Suudi Arabistan'da enflasyon oranları neden sabit?

Riyad'ın bu krizin olumsuz etkilerinden kaçınmak için 2020'den beri aldığı önlemlerin performansa olumlu yansıdığını, ekonominin dayanıklılığına katkı sağladığını belirtiyor

Suudi Arabistan'da enflasyon oranı iki ay süreli sabitliğin ardından mayıs ayında hafif bir artış kaydetti / Fotoğraf: AFP
Suudi Arabistan'da enflasyon oranı iki ay süreli sabitliğin ardından mayıs ayında hafif bir artış kaydetti / Fotoğraf: AFP
TT

Suudi Arabistan'da enflasyon oranları neden sabit?

Suudi Arabistan'da enflasyon oranı iki ay süreli sabitliğin ardından mayıs ayında hafif bir artış kaydetti / Fotoğraf: AFP
Suudi Arabistan'da enflasyon oranı iki ay süreli sabitliğin ardından mayıs ayında hafif bir artış kaydetti / Fotoğraf: AFP

Muna el-Mencumi

Suudi Arabistan'da enflasyon oranlarının mart ve nisan aylarında yüzde 2,7'de sabit kalması ardından İstatistik Genel Kurumu 15 Haziran'da yaptığı açıklamada, enflasyon endeksinde yüzde 0,1'lik hafif bir artış ile oranın yüzde 2,8'e çıktığını açıkladı. 

Yüzde 2 ila 4 arasında değişiklik gösteren oranlar, normal bir seviyede istikrar gösteriyor. Ocak 2023'te zirveye ulaşan enflasyon oranı, yüzde 3 oranın kaydedildiği geçen şubat ayından bu yana düşüşe geçti. 

Independent Arabia'ya konuşan ekonomistler, salgının ve Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının olumsuz etkilerinden etkilenen bazı ülkelerin ekonomilerinin aksine, Suudi Arabistan'da enflasyon göstergelerinin normal seviyelerde istikrarının hükümetin aldığı önlemlerden ve prosedürlerinden kaynaklandığına inanıyor.

Riyad'ın bu krizin olumsuz etkilerinden kaçınmak için 2020'den beri aldığı önlemlerin performansa olumlu yansıdığını, ekonominin dayanıklılığına katkı sağladığını belirtiyor. 

Ekonomi analisti Muhammed bin Ferihan, "Riyad, yerel ekonomik ortamı iyileştirmek amacıyla 2016 itibariyle birçok ekonomik işlemle muameleye başladı. Ayrıca ülke için önemli bir kaynak olan petrole bağımlılığı daha da azaltarak ekonomiyi bu alandan uzaklaştırmayı amaçlayan bir dizi programı uygulamaya koydu. Gayri safi yurtiçi hasılaya önemli katkı sağlayan bu plan ve programların olumlu etkilerini bugün görmeye başladık. 2020 yılında ekonomik krizin başlamasıyla birlikte hükümet bir dizi ihtiyati tedbir uyguladı. Bu hızlı müdahale, Suudi ekonomisini koronavirüs salgınının dünyadaki olumsuz yansımalarından korudu. Bu performans olumlu yansıdı" dedi.

Normal oranlarda kalan enflasyon oranları da dahil olmak üzere bir dizi göstergede bunu görüyoruz. Bu da Avrupa'daki jeopolitik krizden etkilenmeme anlamına geliyor. 

Likidite eksikliği

Ferihan aynı zamanda "Suudi Arabistan'da enflasyon oranlarının Mayıs 2022'nin başından bu yana 12 ay boyunca normal oranlardaki istikrarı, bir dizi büyük ülkenin ekonomisinin, küresel emtia fiyat enflasyonundan kaynaklanan enflasyon oranlarında önemli artışlara tanık olduğu bir zamana denk geliyor. Dünyanın birçok ülkesindeki merkez bankaları, enflasyonla mücadele için faiz oranlarını yükselterek parasal denetim politikası izlemiştir. Yüksek enflasyonu dizginleme girişimleri, şuan ekonominin mustarip olduğu bir başka ekonomik soruna, yani likidite kıtlığına neden oldu. Küresel talepte bir tür yavaşlama var ve bu da bir tür küresel durgunluğa yol açtı" açıklamalarında bulundu. 

