Yemen'deki çatışma kadınları ve çocukları tehdit ediyor

 Sana'nın eteklerindeki Yemenli kadınlar mezhepsel etkinliklere katılmaya zorlanıyor. (Husi medyası)
Sana'nın eteklerindeki Yemenli kadınlar mezhepsel etkinliklere katılmaya zorlanıyor. (Husi medyası)
TT

Yemen'deki çatışma kadınları ve çocukları tehdit ediyor

 Sana'nın eteklerindeki Yemenli kadınlar mezhepsel etkinliklere katılmaya zorlanıyor. (Husi medyası)
Sana'nın eteklerindeki Yemenli kadınlar mezhepsel etkinliklere katılmaya zorlanıyor. (Husi medyası)

Son yayınlanan iki uluslararası rapor, Yemen’deki çatışmanın başlamasından bu yana ülkedeki kadınlar ve çocuklar üzerindeki yıkıcı etkilerin yanı sıra savaşın devam etmesi ve kapsamlı bir anlaşmaya varılması durumunda karşılaşacakları birçok risk olduğunu ortaya koydu.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) raporunda, kriz ortamlarındaki Yemenli kadınlar ve kız çocukları cinsel sömürü, istismar ve baskıya karşı artan risk altında olmaya devam ettiğini, cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesine yönelik hizmetlere ihtiyaç duyan yaklaşık 7,1 milyon Yemenli kadın ve kız çocuğunun bulunduğunu bildirdi.

Sana'daki bir sağlık merkezinde diyaliz seansına giren Yemenli bir kadın. (EPA)
Sana'daki bir sağlık merkezinde diyaliz seansına giren Yemenli bir kadın. (EPA)

UNFPA raporu, sekizinci yılına giren krizin yükünü Yemenli kadın ve kız çocuklarının taşımaya devam ettiğini, ülkede yerinden edilmiş 4,5 milyon kişinin yüzde 80'inin kadın ve çocuklardan oluştuğunu ve yerinden edilmiş ailelerin yaklaşık dörtte birine kadınların baktığını gözler önüne serdi.

Fiziksel ve psikolojik kayıplar

BM raporuna göre çatışma ve yoksunluğun devam eden etkisi, Yemen'de mevcut olmayan zihinsel sağlık desteği nedeniyle de kadın ve kızlar üzerinde ağır fiziksel, psikolojik ve sağlık sorunlarına yol açtı. Yedi milyon Yemenlinin tedaviye ve desteğe ihtiyacı olduğu vurgulandı.

yemen

Rapora göre Yemen, dünyadaki en kötü ve en köklü insani krizlerden birine tanık oluyor. Yaklaşık 21,6 milyon kişi insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Yemen nüfusunun yüzde 80'inden fazlası gıda, temiz içme suyu ve temel sağlık hizmetlerine ulaşmakta zorluk çekiyor.

Yemen'deki çatışmaların başlamasından bu yana cinsiyete dayalı şiddetin arttığı belirtilen raporda, çatışmalar devam ederken barınma seçeneklerinin sınırlı olması ve resmi ve gayri resmi koruma mekanizmalarının çökmesi nedeniyle Yemenli kızlar, çocuk yaşta evlilik, insan ticareti, dilencilik ve çocuk işçiliği gibi sorunlara karşı giderek daha savunmasız hale geliyor.

7,1 milyondan fazla Yemenli kadın ve kız çocuğunun cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesi için hizmetlere ihtiyacı olduğu kaydedilirken savaş nedeniyle Yemen'deki kızlar ve kadınlar iş, geçim kaynağı ve günlük ihtiyaçlar bulmak için genellikle tek başlarına uzaklara gidiyor ve bu da onları savunmasız bırakıyor.

