ABD Başkanı Joe Biden, Pazar günü Hiroşima’da yapılan G7 Liderler Zirvesi’nin sonunda, Pekin'in G7'yi kendisini itibarsızlaştırmaya çalıştığı iddiasıyla kınamasından saatler sonra yaptığı açıklamada, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerin ‘çok yakında iyileşmesi’ gerektiğini söyledi.
Biden, geçtiğimiz Kasım ayında Endonezya'nın Bali kentinde düzenlenen G20 Liderler Zirvesi’nde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmenin ardından Çin ile ilişkilerin kötüleştiğini kabul etti. Beyaz Saray'ın Şubat ayında ABD semalarında görülen bir ‘casus balonu’ düşürme kararı, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında diplomatik bir tartışmayı tetikledi. Olay, Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın, Biden-Şi zirvesinin ardından ilişkileri geliştirmek için bir fırsat olarak görülen önceden planladığı Pekin ziyaretini iptal etmesine neden oldu.
Kırmızı telefon hattı
Biden, geçtiğimiz yıl Bali’deki G20 Liderler Zirvesi sırasında yapılan uzlaşılar uyarınca Pekin ile kırmızı telefon hattı kurulması gerektiğini söylediyse de daha sonra ABD semalarında ‘casusluk teçhizatıyla donatılmış bir balonun’ uçmasının ve ardından düşürülmesinin ‘diyalogla ilgili her şeyi değiştirdiğini’ ifade etti. ABD Başkanı, iyimser bir tavırla, ‘ilişkilerde çok yakında bir gelişmeye tanık olacağınızı düşünüyorum’ diye devam etti.
Biden yönetimi, Pekin tarafından yalanlanan casusluk olayının yanı sıra askeri amaçlarla kullanılabileceği iddiasıyla elektronik çip ticaretini hedef alarak Çin'i kızdırdı. Biden, “(Çin) Ordusunu kuruyor. Bu yüzden Çin ile bazı malzemelerin ticaretini yapmaya hazır olmadığımı açıkça belirttim” diyerek yönetiminin uygulamalarını savundu. Biden, “Tüm müttefiklerimizden da aynısını yapacaklarına dair taahhüt aldık. Bu asla düşmanca bir adım değil” ifadelerini kullandı.
Tayvan sorunu
ABD Başkanı Biden, her ne kadar Pekin ile diyaloğu yeniden başlatmayı istese de Pekin’i Tayvan’a karşı askeri harekat başlatmaması konusunda uyarmaktan da geri durmadı. Tayvan Boğazı'ndaki mevcut durumda tek taraflı bir değişiklik olmaması gerektiğini söyleyen Biden, “Müttefiklerimizin çoğu arasında, Çin'in tek taraflı hareket etmesi durumunda bir yanıt verileceği konusunda net bir anlayış var” dedi.
ABD’nin Pekin’i Çin’in meşru hükümeti olarak tanıyan ‘tek Çin’ politikasına bağlı olduğunu vurgulayan Biden, “ABD, Tayvan'ın kendi başına bağımsızlık ilan etmesini beklemiyor” şeklinde konuştu.
Öte yandan Çin Dışişleri Bakanlığı, ‘G7’nin Tayvan’ın bağımsızlığına ilişkin hamlelerine dair net bir tutum sergilemeden Çin’e suçlamalarda bulunmaktaki ısrarını’ kınadı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, G7’nin bir yandan barış, istikrar ve refah dolu bir dünya istediğini teyit ederken ‘gerçekte dünya barışını engellediğine, bölgesel istikrara zarar verdiğine ve diğer ülkelerin kalkınmasına ket vurduğuna’ dikkati çekerek “Bu yaklaşımın en ufak bir uluslararası güvenilirliği yok” diye ekledi.
Çin’in öfkesi
Pekin, G7 tarafından Cumartesi günü yayınladığı, kendisini Güney Çin Denizi ve insan hakları konusunda eleştiren ve birkaç dosyaya karışmakla suçlayan bildiriden duyduğu ‘güçlü memnuniyetsizliğini’ dile getirdi.
G7 bildirisinde, Çin’in G7 ülkelerinin iç işlerine ‘karışmaması’ çağrısında bulunulurken ‘özellikle Tibet ve Sincan'da’ insan haklarına dair duyulan ‘endişeler’ dile getirildi. Bildiriye imza atan ülkeler (Kanada, Fransa, ABD, Almanya, İtalya, Japonya ve İngiltere) Tayvan Boğazı'nda ‘barış ve istikrarın önemini’ vurgularken Pekin'i ‘askerileşmekle’ suçlayıp Güney Çin Denizi’ndeki durumla ilgili duydukları ‘ciddi endişeleri’ dile getirdiler.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü yaptığı açıklamada, ‘G7'nin Çin ile ilgili sorunları manipüle etme, Çin’i karalama ve Çin’e saldırma konusundaki ısrarını’ kınadı. Fransız Haber Ajansı'nın (AFP) aktardığına göre Pekin'in bunu ‘şiddetle kınadığına’ işaret eden Bakanlık Sözcüsü, “Çin, güçlü memnuniyetsizliğini ve kesin itirazını ifade eder. Zirveye ev sahipliği yapan Japonya’ya ve diğer ilgili taraflara resmi itirazda bulunuldu” dedi.