Küresel gerileme

Birçok ülkeyi etkisi altına alan ekonomik durgunluğun enflasyonun düşüşüne önemli katkı sağladığına işaret eden Ferihan, "ABD'de enflasyon oranları 11 ay önce yüzde 9'un üzerinde rekor seviyelere ulaştı. ABD Merkez Bankası'nın art arda birkaç kez faiz artırmaya gitmesiyle birlikte başlayan düşüş üzerine geçtiğimiz Salı günü enflasyon oranı yüzde 4'e düştü. Bu, ABD merkez bankasını faiz oranını sabitlemeye sevk etti. Bu, küresel ekonomik toparlanmanın başladığını gösteren ilk olumlu göstergedir. Küresel enflasyon göstergelerinde düşüşün başlaması, faiz oranlarının düşürülmesine sebep olacak, bu da piyasalardaki finansal akımların akışını sağlayarak dünyadaki mevcut durgunluk durumunu sona erdirecektir" ifadelerini kullandı. 

Dönem ekonomileri

Yerel enflasyonun küresel göstergelerden etkilenmediğini düşünen Ferihan, Suudi ekonomisinin gücü ve ülkenin yerel ekonomik projeleri desteklemek başlattığı planların, yerel ekonomik ortamı iyileştirmek için yıllar içinde alınan önlemlerin Suudi Arabistan'ın normal enflasyon oranlarını sürdürmesi üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu söylüyor. 
 

Konut ve enerjide yükseliş

İstatistik Genel Kurumu, mart ve nisan aylarındaki sabit seyrin ardından enflasyon endeksindeki aylık bazda artışın, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlara yapılan yüzde 8,4'lük artıştan, yiyecek ve içecek fiyatlarındaki 0,9 artıştan ve yıllık bazdaki endeksin yaklaşık yüzde 0,5 artışından kaynaklandığına dikkat çekti. Zirâ bu rakam 2022 Mayıs'ta yüzde 2,2 idi. 

İstatistik Genel Kurumu'nun bildirdiğine göre, son bir ayda enflasyonun artmasında en önemli etken kira fiyatları oldu.

Konut kiralarındaki fiyatlar, bilhassa daire kira fiyatları yüzde 9,9 artış gösterdi. Mayıs 2022'ye göre yüzde 23,7 artış kaydedildi.

Enflasyonu genel olarak ekonomi üzerinde olumsuz etkileri olan karmaşık bir kriz olarak nitelendiren ekonomist Salah eş-Şelhub, "Son bir ayda kurdaki bu hafif artış, hala normal aralıkta olduğu için sorunlu olarak nitelendirilemez" ifadelerini kullandı. 

Bunu ülkenin enflasyon oranlarındaki artış ile mücadelede almak için acele ettiği bir dizi önlem ve prosedüre bağlayan Şelhub, "Bu tedbir ve prosedürler, geçen aylarda normal oranı aşmayan ve küresel artışlardan etkilenmeyen enflasyon oranlarının yerel istikrarını olumlu yönde etkiledi" ifadelerine başvurdu. 

Diğer alanlarda artış

İstatistik Genel Kurumu'nun açıkladığına göre, ülkede enflasyonun ölçüldüğü 490 bileşenden oluşan mal ve hizmet sepetindeki artış sadece konut ve akaryakıt bileşenlerine bağlı olmayıp, mayıs ayı tüketici fiyat endeksini de içeriyor.

Aylık bazda yiyecek-içecek alanında yüzde 0,1, ulaşım alanında yüzde 0,5, eğlence ve kültür alanında yüzde 0,5 ve sağlık alanında yüzde 0,1 artış kaydedildi. 

Açıklamaya göre bazı alanlardaki fiyatlarda ise düşüş yaşandı. Mobilya ve ev eşyalarında aylık bazda yüzde 0,1, telekomünikasyon sektöründe yüzde 0,2, restoran ve otel fiyatlarında yüzde 0,3 oranında düşüş görüldü. Eğitim hizmetleri sektöründe veya tütün ürünlerinde ise değişiklik kaydedilmedi.