Raporda, BM Fonu'nun Yemen genelinde kadınlar ve kızlar için yaklaşık 29 güvenli yere, ayrıca en savunmasız gruplara hizmet verecek sekiz kadın sığınma evine ve beş özel ruh sağlığı merkezine verdiği mevcut desteğe değinildi.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, ABD Kalkınma Ajansı ile iş birliği içinde, Yemen'deki en savunmasız kadın ve kızlara sağlık hizmetlerinin yanı sıra hayat kurtarıcı koruma sağlayarak ulaşmak için çalışıyor.

UNFPA, geçtiğimiz yıl Yemen'de 330 binden fazla kadın ve kız çocuğuna ilaç, doğum ve ruh sağlığı hizmetleri ile diğer yardımları sağladığını belirtiyor.

Risk altındaki çocuklar

Çocukları Kurtarın Vakfı (Save the Children) Yemen'de yıllardır devam eden, olumsuz sonuçlar doğuran ve milyonlarca çocuk üzerinde etkisi olan çatışmaların bıraktığı riskler açısından ülkeye yapılan insani yardım hacmindeki yaklaşık yüzde 60'a ulaşan yıllık azalmanın devam ettiğine dikkat çekti. Çocuklar da dahil olmak üzere milyonlarca kişinin hayatını riske atacağı konusunda uyarıda bulundu.

Vakıf yakın zamanda yayınladığı bir raporda, Yemen'deki durumun dünyadaki en büyük acil durumlardan biri olduğunu ancak insani yardımın son beş yılda yüzde 62 oranında azaldığını belirtti. Bu durumun ülkedeki en savunmasız olanları, özellikle de çocukların hayatlarını ve geleceklerini riske attığını vurguladı.

Sana'daki bir yardım kuruluşunda sıra bekleyen çocuklar. (EPA)
Sana'daki bir yardım kuruluşunda sıra bekleyen çocuklar. (EPA)

BM’ye göre Yemen nüfusunun üçte ikisi, yani 11 milyonu çocuk olmak üzere 21,6 milyon kişi bu yıl insani yardıma ve korumaya ihtiyaç duyacak. Buna rağmen İnsani Müdahale Planı'na (HRP) ayrılan fon, 2019'daki 3,64 milyar dolardan şu ana kadar 1,38 milyar dolara düştü.

Uluslararası örgütün raporu, finansal kıtlığın acil ve derinden rahatsız edici olduğunu gösterdi. Özellikle 2023 yılında şu ana kadar en az fonlanan çocukların korunması için gereken finansmanın yalnızca yüzde 7,5'i, eğitim için ise yüzde 9,6'sı sağlandı.

Geçtiğimiz şubat ayında düzenlenen son bağış konferansında bağışçıların verdiği taahhütler, 2023'ün sonunun yaklaşmasına rağmen finansman gereksinimlerinin yalnızca üçte birini oluşturuyor.



İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
TT

İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nde Hamas’a karşı faaliyet gösteren 5 Filistinli milis grubun oluşturulmasıyla övünürken, iktidardaki sağ çevreler bu grupların rolü konusunda uyarılarda bulunuyor. Sağcı çevreler, bu tür yapılanmaların en iyi ihtimalle para hırsıyla hareket ettiğini, daha fazla ödeme yapan bir taraf bulmaları hâlinde İsrail’e karşı da dönebilecekleri görüşünü dile getiriyor.

Ordu bu eleştirilere verdiği yanıtta, söz konusu güçlerin yakından izlendiğini ve dikkatli davranıldığını vurguladı. Açıklamada, bu milislerin bugün “sarı hat” olarak adlandırılan bölgede Hamas hücrelerine karşı görevler yürüttüğü, bu görevlerin İsrail ordusu tarafından yapılması hâlinde askerlerin hayatının ciddi risk altına gireceği ifade edildi.

Ordu, bu grupların Hamas’a yönelik suikastlar gerçekleştirdiğini ve onları kamuoyu önünde küçük düşürdüğünü ileri sürdü.

Ancak sağ kanat bu değerlendirmelere temkinli yaklaşıyor. Bu milislerin kişisel çıkarlara, aşiretler arası çatışmalara ve suç çeteleri arasındaki rekabete dayandığını savunan sağcılar, bu yapılarla güvenli ilişkiler kurulamayacağını belirtiyor.

