ABD'nin eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger 100 yaşında hayatını kaybetti

ABD'li diplomat Henry Kissinger (Reuters)
TT

ABD'nin eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger 100 yaşında hayatını kaybetti

ABD'li diplomat Henry Kissinger (Reuters)

Siyasi danışmanlık şirketi Kissinger Associates, Amerikan diplomasisinin devlerinden eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'ın dün (Çarşamba) 100 yaşında öldüğünü duyurdu.

Siyasi danışmanlık şirketi yaptığı açıklamada, Başkan Richard Nixon ve Gerald Ford döneminde Dışişleri Bakanı olan ve Soğuk Savaş sırasında önemli diplomatik rol oynayan Kissinger'ın “dün Connecticut'taki evinde öldüğünü” bildirdi.

Geçtiğimiz aylarda birçok siyasi faaliyet yürüten, Beyaz Saray ve ABD Kongresi'ndeki toplantılara katılan, Kuzey Kore hakkında konuşan Kissinger, son olarak geçtiğimiz temmuz ayında Çin'i ziyaret ederek Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmüştü.

ABD'nin modern tarihinin en önde gelen politikacılarından biri olarak kabul edilen Kissinger, Amerikan dış politikasında açık ve silinmez bir iz bıraktı. 1970'lerde Cumhuriyetçi Başkan Richard Nixon döneminde Dışişleri Bakanı olarak görev yaparken yıldızı parladı. Onun çabaları ABD'nin Çin'e karşı diplomatik açıklığına ve tarihi ABD-Sovyetler Birliği silah kontrolü görüşmelerine imkân sağladı. Mısır ile İsrail arasındaki savaş sırasında diplomatik bir rol oynadı ve aynı zamanda Kuzey Vietnam ile Paris Barış Anlaşması’nın imzalanmasına da katkıda bulundu.

Kissinger, Beyaz Saray'da ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Dışişleri Bakanı pozisyonuna sahip olmuş tek kişiydi.

1973 yılında aldığı ve ödülü reddeden Kuzey Vietnamlı Le Duc Tho ile paylaştığı Nobel Barış Ödülü, Nobel Komitesi'nin iki üyesinin Kissinger'a ödül verilmesini protesto etmek için istifa etmesiyle, bugüne kadarki en tartışmalı ödüllerden biri oldu. Zira ABD'nin Kamboçya'yı gizlice bombalamasının arkasında olan bu kişiye ödül verilmesi epey eleştiri topladı.

Heinz Alfred Kissinger, 27 Mayıs 1923'te Almanya'nın Fürth kentinde doğdu ve Nazilerin Avrupalı ​​Yahudilere soykırım yapma girişiminden önce 1938'de ailesiyle birlikte ABD'ye taşındı. Adını Henry olarak değiştirip 1943'te Amerikan vatandaşlığı aldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında askere alındı, ardından burslu olarak Harvard Üniversitesi'nde eğitim gördü. Öğreniminde hızla ilerledi ve 1952'de yüksek lisans, 1954'te doktora derecesi aldı. Kissinger bu dönemde devlet kurumlarına danışmanlık yaptı. 1967 yılında Vietnam'da Dışişleri Bakanlığı'nda arabulucu olarak çalıştı. Barış müzakereleri hakkındaki bilgileri Başkan Nixon'un tarafına aktarmak için Başkan Lyndon Johnson yönetimiyle olan bağlantılarını kullandı. Nixon 1968'de başkanlık seçimini kazandığında Kissinger'ı ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak atadı.

Kissinger, 1973 yılında Ulusal Güvenlik Danışmanı görevine ek olarak Dışişleri Bakanı olarak atandı ve bu ona dış ilişkiler konusunda tartışmasız güç ve yetki verdi.

Mekik diplomasisi

Kissinger, Arap-İsrail çatışması patlak verdiğinde, İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri'nde İsrail ile Suriye arasında uzun vadeli bir anlaşmanın formüle edilmesine yönelik çabaları desteklemek amacıyla Kudüs ile Şam arasında 32 görüşme gerçekleştirdi. O dönemde ‘mekik diplomasisi’ olarak bilinen kişisel diplomasisiyle meşhurdu. Kissinger, Sovyet nüfuzunu azaltmak amacıyla ana komünist rakibi Çin'le temas kurdu ve oraya, Başbakan Zhou Enlai (Çu Enlay) ile gizli bir görüşme gezisi de dahil olmak üzere iki gezi yaptı. Sonuç, Nixon'un Başkan Mao Zedong ile Pekin'de yaptığı tarihi zirve ve sonunda iki ülke arasındaki ilişkilerin resmileşmesi oldu.