 

Independent Türkçe



Harvard’ın önde gelen uluslararası ticaret teorisyeni: Suudi Arabistan, parçalanmış bir dünyada başarıya ulaşmanın ‘şifresine’ sahip

Prof. Dr. Pol Antras, El-Ula Konferansı’ndaki panel tartışmalarından birinde dinleyicilere hitap ediyor. (Şarku’l Avsat)
Prof. Dr. Pol Antras, El-Ula Konferansı’ndaki panel tartışmalarından birinde dinleyicilere hitap ediyor. (Şarku’l Avsat)
TT

Harvard’ın önde gelen uluslararası ticaret teorisyeni: Suudi Arabistan, parçalanmış bir dünyada başarıya ulaşmanın ‘şifresine’ sahip

Prof. Dr. Pol Antras, El-Ula Konferansı’ndaki panel tartışmalarından birinde dinleyicilere hitap ediyor. (Şarku’l Avsat)
Prof. Dr. Pol Antras, El-Ula Konferansı’ndaki panel tartışmalarından birinde dinleyicilere hitap ediyor. (Şarku’l Avsat)

Harvard Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Pol Antras, Suudi Arabistan’ın küresel ticaretteki dönüşüm sahnesinde istisnai bir model sunduğunu ve geleneksel gelişmekte olan piyasa kalıplarından köklü şekilde farklılaştığını belirtti. Antras, küreselleşmenin sona ermediğini, aksine ‘parçalı entegrasyon’ adıyla yeniden şekillendiğini vurguladı. Şarku’l Avsat’a konuşan Antras, Suudi Arabistan’ın vizyonu ve yapısal reformlarının, ülkeyi dünyadaki bu parçalı entegrasyon sürecinden faydalanabilecek avantajlı bir konuma getirdiğini söyledi. Antras, ülkenin lojistik ve yapay zekâ alanındaki yatırımlarının, küresel krizlerin yarattığı gürültüyü aşan sürdürülebilir büyümenin gerçek motoru olduğunu kaydetti.

Pol Antras, modern dönemin önde gelen ekonomi teorisyenlerinden biri olarak kabul ediliyor ve Harvard Üniversitesi’nde profesör olarak görev yapıyor. Uluslararası ticaret konusundaki araştırmaları, şirketlerin üretim süreçlerini sınırlar ötesinde nasıl organize ettiklerini ve küresel değer zincirlerini anlamada çığır açıcı nitelikte.

Geleneksel ekonomi sınıflandırmalarını eleştirerek konuşmasına başlayan Antras, “Gelişmekte olan piyasaların uluslararası ticaret dönüşümünden nasıl faydalandığı konusunda genel ifadeler kullanmak çok zor. Bunun nedeni, genellikle ülkeleri kıtalarda veya benzer gruplarda toplama eğilimimizdir” dedi. Antras, ‘gelişmekte olan piyasalar’ kavramının altında çok farklı sanayi yapılarının saklı olduğunu vurgulayarak Suudi Arabistan’ın durumunu örnek gösterdi: “Bazı ekonomiler büyük ölçüde imalat ihracatına dayanıyor ve ticari entegrasyon ile pazar erişimi onların hayat damarları. Buna karşılık Suudi Arabistan gibi bir ekonomi, çok fazla ihraç yapmasına rağmen Çin ile temel ürünlerinde çok az rekabetle karşılaşıyor.” Bu durumun Suudi Arabistan için eşsiz bir fırsat yarattığını belirten Antras, “Suudi Arabistan için bu dönem, Çin’den daha düşük maliyetle mal temin etmek veya daha önce yalnızca ABD pazarına giden ürün çeşitlerine erişim sağlamak için büyük bir fırsat” dedi.

