WHO: Gazzeliler salgın hastalıklar sebebiyle ölüm riski ile karşı karşıya

İsrail ile Hamas arasındaki ateşkesin üçüncü günü olan 26 Kasım 2023’te Gazze’deki el-Şifa Hastanesi’nin önünden geçen Filistinliler (AFP)
İsrail ile Hamas arasındaki ateşkesin üçüncü günü olan 26 Kasım 2023’te Gazze’deki el-Şifa Hastanesi’nin önünden geçen Filistinliler (AFP)
TT

WHO: Gazzeliler salgın hastalıklar sebebiyle ölüm riski ile karşı karşıya

İsrail ile Hamas arasındaki ateşkesin üçüncü günü olan 26 Kasım 2023’te Gazze’deki el-Şifa Hastanesi’nin önünden geçen Filistinliler (AFP)
İsrail ile Hamas arasındaki ateşkesin üçüncü günü olan 26 Kasım 2023’te Gazze’deki el-Şifa Hastanesi’nin önünden geçen Filistinliler (AFP)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sözcüsü Margaret Harris yaptığı açıklamada, Gazzelilerin bombardımanlardan ziyade hastalıklardan ölme riski altında olduğunu açıkladı. WHO çocuklardaki bulaşıcı hastalık ve ishal vakalarındaki artışa karşı uyarıda bulunarak, Gazze Şeridi’ndeki sağlık sistemi hızla iyileştirilmezse insanların hastalıklardan öleceğini belirtti.

Şarku’l Avsat’ın Reuters haber ajansından aktardığına göre Birleşmiş Milletler’in güvenilir bir kaynak olarak kabul ettiği Gazze’deki sağlık kurumları, İsrail’in Gazze Şeridi’ne düzenlediği bombardımanlarda 15 binden fazla kişinin öldüğünün doğrulandığını ve bunların yaklaşık yüzde 40’ının çocuk olduğunu bildirdi. Sağlık otoriteleri, enkaz altında da çok sayıda kişinin ölmüş olabileceğinden endişe ettiklerini belirtti.

İsrail’in istatistiklerine göre, İzzeddin el-Kassam Tugayları’nın 7 Ekim’de sınırdaki çitleri geçip yaklaşık bin 200 kişiyi öldürmesi ve 240 kişiyi Gazze’ye rehin almasının ardından İsrail, Hamas hareketini tamamen ortadan kaldırma sözü verdi.

WHO Sözcüsü Margaret Harris, Cenevre’deki Birleşmiş Milletler basın toplantısında, “Sonuçta, eğer bu sağlık sistemini yeniden inşa edemezsek, bombalamalardan bile daha fazla insanın hastalıklardan öldüğünü göreceğiz” ifadelerini kullandı.

Başta ishalli hastalıklar olmak üzere bulaşıcı hastalıkların yayılmasındaki artıştan duyulan korkuyu dile getirdi ve 5 yaş ve üzeri kişilerde enfeksiyon oranının Kasım ayı başlarında normal seviyelerin 100 kat üzerine çıktığına dikkat çekti. Ayrıca “Artık her yerde insanların acil sağlık ihtiyaçları bulunuyor, zira açlıktan ölüyorlar, temiz suları yok ve kalabalıklar içinde yaşıyorlar” ifadelerinde yer verdi. 

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) Gazze'deki sözcüsü James Elder, video konferans aracılığıyla gazetecilere, Gazze Şeridi’ndeki hastanelerin savaşta yaralanan çocukların yanı sıra kirli su içmekten dolayı mide bozulmasına yakalanan çocuklarla dolu olduğunu belirtti. Ayrıca “Birçok ebeveynle tanıştım, çocuklarının tam olarak neye ihtiyacı olduğunu biliyorlar. Ancak içme suyuna erişimleri yok ve bu onlar için çok zor bir durum” dedi.

