Sudan’da çatışan taraflara ateşkes ve ceza talebi

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Ferhan, 21 Mart'ta Cidde Anlaşması'nın imzalanması sırasında Sudanlı tarafların temsilcileriyle bir araya geldi. (Reuters)
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Ferhan, 21 Mart'ta Cidde Anlaşması'nın imzalanması sırasında Sudanlı tarafların temsilcileriyle bir araya geldi. (Reuters)
TT

Sudan’da çatışan taraflara ateşkes ve ceza talebi

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Ferhan, 21 Mart'ta Cidde Anlaşması'nın imzalanması sırasında Sudanlı tarafların temsilcileriyle bir araya geldi. (Reuters)
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Ferhan, 21 Mart'ta Cidde Anlaşması'nın imzalanması sırasında Sudanlı tarafların temsilcileriyle bir araya geldi. (Reuters)

Hızlı Destek Kuvvetleri’nden üst düzey bir yetkili, arabulucu konumundaki ABD ve Suudi Arabistan'ın ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında 24 saat süreli bir ateşkes önerisi sunacağını bildirdi. Böylece hava kontrolünün ve engelleyen taraf için cezaların öngörüldüğü maddelere iki tarafın da bağlılığının test edileceğini kaydetti.

HDK Komutanı’nın danışma ofisi üyesi Mustafa Muhammed İbrahim dün Arab Haber Ajansı’na (ANA) yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Teklif, ateşkesi ihlal edecek tarafa yaptırım uygulanmasını içeriyor. İki taraf da bunlara uymadığı takdirde müzakereler kalıcı olarak askıya alınacak. Müzakere sürecini kolaylaştıran ABD ve Suudi Arabistan bu kısa süreli ateşkesi gözetleme uçakları aracılığıyla daha sıkı bir şekilde izleyecek.”

Suudi Arabistan ile ABD’nin salı günü yaptığı açıklamada, ordu ve HDK heyetlerinin Cidde’de insani yardımı kolaylaştırmanın yolları ve Cidde müzakerelerini resmen yeniden başlatmadan önce atılması gereken adımlar konusunda anlaşılması yönündeki dolaylı görüşmelere devam ettiğini doğruladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte, Sudan'daki çatışma taraflarının ‘adım adım’ sistemi izleyerek Cidde müzakerelerine devam etmeden önce güven artırıcı adımlar atmasının önemini vurguladı. İsmini vermek istemeyen yetkili şunları söyledi:

“Cidde görüşmelerinin resmi olarak dondurulmasına ve ateşkes anlaşmasının sona ermesine rağmen ordu ve HDK heyetleri halen Cidde'de. İki heyet ile günlük olarak iletişim halindeyiz. Bu iletişim, insani yardımı kolaylaştırmaya, ateşkes anlaşması için zorlamaya ve güven artırıcı adımlar atmaya odaklanıyor. Cidde görüşmelerine devam etmeden önce taraflar bunu göz önüne almalı.”

Fotoğraf Altı: Hartum'un güneyindeki el-Ezheri mahallesinde bir ev yıkıldı salı günü yıkıldı. (AFP)
Hartum'un güneyindeki el-Ezheri mahallesinde bir ev yıkıldı salı günü yıkıldı. (AFP)

Sudan'ın Dostları grubu, Sudan ihtilafındaki tarafları ihlallerle ilgili sorunları çözmek ve tamamen saygı duyulan bir ateşkes anlaşmasına varmak için Cidde'deki diyalog masasına dönmeye çağırdı. ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Norveç, Suudi Arabistan, İsveç, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Avrupa Birliği (AB) tarafından imzalanan açıklamada, Sudan'da devam eden şiddet ve feci insani durumun yanı sıra insan hakları ihlalleriyle ve insani yardımın yağmalanmasıyla ilgili derin endişelerini dile getirdi. Söz konusu ülkeler, insani yardımın hızlı ve güvenli bir şekilde ulaştırılmasını, uluslararası insancıl hukuka saygı gösterilmesini ve siyasi yola dönüşü sağlamak için çatışma taraflarını çatışmaları ve sivillere yönelik saldırıları durdurmaya, etkili ve sürdürülebilir bir ateşkes anlaşmasını kabul etmeye çağırdı.

Aynı zamanda, 11 Mayıs’ta sivillerin korunmasına ilişkin yayınlanan bildirgede ve 20 Mayıs’ta imzalanan ateşkes anlaşmasında üzerinde anlaşmaya varılan taahhütlere acilen bağlı kalınması istendi. Anlaşmazlıkları çözmek ve tamamen saygı duyulacak bir ateşkese varmak için Cidde görüşmelerine geri dönülmesi, yardımın ihtiyacı olan insanlara ulaşmasını sağlamak için yardımların ve insani yardım personelinin korunması talep edildi.

