Libya Başkanlık Konseyi’nden seçimlere tam destek

Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri
Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri
TT

Libya Başkanlık Konseyi’nden seçimlere tam destek

Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri
Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri

Mısır'ın Libya'daki siyasi partilerle açıklanmayan temaslarına ilişkin haberler yayınlanırken Temsilciler Meclisi ülkenin doğusundaki karargahında yeni bir toplantıya hazırlanıyor. Başkanlık Konseyi ise ülkede ‘dışlama olmaksızın kapsamlı seçimler’ yapılmasına verdiği desteği yineledi.

Mısırlı kaynaklar, dün Mısır İstihbarat Teşkilatı Başkanı Tümgeneral Abbas Kamil, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Ulusal Ordu (LUO) Başkomutanı Mareşal Halife Hafter arasında herhangi bir resmi açıklama yapılmadan gerçekleşen sürpriz bir görüşmeyle ilgili haberleri doğrulamaktan veya yalanlamaktan kaçındı.

Temsilciler Meclisi Başkanlığı medya danışmanı Fethi el-Merimi, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte, böyle bir toplantıdan haberi olmadığını söyledi. Ancak Temsilciler Meclisi'nin bugün Bingazi'deki karargahında resmi bir toplantı yapılacağını doğrulayan Merimi, gündemi ise belirtmedi.

LUO ve Hafter’in ofisi ise sessizliğini koruyor. Ancak Libya’daki yerel kaynaklar ve medya ise Kamil, Salih ve Hafter arasında Bingazi'deki Benina Havalimanı'ndaki VIP salonunda bir toplantı gerçekleştiğini bildirdi. Görüşmenin, Mısırlı yetkilinin İtalya arabuluculuğunda Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başkanı Abdulhamid Dibeybe ile Roma'da görüşmesinden saatler sonra gerçekleştiğine dikkati çekti.

Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mışri, dün, Trablus'taki ikametgahında komite başkanlarıyla seçimlerin tamamlanmasına yönelik sonraki adımları görüştü. Görüşmede ülkedeki en önemli güncel siyasi dosyalar ele alındı.

Konsey tarafından dün yapılan açıklamaya göre, Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi Başkanı, Mışri’ye Fas'ın Bouznika şehrinde Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Komitesi çalışmaları, ayrıca görevleri sırasında izlenen mekanizma hakkında brifing verdi.

Kurban Bayramı öncesinde karısı ve 18 yaşından büyük kızları ve oğullarına üç ay boyunca ödenek verilmesi talimatı veren Dibeybe, Türk askeri kuvvetlerinin ve onlara bağlı Suriyeli paralı askerlerin Libya topraklarında UBH güçlerinin saflarında çalışmaya devam etmesi hakkında yorum yapmayı reddetti.

Yerel basında yer alan haberlere göre İtalyan medyasına konuşan Dibeybe, “Libya'ya sadece uluslararası anlaşmalara dayalı güçler kabul edilecek. Bütün devletler müdahil ve hoş karşılanmayan taraflardır ve ülkeyi terk etmeleri gerekir. Uluslararası anlaşmalar uyarınca yürürlükte olan yasalar mucibince, iki ülke arasında imzalanan anlaşmalar temelinde gelecekte yabancı güçlerin varlığı kabul edilebilir” dedi. Ayrıca hükümetinin amacının geçiş dönemini bitirmek olduğuna da işaret etti.

Ertelenen seçimlerin yapılmasını sağlayacak bir anayasanın hazırlanması çağrısında bulunan Dibeybe, “Bir anayasamız yok. İşe anayasal bir temel oluşturmakla başlamalıyız. Ardından seçim yapmayı düşünebiliriz. Mevcut sorun, dengeli, adil ve kimseyi dışlamadan tüm Libyalılar için tasarlanmış olması gereken bir anayasa yasasının oluşturulmasında yatıyor” açıklamalarında bulundu.

Kuvvetlerinin insan kaçakçılarına karşı daha fazla hava saldırısı düzenlemeye hazır olduğunu ifade eden Dibeybe, Batı Libya'da insan kaçakçılarına karşı yedi teknenin imha edilmesiyle sonuçlanan son askeri operasyona atıfta bulundu.

Libya Başkanlık Konseyi, Libya Devlet Yüksek Konseyi ve Temsilciler Meclisi üyelerinden oluşan 6+6 Komitesi'nin ulaştığı sonuçları memnuniyetle karşıladığını, dışlayıcı olmayan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine yol açacak her türlü adıma verdiği desteği yineledi.