Gelişmekte olan piyasaların ‘damping’ ve rekabet baskısıyla nasıl başa çıkması gerektiği sorulduğunda Antras, açık bir tavsiye verdi: “Bence gelişmekte olan piyasalar olabildiğince az korumacı eğilim göstermeli. Bu kolay olmayacak; çünkü Çin’in ihracat artışı bazı yerel üreticileri etkileyecek ve onları koruma yönünde siyasi baskı yaratacak. Ancak geleceğe doğru yol, kendinizi çok taraflı sisteme bağlı bir ekonomi olarak konumlandırmak, yabancı üreticilerin pazara girmesine izin vermek ve aynı zamanda yerli üreticilerin dış pazarlara açılmasını teşvik etmektir. Büyük ülkelerin uygulamalarını taklit etmekten tamamen kaçınmalıyız.”

Yerel sanayilerin korunmasıyla ilgili olarak ise Antras şu ifadeleri kullandı: “Evet, Çin’in damping uygulamaları bazı ülkelerde ciddi kaygı yaratıyor, çünkü bu ülkelerin yerli üretim tabanları Çin ürünleriyle doğrudan rekabet ediyor. Ancak Suudi Arabistan için endişe daha az; çünkü Çin ürünleriyle doğrudan çatışan bir üretim tabanı yok. Aslında ucuz ithalat, Suudi tüketiciye fayda sağlayabilir. Eğer bir sektör zarar görürse, insanları korumanın daha iyi yolları var: kredi planları sağlamak, sübvansiyonlar vermek veya şirketlerin iş modellerini yeniden düşünmelerine ve geliştirmelerine yardımcı olmak gibi.”

Küreselleşme ölmedi... sadece ‘parçalandı’

‘Küreselleşmenin sona erip ermediği’ sorusuna yanıt veren Antras, yeni bir kavram ortaya koyarak şöyle dedi: “Bence küreselleşme bitmedi, ben bunu ‘parçalı entegrasyon’ (Fragmented Integration) olarak adlandırıyorum. Entegrasyon süreci devam edecek, ancak ticaret anlaşmaları farklı yollarla yapılacak. Artık sadece çok taraflı müzakerelere güvenemeyiz; çünkü bu anlaşmalara bağlılık hissi dünya genelinde azaldı. Anlaşmalar imzalanmaya devam edecek, ancak süreç daha karmaşık olacak ve belirsizlik en belirgin özellik olarak kalacak.”

Faiz ve yapay zekâ: madalyonun diğer yüzü

Yüksek faiz oranlarının gelişmekte olan ülkelerin karmaşık sanayilere geçiş planları üzerindeki etkisine de değinen Antras, “Yüksek faiz oranları, gelişmekte olan piyasaların karşılaştığı risk primiyle birlikte, yatırımları şüphesiz sınırlıyor. İhracat, kredi, yatırım ve kalite iyileştirmesi gerektiriyor. Ancak faizlerin yükselmesinin temel bir nedeni var; bu, yapay zekâ ve teknolojik değişim kaynaklı yüksek büyüme beklentilerini yansıtıyor” ifadelerini kullandı.

Antras, bu büyümenin aynı zamanda çözüm sunduğunu belirterek şöyle devam etti: “Eğer bu büyüme potansiyeli gerçekleşirse, verimlilik önemli ölçüde artacak ve KOBİ’ler talebi daha iyi öngörebilecek, daha önce keşfedilmemiş pazarlara erişim sağlayacak. Dolayısıyla evet, faizler kısa vadede olumsuz bir güç, ancak gerçek bir büyüme potansiyelinden kaynaklanıyorsa durum o kadar da kötü olmayabilir.”

İş kaygısı ve devlet müdahalesi

Antras, işgücü piyasasına ilişkin derin endişelerini de dile getirdi. Önümüzdeki zorlukların çift yönlü ve ciddi olduğunu belirten Antras, Çin’in rekabeti ile yapay zekâ aracılığıyla otomasyonun işgücü üzerindeki etkisinin birleştiğini vurguladı. Antras, “İşgücünün geleceği konusunda ciddi endişelerim var; Çin’den gelen yoğun ihracat rekabeti, yapay zekâ ile işlerin otomatikleşmesiyle birleşirse, özellikle genç işçiler arasında ciddi işgücü piyasası sıkıntılarına yol açabilir” dedi.