Düşmanlıkların durdurulması ve çatışmanın çözümüne yönelik bölgesel ve uluslararası çabaları destekleyen açıklamada aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in (BM) Sudan'daki Entegre Geçiş Yardım Misyonu'nun (UNITAMS) ve BM Genel Sekreteri'nin Sudan Özel Temsilcisi Volker Perthes’in desteğine, sivil geçiş, özgürlük, barış ve adalet arzularında Sudan halkına yardımcı olma yönünde bitmek bilmeyen çalışmalarına vurguda bulunuldu. Ayrıca şu ifadelere yer verildi:

“Sudan’da çatışan tarafları siyasi diyalogu yeniden tesis etmek amacıyla anlaşmazlıklarını barışçıl yollarla çözerek özgürlük, barış ve adalet talep eden Sudan halkının çağrılarına kulak vermeye çağırıyoruz.”



İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
TT

İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nde Hamas’a karşı faaliyet gösteren 5 Filistinli milis grubun oluşturulmasıyla övünürken, iktidardaki sağ çevreler bu grupların rolü konusunda uyarılarda bulunuyor. Sağcı çevreler, bu tür yapılanmaların en iyi ihtimalle para hırsıyla hareket ettiğini, daha fazla ödeme yapan bir taraf bulmaları hâlinde İsrail’e karşı da dönebilecekleri görüşünü dile getiriyor.

Ordu bu eleştirilere verdiği yanıtta, söz konusu güçlerin yakından izlendiğini ve dikkatli davranıldığını vurguladı. Açıklamada, bu milislerin bugün “sarı hat” olarak adlandırılan bölgede Hamas hücrelerine karşı görevler yürüttüğü, bu görevlerin İsrail ordusu tarafından yapılması hâlinde askerlerin hayatının ciddi risk altına gireceği ifade edildi.

Ordu, bu grupların Hamas’a yönelik suikastlar gerçekleştirdiğini ve onları kamuoyu önünde küçük düşürdüğünü ileri sürdü.

Ancak sağ kanat bu değerlendirmelere temkinli yaklaşıyor. Bu milislerin kişisel çıkarlara, aşiretler arası çatışmalara ve suç çeteleri arasındaki rekabete dayandığını savunan sağcılar, bu yapılarla güvenli ilişkiler kurulamayacağını belirtiyor.

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

İsrailli kaynaklara göre Gazze’de hâlihazırda faaliyet gösteren 5 silahlı milis grubu bulunuyor: İlki kuzeyde Beyt Lahiya bölgesinde ve Eşref el-Mansi tarafından yönetiliyor. İkincisi Gazze kentinin kuzeyindeki Şucaiyye Mahallesi yakınlarında, lideri Rami Adnan Halis. Üçüncüsü orta kesimde Deyr el-Belah civarında ve Şevki Ebu Nasira tarafından yönetiliyor. Dördüncüsü Han Yunus’ta, lideri Husam el-Esdal. Beşinci milis ise Refah’ta faaliyet gösteriyordu ve Yasir Ebu Şebab tarafından yönetiliyordu; Şebab’ın öldürülmesinin ardından yerini Gassan ed-Dehini aldı. Gazze’de son dönemde ed-Dehini’nin bir suikast girişiminde yaralandığına dair söylentiler yayıldı.

Yediot Aharonot gazetesine konuşan güvenlik kaynakları, kuzey ve güneyde faaliyet gösteren milislerin aşiretlere dayandığını ve suç geçmişi olan kişiler tarafından kontrol edildiğini belirtirken, orta kesimdeki iki grubun liderlerinin geçmişte Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile bağlantılı isimler olduğunu belirtti. Bu nedenle söz konusu iki grubun ulusal saiklerle hareket ediyor olabileceği ve İsrail ordusunun aslında Filistin çıkarları doğrultusunda kullanılıyor olabileceği ihtimali dile getirildi.

Gazete, İsrail çevrelerinde bu silahların kontrolden çıkabileceği ve ister milis liderlerinin elinden çıksın isterse bölgedeki diğer tarafların eline geçsinler, işgal ordusuna karşı kullanılmaları olasılığı konusunda endişeler olduğunu belirtti.

Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)

Gazete ayrıca, işgal ile iş birliği yapan Gassan ed-Dehini’nin yayımladığı ve Hamas ile direniş güçlerini tehdit ettiği videoya da değindi. Videoda ed-Dehini’nin, Refah’ta İsrail hava desteği altında esir alınan Kassam Tugayları saha komutanı Edhem el-Aker’e hakaret ettiği görülüyor. Videoda ed-Dehini’nin, Gazze’de daha önce bulunmayan kamuflajlı askeri üniforma ve kurşun geçirmez yelek giydiği, nadir ve pahalı bir sigara içtiği, arka planda ise modern “pick-up” araçların ve yakın mesafede İsrail askeri mevzisi olduğu tahmin edilen bir binanın yer aldığı ifade edildi.