Konsey Sözcüsü Necva Vehibe, UBH’ye yakınlığı ile bilinen Libya Haber Ajansı’na (LANA) verdiği demeçte, komitenin Fas'taki toplantılardan sonra vardığı sonuçları memnuniyetle karşılayan konseyin parlamentonun seçim yasalarını nihai haliyle yayınlamasını dört gözle beklediğini söyledi.

Konsey ve Başkanı Muhammed el-Menfi’nin dışlayıcı olmayan ve gecikmeye sebep olmayacak cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine yol açacak her türlü adıma verdiği desteği yineledi. Aynı zamanda, mevcut istikrarın devamını sağlamak ve seçim ortamı hazırlamak için Konsey'in Birleşmiş Milletler misyonunun da katılımıyla ilgili kurumlar ve tüm ulusal güçlerle kapsamlı bir istişareye hazır olduğunu da ekledi.

Öte yandan Akile Salih, Zliten şehrinin ileri gelenleri, şeyhleri ​​ve bilgelerinden oluşan bir heyet ile Cumartesi akşamı Kubba şehrinde bir araya geldi. Görüşmede ülkedeki son siyasi gelişmeler, Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri düzenleyerek Libya krizini sona erdirmek için sarf edilen çabalar ele alındı. Heyet, Libya krizini sona erdirmek ve ülkeyi güvenliğe kavuşturmak için attığı ulusal adımlar ve çabalarda kendisine ve Konsey'e verdiği tam desteği dile getirdi. 

İstikrar Hükümeti Başbakanı Usame Hammad, üst düzey bir hükümet heyetinin başında Ribana bölgesine yaptığı ziyareti, hizmet eksikliğinden şikayet eden Libya vatandaşlarına karşı ulusal bir görev olarak değerlendirdi. Tüm temel hizmetleri sağlama sözü veren Hammad, taahhütlerinin vatandaşların temel ihtiyaçlarının karşılanması için sözde ve fiilde gerçekleşeceğini, zira bunların temel haklar olduğunu söyledi.



Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
TT

Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)

Türkiye, geçen hafta Libya’nın doğusu ve batısındaki yönetimler arasında birliği sağlamak amacıyla görüşmelere ev sahipliği yaptı. Ancak görüşmelerden herhangi bir anlaşma çıkmadı.

xcdvfgbhj
Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe hükümetine bağlı güçler arasında yer alan silahlı kişiler (AP)

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üst düzey bir Türk yetkili, çarşamba günü AFP’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin henüz bir sonuç vermediğini belirtti.

Yetkili, “Görüşmeler şimdiye kadar ağırlıklı olarak iki tarafın askerî açıdan birleştirilmesine odaklandı. Siyasi birliğin sağlanması konusunun ise ilerleyen aşamada ele alınması bekleniyor” dedi.


Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
TT

Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)

Libya Temsilciler Meclisi, Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin dosyayı, ülkedeki siyasi ve kurumsal bölünmüşlüğün yanı sıra 2011’den bu yana devam eden geçiş süreci nedeniyle “incelemede” tutmaya devam etti. Bu durum, deniz anlaşmalarının sonuçlandırılmasını ertelerken dosyanın hukuki ve teknik boyutların ötesine geçen iç uzlaşılar ve bölgesel hesaplamalara bağlı kalmasına yol açıyor.

Deniz sınırlarının belirlenmesi konusu, Libya parlamentosunun Dışişleri Komisyonu üyelerinin geçen hafta sonu Atina’da Yunan parlamenterlerle yaptığı görüşmeler sırasında yeniden gündeme geldi. Libya tarafı, deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmaların Bingazi’deki Temsilciler Meclisi bünyesinde hâlâ incelendiğini ve sınırları ilgilendiren tüm ülkelerin çıkarlarının ilgili hukuki çerçeveler doğrultusunda dikkate alındığını vurguladı.

Bu tutum, Libya’nın içinde bulunduğu geçiş sürecinin yanı sıra komşu ve Akdeniz ülkeleriyle sınırların belirlenmesine ilişkin meselelerin karmaşıklığı karşısında deniz sınırları dosyasının kurumsal bir süreç içinde tutulmasına yönelik parlamenter yaklaşımı yansıtıyor.

Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkan Yardımcısı Hasan el-Bergusi, meclisin yayımladığı açıklamada bu yaklaşımı şöyle ifade etti: “Bu dosyaların ele alınması, ülkenin bunları sonuçlandırmaya imkân verecek daha istikrarlı bir aşamaya ulaşmasına kadar diyalog ve sükûnet gerektiriyor.”

Çıkarların kesişmesi

Konu, Libya’nın Türkiye, Yunanistan ve Mısır’la kesişen çıkarları nedeniyle özel bir hassasiyet taşıyor. Dosya aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki petrol ve doğal gaz rezervleri ile yatırım güzergâhlarıyla da bağlantılı.

Ülke içindeki bölünmüşlük, Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasını daha da zorlaştırıyor. Libya’da yetki, Trablus’ta Abdülhamid ed-Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti ile doğuda Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen Usame Hammad hükümeti arasında bölünmüş durumda.

Bu çerçevede Temsilciler Meclisi üyesi Abdüsselam Nasıye, deniz sınırları dosyasının sonuçlandırılması ve Libya’nın kaynaklarının korunmasının “öncelikle iç bölünmüşlüğün giderilmesi, devlet kurumlarının ve egemenlik kararının birleştirilmesiyle” başlayacağı görüşünü savunuyor.

rgty
Libya Temsilciler Meclisi’nin önceki oturumundan (Meclis Başkanı Akile Salih’in Basın Merkezi)

Nasıye, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Uzun süren geçiş döneminde siyasi, güvenlik ve ekonomik koşulların kırılganlığı, Libya’yı bölgesel güçlerin çıkarlarının kesiştiği bir sahaya dönüştürdü” dedi.

Nasıye, Libya’nın Doğu Akdeniz konusundaki tutumunun Türkiye veya Yunanistan safında yer almaktan ziyade “Libya’nın yüksek ulusal çıkarları” temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguladı.

Nasıye’ye göre devlet kurumlarının birleştirilmesi ve sınırları koruyup kaynakları yönetebilecek ulusal kapasitenin oluşturulması, Libya’nın denizcilik alanındaki çıkarlarını uluslararası hukuk çerçevesinde savunmasını ve bölgesel gelişmelerle kendi kararını verebilen bir devlet olarak ilgilenmesini sağlayacak.

Hukuki ve siyasi karmaşıklıklar

Anlaşmazlığın kökeni, Trablus’taki savaşın sürdüğü 2019 yılında Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat zaptına dayanıyor. Anlaşmaya o dönemde Libya’nın doğusundaki yönetim karşı çıkarken Yunanistan da özellikle Girit olmak üzere Yunan adalarının haklarını etkilediğini savunarak mutabakatı reddetti. Ankara ise anlaşmanın hukuki sonuçlarının geçerli olduğunu savunuyor.

Son iki yılda doğu Libya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin iyileşmesine paralel olarak deniz sınırlarının nasıl hesaplanacağı konusunda anlaşmazlıklar daha karmaşık bir boyut kazandı. Özellikle Sirte Körfezi ve adaların hukuki statüsünün deniz yetki alanlarına etkisi tartışmaların merkezinde yer aldı.

Bu durum, Yunanistan’ın Girit’in güneyinde arama sahaları ilan etmesinin ardından Haziran 2025’te gerilimin yükselmesiyle daha belirgin hale geldi. Bu gelişme üzerine Hammad hükümeti itiraz ederek diyalog çağrısında bulundu ve anlaşmaların gözden geçirilmesini talep etti.

Dibeybe hükümeti ise daha önce deniz sınırları dosyasındaki anlaşmazlık noktalarını çözmek amacıyla Yunanistan tarafıyla bir dizi görüşmeye katılmıştı. Libya ve Yunanistan medyasında yer alan haberlerde bu görüşmelerin, müzakerelerin hızlı ilerlemesini engelleyen hukuki ve siyasi karmaşıklıklarla karşı karşıya olduğu belirtilmişti.

Hukuki açıdan deniz sınırlarının belirlenmesi, Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile imzalanan anlaşmaya ilişkin nihai bir tutum almadan önce kapsamlı bir hukuki, teknik ve siyasi inceleme yapmasını gerektiren karmaşık dosyalardan biri olarak değerlendiriliyor. Diplomat ve uluslararası hukuk uzmanı Muhammed ez-Zübeydi de bu görüşü destekliyor.