Bu durumun piyasaya bırakılmaması gerektiğini söyleyen Antras, “Burada hükümet müdahalesine acil ihtiyaç var; bu müdahale, büyük mali kaynaklar ve yüksek düzeyde hazırlık gerektiriyor” dedi. Tek çözümün ‘verimlilik şartı’ olduğunu belirten Antras sözlerini şöyle noktaladı: “Yeni teknolojiler beklenen ölçüde verimliliği artırırsa, bu büyüme hükümetlere zarar görenleri telafi etmek ve insan kaynaklarını yeniden eğitmek için gerekli mali alanı sağlayacaktır. Başarı, kısa vadeli olumsuz etkileri yönetmek ile uzun vadeli stratejik kazançlara yatırım yapmak arasında hassas bir denge kurmakta yatıyor.”


Suudi Arabistan, hayati öneme sahip sektörleri geliştirmek için Suriye ile stratejik anlaşmalar imzaladı

Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Halid el-Falih, Şam'da Suriye ile stratejik anlaşmaların imzalandığını duyururken (X)
Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Halid el-Falih, Şam'da Suriye ile stratejik anlaşmaların imzalandığını duyururken (X)
TT

Suudi Arabistan, hayati öneme sahip sektörleri geliştirmek için Suriye ile stratejik anlaşmalar imzaladı

Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Halid el-Falih, Şam'da Suriye ile stratejik anlaşmaların imzalandığını duyururken (X)
Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Halid el-Falih, Şam'da Suriye ile stratejik anlaşmaların imzalandığını duyururken (X)

Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Halid el-Falih bugün yaptığı açıklamada, krallığın Suriye'nin Halep kentindeki iki havaalanının geliştirilmesi için çeşitli aşamalarda 7,5 milyar riyal (2 milyar dolar) yatırım yapacağını söyledi.

Yatırım Bakanı Halid bin Abdulaziz el-Falih başkanlığındaki üst düzey Suudi heyeti, Suudi Arabistan Krallığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti arasındaki ekonomik ve yatırım iş birliğini güçlendirmeyi ve ortak projelerin pratik uygulamasına yönelik ikili ortaklıkları ilerletmeyi amaçlayan resmi bir ziyaretin başlangıcı olarak bu sabah Suriye'nin başkenti Şam'a geldi.

El-Falih, "Nas" şirketinin ülke dışındaki ilk yatırımı olan "Nas Syria" adlı bir havayolu şirketinin kurulduğunu duyurdu.

El-Falih ayrıca, Suriye'deki büyük projelere yatırım yapmaya adanacak olan Elaf Yatırım Fonu'nu da başlattı.

Suriye Yatırım Otoritesi Başkanı Talal el-Hilali ise ülkesinin telekomünikasyon altyapısını geliştirmek, iletişim ağlarını ve internet kalitesini modernize etmek için Suudi Arabistan ile bir anlaşma imzalayacağını duyurdu.

Açıklamada, Suudi Arabistan ile vatandaşların yaşamlarını doğrudan etkileyen hayati sektörleri hedefleyen bir dizi stratejik anlaşmanın imzalanacağı da belirtildi.

Suudi Arabistan Yatırım Bakanlığı tarafından yayınlanan basın açıklamasında, Suudi heyetinin ziyaretinin "iki kardeş ülke arasındaki stratejik ortaklığı destekleme, kalkınma projelerini desteklemede özel sektörün rolünü güçlendirme ve ortak çıkarlara hizmet eden ve gelecek dönemdeki kalkınma eğilimlerine ayak uyduran sürdürülebilir bir ekonomik entegrasyon yolu oluşturma çerçevesinde gerçekleştiği" ifade edildi.

Açıklamada, bu ziyaretin "Krallık ile Suriye arasındaki ekonomik ortaklıkta ileri bir aşamayı temsil ettiği, geçen yıl düzenlenen bir dizi toplantı ve forumun devamı niteliğinde olduğu ve bu toplantılar ve forumlar sonucunda karşılıklı yatırımı teşvik etmek ve bir dizi hayati sektörde ortak çalışma mekanizmalarını etkinleştirmek amacıyla bir dizi anlaşmanın imzalandığı" belirtildi. Açıklamada ayrıca, "Bu sürekli çabalar, iki ülke arasındaki stratejik uyumu teyit ederek hem Suudi hem de Suriye özel sektörleri için ekonomik kalkınmayı destekleme ve yatırım fırsatlarını genişletme konusunda büyük bir hedef çerçevesinde ortak ekonomik entegrasyonu derinleştirme amacını ortaya koymaktadır." ifadelerine yer verildi.