Hastanede bacağının bir kısmını kaybeden ve sağlık personeli olmadığı için saatlerce tedavi görmeden yerde yatan bir çocuk gördüğünü anlatan Elder “Diğer yaralı çocuklar da hastanelerin dışındaki otoparklarda ve bahçelerde yatıyordu” ifadelerini kullandı. Ayrıca doktorların kime öncelik vereceği konusunda korkunç kararlar almak zorunda kaldığını belirtti.

Harris, Gazze Şeridi’nin kuzeyinden yerinden edilmiş sivillerin yaşam koşullarına ilişkin bir BM raporuna atıfta bulunarak “İlaç yok, aşılama çalışması yok ve temiz suya, kişisel hijyene veya yiyeceğe erişim yok. Bebeklerde çok fazla ishal vakası görülüyor” dedi. Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki el-Şifa Hastanesi tarafından tanık olduğu çöküşü ‘trajedi’ olarak nitelendirdi ve bazı sağlık personelinin İsrail kuvvetleri tarafından tutuklanmasına yönelik endişesini dile getirdi.

Harris, Gazze’deki hastanelerin yaklaşık dörtte üçünün, yani 36 hastaneden 26’sının, bombardıman veya yakıt yetersizliği nedeniyle tamamen çalışmayı durdurduğunu açıkladı.



Yeni kan testi, ölümcül kanser hastalarına umut olabilir

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Yeni kan testi, ölümcül kanser hastalarına umut olabilir

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Yeni bir kan testi, pankreas kanseri için hayatta kalma oranlarını iyileştirebilir. Bu hastalık, genellikle tedavinin etkili olma ihtimalinin daha düşük olduğu geç evrelerde teşhis ediliyor.

NHS'ye göre pankreas kanseri, Birleşik Krallık'ta (BK) kanser ölümlerinin 5. en yaygın nedeni. Her yıl 10 bin 500 kişiye teşhis konuyor ve sadece yüzde 7'si teşhisten sonra 5 yıl veya daha fazla yaşıyor.

Kanseri erken evrelerinde tespit etmek hayatta kalma açısından çok önemli çünkü insanların yarısından fazlası teşhisten sonraki üç ay içinde ölüyor. Ancak bunu yapacak başarılı bir tarama yöntemi halihazırda yok.

Daha önce pankreas kanserini tespit etmek için iki biyobelirteç, yani hastalıkları tanımlamak için kullanılan özellik araştırılmıştı: Karbonhidrat antijeni 19-9 (CA19-9) ve trombospondin 2 (THBS2) ancak ikisi de tarama aracı olarak iyi sonuç vermemişti.

Pensilvanya Üniversitesi'nden bilim insanları kan örneklerini analiz ederek erken evre pankreas kanseri hastalarının kanında iki biyobelirteç daha buldu: aminopeptidaz N (ANPEP) ve polimerik immünoglobulin reseptörü (PIGR).

Araştırmacılar, 4 biyobelirteci birleştirerek pankreas kanseri olanları olmayanlardan vakaların yüzde 91,9'unda ayırt edebildi. Benzer şekilde, Clinical Cancer Research adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada, erken evre kanser vakaların yüzde 87,5'inde tespit edildi.

Çalışmanın baş araştırmacısı Profesör Kenneth Zaret şunları söyledi:

ANPEP ve PIGR'yi mevcut belirteçlere ekleyerek, bu kanseri en tedavi edilebilir olduğu dönemde tespit etme kabiliyetimizi önemli ölçüde geliştirdik.

4 belirteçli test, kanser hastalarını hem sağlıklı bireylerden hem de pankreatit gibi kanser dışı pankreas rahatsızlıkları olanlardan başarılı bir şekilde ayırt etti.

Zaret, "Geriye dönük çalışmamızın bulguları, özellikle semptomlar ortaya çıkmadan önce daha büyük popülasyonlarda daha fazla test yapılmasını gerektiriyor" diye ekledi.

Bu tür 'tanı öncesi' çalışmalar, testin aile öyküsü, genetik tarama sonuçları veya kişisel pankreas kistleri ya da pankreatit öyküsüne dayanarak hastalığı geliştirme riski yüksek kişiler için bir tarama aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemeye katkı sunacaktır.