Zübeydi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada bu karmaşıklıkların çözümünde temel adımın deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin uluslararası deniz hukuku kurallarıyla, özellikle de 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’yle uyumunun incelenmesi olduğunu söyledi.

Zübeydi ayrıca anlaşmada yer alan koordinatların ve sınır çizgilerinin gözden geçirilmesi ve uluslararası hukuk ile deniz hukuku alanlarında uzmanlardan yararlanılması gerektiğini belirtti.

Zübeydi, deniz anlaşmalarının parlamentodan geçirilmesi senaryosunun “ülkeyi deniz anlaşmazlıklarına sürükleyebileceği ve bir ülkenin zarar görmesi halinde bu anlaşmazlıkların özellikle Uluslararası Adalet Divanı olmak üzere uluslararası yargı veya tahkim mercilerine taşınabileceği” uyarısında bulundu.

Jeopolitik boyutlar

Meselenin yalnızca hukuki boyutla sınırlı olmadığı görülüyor. Zübeydi’ye göre konu, Libya’nın Akdeniz’in merkezindeki konumu ve denizcilik alanındaki çıkarlarının bölge ülkeleriyle iç içe geçmesi nedeniyle siyasi ve jeopolitik boyutlar da taşıyor.

Özellikle Mısır, Yunanistan, Malta ve Türkiye ile denizcilik alanındaki çıkarların kesiştiğine dikkat çeken Zübeydi, “Libya ile Türkiye arasında yapılacak herhangi bir deniz düzenlemesi, diğer ülkelerin çıkarları üzerinde de etkiler yaratabilir” dedi.

Zübeydi, Türkiye’nin Libya’nın batısındaki askeri nüfuzu nedeniyle deniz mutabakatının parlamentodan geçirilmesi yönünde sürekli baskı bulunduğunu belirtti. Ancak kararın ertelenmesinin dosyanın kapatılması anlamına gelmediğini, aksine Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasına imkân verecek daha istikrarlı siyasi koşullar oluşana kadar dosyanın inceleme ve değerlendirme aşamasında tutulması anlamına geldiğini ifade etti.

Zübeydi ve Libyalı diplomatların değerlendirmelerine göre Libya’nın çıkarları, meselenin “günübirlik siyasi hesaplara indirgenmemesini”, hukuki ve teknik unsurların Libya’nın komşu ve Akdeniz ülkeleriyle ilişkileriyle birlikte dengelenmesini gerektiriyor.


Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
TT

Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)

İstanbul'dan Libya'ya giden özel jet Misrata Havalimanı’nda iniş sırasında pistten çıkarak alev almıştı. Libya Başsavcılığı, kazadan yara almadan kurtulan pilot ve yardımcı pilotun olay sırasında alkollü olduğunu açıkladı. İki pilotun gözaltına alınmasına karar verildiğini duyuran başsavcılık olayda can kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Başsavcılık pilotların kimliklerini açıklamazken, özel Libya el-Ahrar televizyonu, uçağın kaptanının Alman, yardımcısının ise Türk olduğunu bildirdi.

Türkiye merkezli bir şirket tarafından işletilen özel uçağın, pazartesi günü Misrata Havalimanı’na iniş sırasında pistten çıktığı ve ardından alev aldığı bildirildi.

Televizyon kanalı, Türk vatandaşı bir kabin görevlisinin uçaktaki tek yolcu olduğunu aktardı.

Başsavcılık, soruşturmayı yürüten savcının iki pilotun uçağı “alkollü halde kullandıkları” yönündeki tespitiyle şüphelilerin tutuklu yargılanmasına karar verildiğini bildirdi.

gthyju
İtfaiye ekipleri, 14 Eylül 2026'da Misrata Uluslararası Havalimanı’nda düşen uçağın ardından çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. Görüntü sosyal medyadan alınmıştır (Reuters)

Başsavcılık, iki pilotun “kendi can güvenlikleri ve uçağın güvenliği açısından kesin bir tehlike, havalimanı ve kullanıcıları açısından potansiyel bir tehlike oluşturduğunu” ve ayrıca “uçağın geçtiği hava sahasının güvenliğini tehdit ettiğini” kaydetti.

Açıklamada, soruşturmayı yürüten savcının, olayla ilgili incelemeleri “ulusal ve uluslararası ilgili kurallar doğrultusunda” sürdürdüğü belirtildi.

İnternette yayılan görüntülerde, uçağın kokpit bölümü dışında tamamının alevler içinde kaldığı görüldü.