Altın ve gümüş fiyatları niçin çok değişiyor?

Altın ve gümüş, ekonomik ve jeopolitik krizlere karşı yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak görülüyor (Reuters)
Altın ve gümüş, ekonomik ve jeopolitik krizlere karşı yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak görülüyor (Reuters)
TT

Altın ve gümüş fiyatları niçin çok değişiyor?

Altın ve gümüş, ekonomik ve jeopolitik krizlere karşı yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak görülüyor (Reuters)
Altın ve gümüş, ekonomik ve jeopolitik krizlere karşı yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak görülüyor (Reuters)

Altın ve gümüşte üst üste kırılan rekorların ardından gelen düşüş mercek altına alındı. 

Wall Street Journal'ın (WSJ) analizinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanlığı'na Kevin Warsh'u aday göstermesinin ardından değerli metallerde sert düşüş yaşandığına dikkat çekiliyor. 

Analize göre yatırımcılar, Warsh'un enflasyona karşı "şahin bir politika" izleyeceğini ve Fed'in başına atanmasının doların güçlenmesini sağlayacağını düşünüyor. Financial Times'ın analizinde de benzer bir noktaya işaret ediliyor. 

Fed'in bağımsızlığıyla ilgili endişeler, mayıstan bu yana doların değerinin düşmesinde önemli rol oynadı. 

Trump ise doların seyrinde olumsuz bir durum olmadığını savunarak "Bence harika gidiyor" demişti. 

Analizde, Warsh'un adaylığının duyurulmasıyla altın ve gümüşte hızlı satışlar başladığı vurgulanıyor. Diğer yandan değerli metallerdeki düşüşün, "piyasa temellerinin öngördüğünün çok ötesine çıkan çılgın alımların sonucu olduğuna" da dikkat çekiliyor. 

Trump'ın cuma günkü açıklamasında "çok zeki, çok iyi ve güçlü" diye nitelediği Warsh'un adaylığını duyurmasıyla dolarda da toparlanma görüldü. 

Değerli metallerin değişken seyrinde spekülasyonların da önemli rol oynadığına işaret ediliyor. 

En uç spekülasyonların, "vatandaşların külçe gümüş almak için sıraya girdiği" Çin'den geldiği belirtiliyor. Çin sınır polisinin, Hong Kong'dan ülkeye yaklaşık 227 kilogram gümüş kaçırmaya çalışan iki kişiyi geçen hafta yakalaması da gündem olmuştu. 

Çin yönetimi, yatırım çılgınlığının risklerini azaltmak için UBS gümüş vadeli işlem fonu da dahil 5 emtia fonunun ticaretini cuma günü askıya almıştı. 

Öte yandan sert satışlara rağmen WSJ analistleri, özellikle altın ve bakırda yükselişin sürebileceği tahminini paylaşıyor. 

Fed-Beyaz Saray çekişmesi

Fed Başkanı Jerome Powell'la Trump arasındaki çekişme, ABD Merkez Bankası'nın bağımsızlığıyla ilgili endişeleri artırıyor. 

Tartışma Fed ofis binalarının yenilenmesini kapsayan çok yıllı projeyle ilgili. Beyaz Saray'ın proje için öngördüğü bütçe 1,9 milyar dolardı. Ancak işçilik ve malzeme fiyatlarındaki artış, tasarım değişiklikleri ve asbestle kurşun kirliliği gibi öngörülemeyen sorunlar nedeniyle maliyet 2,5 milyar dolara çıkmıştı.

ABD Başkanı, Powell'ın dolandırıcılık yaptığını ima ederek süreci kötü yönettiğini öne sürmüştü. Fed başkanı ise hakkındaki iddiaları reddederek, binaların renovasyon masraflarının uzun vadede kendini amorti edeceğini belirtmişti.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Financial Times