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

İsrailli kaynaklara göre Gazze’de hâlihazırda faaliyet gösteren 5 silahlı milis grubu bulunuyor: İlki kuzeyde Beyt Lahiya bölgesinde ve Eşref el-Mansi tarafından yönetiliyor. İkincisi Gazze kentinin kuzeyindeki Şucaiyye Mahallesi yakınlarında, lideri Rami Adnan Halis. Üçüncüsü orta kesimde Deyr el-Belah civarında ve Şevki Ebu Nasira tarafından yönetiliyor. Dördüncüsü Han Yunus’ta, lideri Husam el-Esdal. Beşinci milis ise Refah’ta faaliyet gösteriyordu ve Yasir Ebu Şebab tarafından yönetiliyordu; Şebab’ın öldürülmesinin ardından yerini Gassan ed-Dehini aldı. Gazze’de son dönemde ed-Dehini’nin bir suikast girişiminde yaralandığına dair söylentiler yayıldı.

Yediot Aharonot gazetesine konuşan güvenlik kaynakları, kuzey ve güneyde faaliyet gösteren milislerin aşiretlere dayandığını ve suç geçmişi olan kişiler tarafından kontrol edildiğini belirtirken, orta kesimdeki iki grubun liderlerinin geçmişte Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile bağlantılı isimler olduğunu belirtti. Bu nedenle söz konusu iki grubun ulusal saiklerle hareket ediyor olabileceği ve İsrail ordusunun aslında Filistin çıkarları doğrultusunda kullanılıyor olabileceği ihtimali dile getirildi.

Gazete, İsrail çevrelerinde bu silahların kontrolden çıkabileceği ve ister milis liderlerinin elinden çıksın isterse bölgedeki diğer tarafların eline geçsinler, işgal ordusuna karşı kullanılmaları olasılığı konusunda endişeler olduğunu belirtti.

Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)

Gazete ayrıca, işgal ile iş birliği yapan Gassan ed-Dehini’nin yayımladığı ve Hamas ile direniş güçlerini tehdit ettiği videoya da değindi. Videoda ed-Dehini’nin, Refah’ta İsrail hava desteği altında esir alınan Kassam Tugayları saha komutanı Edhem el-Aker’e hakaret ettiği görülüyor. Videoda ed-Dehini’nin, Gazze’de daha önce bulunmayan kamuflajlı askeri üniforma ve kurşun geçirmez yelek giydiği, nadir ve pahalı bir sigara içtiği, arka planda ise modern “pick-up” araçların ve yakın mesafede İsrail askeri mevzisi olduğu tahmin edilen bir binanın yer aldığı ifade edildi.

Öte yandan, CNN ve Wall Street Journal, İsrail kaynaklarına atıfta bulunarak, İsrail’in bu milisleri çok sayıda tüfek ve mühimmatla silahlandırdığını yazdı. Bu durum, Oslo Anlaşmaları döneminde İsrail’in Filistin Yönetimi’ne silah edinme izni vermesini ve sağ kesimin o dönemde dile getirdiği “Onlara silah vermeyin” sloganını hatırlattı.

Wall Street Journal, yedek subaylara dayandırdığı haberinde, İsrail’in Hamas’a karşı faaliyet gösteren bu milislere yaptığı yatırımları artırdığını, askeri teçhizat sağladığını, üyelerini İsrail’deki hastanelerde tedavi ettirdiğini ve ailelerine destek verdiğini belirtti. Gazete, bu kişilerin bazılarının Filistin Yönetimi ile bağlantılı olduğunu, özellikle Refah’taki bazı unsurların ise suç kayıtlarının bulunduğunu yazdı.

Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)

Haberde, İsrail’in bu gruplara yakıt, gıda, araç, hatta sigara sağladığı; onları İsrail askerlerine yakın “sarı hat” bölgesinde konuşlandırmaya yardımcı olduğu ve bu desteğin maliyetinin İsrail güvenlik bütçesinden on milyonlarca şekele ulaşabileceği ifade edildi.

