gine'deki askeri yetkililerin demokratik bir siyasi geçiş konusunda ciddi olmadığını, muhalefetin, sürekli ertelemeler sebebiyle askeri yetkililerin demokratik süreç konusundaki ciddiyetini kanıtlayacak sinyaller almadan iktidarla müzakereleri sona erdirmek için her türlü nedeni olduğunu söyledi.
Mohammed el-Amine al-Dah, olayların güvenlik güçleri ile iktidardaki askeri cuntanın kötü niyetli olduğunu kanıtlamak için sokağın desteğinden başka çaresi olmayan muhalifler arasında ırkçı ve etnik savaşa dönüşebileceğini, bunun da uluslararası toplumdan ve Afrika kurumlarından yetkililere karşı daha fazla yaptırımın uygulanmasına yol açacağını ve böyle yoksul insanların daha fazla olumsuz olarak etkileneceğini vurguladı.
Nijerya'nın kuzeydoğusundaki Maiduguri şehrinde bulunan Gamboru pazarındaki bir camiye düzenlenen bombalı saldırının ardından olay yerinin yakınında toplanan halk, (Arşiv-AFP)
AFRICOM askerleri (AFP)