Londra Kraliçe Mary Üniversitesi'nden pankreas kanseri uzmanı Profesör Tatjana Crnogorac-Jurcevic, bu kan testinin BK'de yakın zamanda uygulanma olasılığı hakkında yorumda bulundu.

Çalışmanın "iyi yürütüldüğünü" ve "pankreas kanserinin erken teşhisi için çok ihtiyaç duyulan bir test geliştirmeye yönelik birçok çabadan biri" olduğunu söyledi.

"4 belirteçli panel, cerrahi müdahalenin hâlâ mümkün olduğu birinci ve ikinci aşamalarda iyi performans gösteriyor" diye ekledi.

Ancak çalışmada kullanılan kan örnekleri geriye dönük olarak toplandı, yani kanser tanısı zaten biliniyordu. Yazarların da belirttiği gibi, bu biyobelirteçlerin daha kapsamlı bir şekilde doğrulanması gerekiyor: Öncelikle klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce kanseri tespit edip edemeyeceklerini belirlemek için tanı öncesi bir ortamda test edilmeleri, ardından da geniş kapsamlı prospektif bir klinik çalışma yapılması gerekiyor. Dolayısıyla bu testin pankreas kanseri geliştirme riski yüksek olan bireylerin takibinde potansiyel olarak kullanılabilmesi için önümüzde hâlâ uzun bir yol var.

Independent Türkçe


Uzmanlar, gençlerdeki psikoz salgınının kaynağını bulamıyor

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Uzmanlar, gençlerdeki psikoz salgınının kaynağını bulamıyor

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Büyük bir araştırma, gençlere daha yüksek oranlarda ve kendilerinden önce doğanlara göre daha erken yaşlarda psikotik bozukluk tanısı konduğunu buldu. Bu durum, uzmanların artışın nedenini anlamakta zorlanmasına yol açtı.

Kanada'daki araştırma ekibi tarafından yürütülen ve 12 milyondan fazla kişiyi kapsayan çalışmada, 1960'la 2009 arasında Ontario'da doğan 12,2 milyon kişiden 152 bin 587'sine şizofreni gibi psikotik bir bozukluk tanısı kondu.

Araştırmanın ortak yazarı, Kanada'daki North York Genel Hastanesi'nden Dr. Daniel Myran, "Psikotik bozukluğu olan bireyler, yüksek hastalık yükü ve erken ölüm riskiyle karşı karşıyadır ve genellikle önemli sağlık hizmetleriyle sosyal desteğe ihtiyaç duyuyorlar" dedi.

Vakalardaki hızlı artışın "olası nedenler ve sonuçlar hakkında önemli soruları" gündeme getirdiğini ancak artışların nedenine dair açık bir kanıt bulunmadığını da belirtti.

Ancak araştırma ekibi, daha yaşlı ebeveynler, artan sosyoekonomik ve göçle ilgili stresin yanı sıra genç nesiller arasında "bazı olumsuz çocukluk deneyimleri" de dahil çeşitli farklı faktörler önerdi. Madde kullanımı da rol oynuyor olabilir.

Dr. Myran, "Bu değişikliklere neyin yol açtığını hâlâ bilmiyoruz ve tek bir neden olması olası değil. Bu eğilimin ardındaki güçleri anlamak, önleme ve erken müdahale için çok önemli olacak" dedi.

Önde gelen olasılıklardan biri, marihuana ve uyarıcılardan halüsinojenler ve sentetik uyuşturuculara kadar madde kullanımı. Bu maddelerin, özellikle genç yaşlarda kullanımı, psikotik bozuklukların başlangıcı ve kötüleşmesiyle bağlantılı ve Kanada'da madde kullanımı son 20 yılda artıyor.

Araştırma, 14 ila 20 yaşındaki kişilerde yeni vaka oranlarının 1997'yle 2023 arasında yüzde 60 arttığını ortaya koydu.

