ECOWAS 33 yılda hangi ülkelere askeri müdahalede bulundu?

Müdahaleler 1990’da Liberya’ya asker göndererek başladı ve Sierra Leone, Gine-Bissau, Fildişi Sahili, Mali ve Gambiya’ya kadar genişledi

ECOWAS güçlerinden Senegalli askerler Gambiya’daki bir kontrol noktasında (Reuters)

Batı Afrika’nın savunma bakanları, geçtiğimiz Cuma günü, darbe liderlerinin Pazar gününe kadar anayasal düzeni yeniden tesis etmemesi halinde Nijer’e müdahale etme planını onayladı.

Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), Nijer’e yaptırımlar uyguladı ve Cumhurbaşkanı Muhammed Bazoum’un yeniden iktidara gelmemesi durumunda son çare olarak güç kullanımına izin verebileceğini bildirdi.

ECOWAS’ın şu ana kadar gerçekleştirdiği askeri müdahaleler şunlar;

Liberya

Batı Afrikalı liderler, 1990’da Devlet Başkanı Samuel Doe’nun güçleri ile iki isyancı grup arasındaki iç savaşa müdahale etmek için Liberya’ya tarafsız bir askeri güç gönderdi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne (HRW) göre, ECOWAS İzleme Grubu (ECOMOG) adlı bölgesel bir gücün benzeri görülmemiş bir şekilde konuşlandırılması, güvenliğin sağlanmasına bir miktar yardımcı oldu, ancak askerler bir dizi insan hakları ihlaline karıştı.

Buradaki asker sayısı 12 bine ulaştı ve son askerler, eski isyancı lider Charles Taylor’ın cumhurbaşkanı seçilmesinden iki yıl sonra, 1999’da Liberya’dan ayrıldı.

Batı Afrika güçleri, 2003 yılında sona eren 14 yıllık acımasız çatışmanın sonunda tekrar konuşlandırıldı.

Bu birliklerin yaklaşık 3 bin 600’ü daha sonra 2018’e kadar süren bir BM barışı koruma operasyonunda görevlendirildi.

Sierra Leone

1998 yılında Nijerya liderliğindeki ECOMOG gücü, Sierra Leone’deki iç savaşa müdahale ederek, askeri bir cuntayı ve isyancı müttefiklerini başkent Freetown’dan çıkardı ve bir yıl önce darbeyle devrilen Devlet Başkanı Ahmad Tejan Kabbah’ı görevine iade etti.

2000 yılında kuvvet geri çekilerek, barışı koruma operasyonlarını bir BM misyonuna devretti. On yıl süren savaş 2002 yılında sona erdi.

Gine-Bissau

ECOWAS, 1999 yılında darbe eğilimli Gine-Bissau’da barış anlaşmasını korumak için yaklaşık 600 ECOMOG askeri gönderdi.

İsyancılar üç ay sonra iktidarı ele geçirdi ve güç geri çekildi.

ECOWAS, bir başka darbenin ardından ordunun siyasete müdahale etmesini engellemek ve siyasi liderleri korumak için 2012’den 2020’ye kadar bir başka misyon daha görevlendirdi.

Ancak, o yıl başarısızlıkla sonuçlanan darbenin ardından ülkenin istikrara kavuşmasına yardımcı olmak üzere 2022 yılında 631 personelden oluşan bir birlik daha gönderdi.

Fildişi Sahili

Batı Afrika gücü, Fransız birliklerinin, isyancılar ve sadıklar arasında yapılan ve ülkeyi sonraki sekiz yıl boyunca fiilen ikiye bölen sallantılı bir barış anlaşmasını denetlemesine yardımcı olmak üzere 2003 yılında Fildişi Sahili’ne gönderildi. Bu güç, 2004 yılında BM barış gücüne entegre edildi.

Mali

ECOWAS, 2013 yılında El Kaide bağlantılı unsurları kuzeyden çıkarma misyonunun bir parçası olarak Mali’ye asker gönderdi.

Başka yerlerde olduğu gibi, bu güç de o yılın sonlarında BM barış gücü misyonuna devredildi.

Mali’nin orta ve kuzey kesimleri, on yıldır süren isyanları komşu Burkina Faso ve Nijer’e de sıçrayan, El Kaide ve DEAŞ bağlantılı militanlar tarafından istila edilmiş durumda.

Gambiya

ECOWAS, 2017 yılında komşu Senegal’den Gambiya’ya 7 bin asker göndererek, Devlet Başkanı Yahya Jammeh'i sürgüne gitmeye ve devlet başkanlığını seçimleri kazanan Adama Barrow’a devretmeye zorladı.

Jammeh’in güvenlik güçleri, ‘Demokrasiyi Geri Getirme Operasyonu’ olarak adlandırılan bu misyona karşı hiçbir direniş göstermedi.