Şarku’l Avsat’ın Yediot Aharonot'tan aktardığına göre İsrail güvenlik kurumları içinde bu milislerin desteklenmesi konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Destekleyenler, bu yaklaşımın Hamas’a karşı taktiksel fayda sağladığını ve askerler üzerindeki riski azalttığını savunurken; karşı çıkanlar, silahların başka ellere geçmesi ya da bazı unsurların Filistin toplumuna yeniden entegre olabilmek için İsrail’e karşı dönmesi ihtimaline dikkat çekiyorlar.

Gazete, bu milislerin Hamas ve askeri kanadıyla baş edebilecek birleşik örgütsel yapıya sahip olmadığını, fiilen sadece İsrail ordusu ve Şin Bet’in denetimi altında hareket ettiklerini vurguladı.

Sonuç bölümünde Yediot Aharonot, bu grupların kısa vadeli taktik çözüm sunabileceğini, özellikle geniş çaplı yıkım operasyonları öncesinde Hamas mensuplarını tünellerde veya enkaz altında aramak için kullanılabileceğini belirtti. Ancak, örgütsel çatıdan yoksun bu yapıların Hamas’ın yerine geçme şansının bulunmadığını, Hamas’ın ateşkes sürecinde gücünü yeniden toparladığını ve kontrolünü pekiştirdiğini kaydetti.

Gazeteye konuşan sağcı bir siyasi kaynak, bu milislerin İsrail’e Lübnan Savaşı’nı hatırlattığını belirtti. O dönemde İsrail’in Filistin Kurtuluş Örgütü’ne ve daha sonra Hizbullah’a karşı Lübnanlı milisleri devreye soktuğunu hatırlatan kaynak, bu milislerin Sabra ve Şatilla mülteci kamplarında katliamlar gerçekleştirdiğini ve bunun sorumluluğunun İsrail’e yüklendiğini belirtti. Bu nedenle aşırıya kaçılmaması ve bu tür gruplara bel bağlanmaması gerektiğini vurguladı.


Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan yaptığı açıklamada, devletin barışı veya ateşkesi reddetmediğini, ancak ateşkesin "düşmanı yeniden güçlendirmek için bir fırsat" olmaması gerektiğini söyleyerek, Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) atıfta bulundu.

Egemenlik Konseyi tarafından dün yayınlanan açıklamada belirtildiği üzere, Burhan Cezire Eyaleti'ne yaptığı ziyarette, "silahlarını bırakıp barış yolunu benimseyen herkesi memnuniyetle karşıladığını" ifade etti. Ayrıca, "ülkeye ve orduya karşı kışkırtıcılık yapanların hesap vereceğini" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin Sudan'daki savaşı sona erdirmek için yoğun çaba sarf ettiğini ve buna çok yaklaştığını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Sudan ordusu ile HDK arasındaki savaş, sivil yönetime geçiş için seçimlere yol açması beklenen geçiş döneminde yaşanan iktidar mücadelesinin ardından 2023 Nisan ayının ortalarında patlak verdi.


Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
TT

Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)

Sudan Doktorlar Ağı'na göre Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırısı sonucu, aralarında sekiz 8 çocuğun ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi hayatını kaybetti.

Ağ, aracın Güney Kurdufan eyaletinden kaçan yerinden edilmiş insanları taşıdığını ve el-Rahad şehrine geldiğinde hedef alındığını, bunun sonucunda ikisi bebek olmak üzere 24 kişinin öldüğünü ve çok sayıda kişinin de tedavi için şehrin hastanelerine kaldırıldığını belirtti.

Doktorlar Ağı, bölgenin ciddi tıbbi kaynak sıkıntısı çektiği, bu durumun yaralı ve yerinden edilmiş kişilerin acılarını daha da artırdığı son derece karmaşık sağlık ve insani koşullar altında saldırının gerçekleştiğini ifade etti.