Ekip, psikotik bozukluklardaki artışın daha yeni doğan gruplarda meydana geldiğini ve 1980'lerden sonra doğanlarda yeni vaka oranlarının artmaya başladığını belirtti.

2000'le 2004 arasında doğanların, 1975'le 1979 arasında doğanlara kıyasla psikotik bozukluk tanısı alma oranının yüzde 70 daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Genel olarak 30 yaşına kadar psikotik bozukluk tanısı alan kişilerin toplam sayısı, 1990'la 1994 arasında doğanlarda, 1975'yle 1979 arasında doğanlara kıyasla yüzde 37,5 arttı.

Psikotik bozukluklardaki kuşaklar arası değişimlere ilişkin daha geniş kapsamlı araştırmalar yetersiz olsa da ekip, Danimarka ve Avustralya'da yapılan ve gençlerde şizofreni oranlarında artış olduğunu bildiren son çalışmaları vurguladı. Yeni bulgular, bu örüntülerin birden fazla ülkede ortaya çıktığına dair endişeleri daha da güçlendiriyor.

Yazarlar, psikozdaki artışın nedenlerini ve risklerin kuşaklar arasında neden farklılık gösterdiğini ortaya çıkarmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Araştırma, Canadian Medical Association Journal adlı akademik dergide yayımlandı.

Independent Türkçe


Yeni James Bond parçasını, yükselen yıldız mı yapacak?

26. Bond filminin sinemalara gelmesinin 2028'i bulabileceği tahmin ediliyor (Universal Pictures)
26. Bond filminin sinemalara gelmesinin 2028'i bulabileceği tahmin ediliyor (Universal Pictures)
TT

Yeni James Bond parçasını, yükselen yıldız mı yapacak?

26. Bond filminin sinemalara gelmesinin 2028'i bulabileceği tahmin ediliyor (Universal Pictures)
26. Bond filminin sinemalara gelmesinin 2028'i bulabileceği tahmin ediliyor (Universal Pictures)

007 serisinin geçmişteki müziklerini Madonna, Adele, Sam Smith, Billie Eilish, Paul McCartney ve Tina Turner gibi pek çok ünlü sanatçının yaptığı düşünüldüğünde yeni film bu konuda da heyecan uyandırıyor. 

Üç Grammy ödüllü Charli xcx'e merakla beklenen James Bond filmine müzik yapıp yapmayacağı Amerikan radyosu SiriusXM'deki The Julia Cunningham Show'da soruldu.

Son dönemde Jacob Elordi ve Margot Robbie'nin başrollerinde oynadığı ve Emerald Fennell'ın çektiği Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) uyarlamasına yaptığı müzikle konuşulan 33 yaşındaki Britanyalı şu yanıtı verdi:

Açıkçası buna uygun olduğumu sanmıyorum. James Bond'a göre çok fazla AutoTune kullanarak şarkı söylediğimi düşünüyorum. Asla asla deme. Beni ararlarsa bu fikre açığım ama aramayacaklar fakat olur.

Şakayla karışık serinin prodüktörü Barbara Broccoli'ye seslenen şarkıcı "Barbara, ara beni" dedi. 

Tüm James Bond filmlerinin yapımcılığını üstlenen MGM Stüdyoları'nı 2022'de satın alan Amazon, serinin kontrolünü önceki aylarda tamamen ele geçirmişti. 

Dune: Çöl Gezegeni (Dune), Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı (Blade Runner 2049) ve Sicario gibi yapımlarla tanınan Denis Villenueve'ün yöneteceği yeni Bond filmi merakla bekleniyor. 

Bond serisinin son 5 filminde Britanyalı ajanı canlandıran Daniel Craig'in yerine kimin geçeceği de spekülasyonlara konu oluyor. 

Britanyalı aktör ve model Callum Turner en muhtemel görülen adaylar arasında. 

Bahis şirketlerine göre 35 yaşındaki oyuncu; Henry Cavill, Theo James ve Harris Dickinson gibi rakiplerinin önüne geçti. 

Independent Türkçe, Deadline, Billboard