Öte yandan, CNN ve Wall Street Journal, İsrail kaynaklarına atıfta bulunarak, İsrail’in bu milisleri çok sayıda tüfek ve mühimmatla silahlandırdığını yazdı. Bu durum, Oslo Anlaşmaları döneminde İsrail’in Filistin Yönetimi’ne silah edinme izni vermesini ve sağ kesimin o dönemde dile getirdiği “Onlara silah vermeyin” sloganını hatırlattı.

Wall Street Journal, yedek subaylara dayandırdığı haberinde, İsrail’in Hamas’a karşı faaliyet gösteren bu milislere yaptığı yatırımları artırdığını, askeri teçhizat sağladığını, üyelerini İsrail’deki hastanelerde tedavi ettirdiğini ve ailelerine destek verdiğini belirtti. Gazete, bu kişilerin bazılarının Filistin Yönetimi ile bağlantılı olduğunu, özellikle Refah’taki bazı unsurların ise suç kayıtlarının bulunduğunu yazdı.

Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)

Haberde, İsrail’in bu gruplara yakıt, gıda, araç, hatta sigara sağladığı; onları İsrail askerlerine yakın “sarı hat” bölgesinde konuşlandırmaya yardımcı olduğu ve bu desteğin maliyetinin İsrail güvenlik bütçesinden on milyonlarca şekele ulaşabileceği ifade edildi.

Şarku’l Avsat’ın Yediot Aharonot'tan aktardığına göre İsrail güvenlik kurumları içinde bu milislerin desteklenmesi konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Destekleyenler, bu yaklaşımın Hamas’a karşı taktiksel fayda sağladığını ve askerler üzerindeki riski azalttığını savunurken; karşı çıkanlar, silahların başka ellere geçmesi ya da bazı unsurların Filistin toplumuna yeniden entegre olabilmek için İsrail’e karşı dönmesi ihtimaline dikkat çekiyorlar.

Gazete, bu milislerin Hamas ve askeri kanadıyla baş edebilecek birleşik örgütsel yapıya sahip olmadığını, fiilen sadece İsrail ordusu ve Şin Bet’in denetimi altında hareket ettiklerini vurguladı.

Sonuç bölümünde Yediot Aharonot, bu grupların kısa vadeli taktik çözüm sunabileceğini, özellikle geniş çaplı yıkım operasyonları öncesinde Hamas mensuplarını tünellerde veya enkaz altında aramak için kullanılabileceğini belirtti. Ancak, örgütsel çatıdan yoksun bu yapıların Hamas’ın yerine geçme şansının bulunmadığını, Hamas’ın ateşkes sürecinde gücünü yeniden toparladığını ve kontrolünü pekiştirdiğini kaydetti.

Gazeteye konuşan sağcı bir siyasi kaynak, bu milislerin İsrail’e Lübnan Savaşı’nı hatırlattığını belirtti. O dönemde İsrail’in Filistin Kurtuluş Örgütü’ne ve daha sonra Hizbullah’a karşı Lübnanlı milisleri devreye soktuğunu hatırlatan kaynak, bu milislerin Sabra ve Şatilla mülteci kamplarında katliamlar gerçekleştirdiğini ve bunun sorumluluğunun İsrail’e yüklendiğini belirtti. Bu nedenle aşırıya kaçılmaması ve bu tür gruplara bel bağlanmaması gerektiğini vurguladı.


Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan yaptığı açıklamada, devletin barışı veya ateşkesi reddetmediğini, ancak ateşkesin "düşmanı yeniden güçlendirmek için bir fırsat" olmaması gerektiğini söyleyerek, Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) atıfta bulundu.

Egemenlik Konseyi tarafından dün yayınlanan açıklamada belirtildiği üzere, Burhan Cezire Eyaleti'ne yaptığı ziyarette, "silahlarını bırakıp barış yolunu benimseyen herkesi memnuniyetle karşıladığını" ifade etti. Ayrıca, "ülkeye ve orduya karşı kışkırtıcılık yapanların hesap vereceğini" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin Sudan'daki savaşı sona erdirmek için yoğun çaba sarf ettiğini ve buna çok yaklaştığını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Sudan ordusu ile HDK arasındaki savaş, sivil yönetime geçiş için seçimlere yol açması beklenen geçiş döneminde yaşanan iktidar mücadelesinin ardından 2023 Nisan ayının ortalarında patlak verdi.


Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
TT

Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)

Sudan Doktorlar Ağı'na göre Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırısı sonucu, aralarında sekiz 8 çocuğun ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi hayatını kaybetti.

Ağ, aracın Güney Kurdufan eyaletinden kaçan yerinden edilmiş insanları taşıdığını ve el-Rahad şehrine geldiğinde hedef alındığını, bunun sonucunda ikisi bebek olmak üzere 24 kişinin öldüğünü ve çok sayıda kişinin de tedavi için şehrin hastanelerine kaldırıldığını belirtti.

Doktorlar Ağı, bölgenin ciddi tıbbi kaynak sıkıntısı çektiği, bu durumun yaralı ve yerinden edilmiş kişilerin acılarını daha da artırdığı son derece karmaşık sağlık ve insani koşullar altında saldırının gerçekleştiğini ifade etti.