Başkan Nixon'u istifaya zorlayan Watergate skandalına rağmen Kissinger, Başkan Gerald Ford'un 1974'te göreve gelmesinden sonra Dışişleri Bakanı olarak görevine devam etti. O dönemde Kissinger, Sovyetler Birliği ile stratejik silahlar konusunda bir anlaşma üzerinde çalışıyordu. Kissinger, Başkan Ford'la birlikte Sovyetler Birliği'ndeki Vladivostok'a gitti ve Ford, Sovyet lideri Leonid Brejnev ile görüştü. ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki gerilimin azalmasına yol açan bir anlaşma olan Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması'nın temel çerçevesi üzerinde anlaştılar.

Kissinger, 1975'te İsrail ve Mısır'ı Sina'daki çekilmenin ikinci aşamasını kabul etmeye ikna edemediği için sert bir şekilde eleştirildi.

Kissinger, 1976 yılında ABD Başkanı Jimmy Carter'ın başkanlığı kazanmasıyla, iktidar koridorlarındaki yerini bıraktı ve New York'ta dünyanın en büyük şirketlerine danışmanlık yapacak bir danışmanlık şirketi kurdu. Ayrıca çeşitli şirketlerin yönetim kurullarında üye olarak görev yaptı, çok sayıda dış politika ve güvenlik politikası forumunda öğretim görevlisi olarak çalıştı. Uluslararası ilişkiler konusunda düzenli medya yorumcusu olarak görev yaptı ve çok sayıda siyasi kitap yayınladı.



Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor
TT

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik yeni ve kapsamlı saldırılar düzenlenmesi konusunda herhangi bir karar almayı gelecek yıla bırakmış görünüyor. Böylece Trump, daha önce bu ay yapılan ara seçimlere bağladığı takvimi ertelemiş oldu.

ABD’nin yeni bir saldırı düzenleyebileceğine ilişkin işaretlerin ortaya çıkması ve askerî gerilimin yeniden tırmanabileceği yönündeki endişelerin artması üzerine, Pentagon’da mali denetimden sorumlu başkan yardımcısı Arthur Miller, Washington’ın şubat ayının sonundan 13 Kasım’a kadar İran’a karşı yürüttüğü savaş için 48,3 milyar dolar harcadığını açıkladı.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin Tahran’ı kimyasal ve biyolojik silah geliştirmekle suçlamasının korku yaratmayı ve askerî müdahaleye zemin hazırlamayı amaçladığını söyledi.

Bekayi, X hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’nin İran’a yönelik suçlamalarını bu amaca hizmet eden iddialar olarak nitelendirdi.

Viyana’da ise ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu toplantısında perşembe günü İran’a ortak çağrıda bulundu. Dört ülke, Tahran’dan geçen yıl ABD ve İsrail’in saldırılarında hedef alınan nükleer tesislere denetçilerin yeniden erişimine izin vermesini istedi. Batılı ülkeler, İran’ı bu konuda oyalama taktiği izlemekle suçladı.

Dört ülkenin ortak açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Genel Direktör, hasar gören nükleer tesislere Ajansın erişimini engelleyen teknik herhangi bir neden bulunmadığını ve denetçilerin uzun süredir yeniden sahaya dönmeye hazır olduğunu defalarca vurguladı. Bu fırsatı değerlendirmek, yaklaşımını değiştirmek ve uluslararası toplumun İran’ın nükleer programına ilişkin uzun süredir devam eden kaygılarını gidermek artık İran’ın elinde.”


Filistinliler, İsrail'in kara harekâtının ardından Gazze Şeridi'nin merkezine geri dönüyor

Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
TT

Filistinliler, İsrail'in kara harekâtının ardından Gazze Şeridi'nin merkezine geri dönüyor

Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)

Yorgun ve bitkin Filistinliler, İsrail ordusunun bir gün önce başlattığı kara harekâtını tamamladığını açıklamasının ardından, dün Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki mülklerini kontrol etmek ve hasarı değerlendirmek üzere bölgeye geri döndü.

Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail ordusu, tanklarının Filistin topraklarının orta kesimlerine ilerlediği bir kara operasyonu düzenledi. İsrail ordusu, operasyonun tehdit oluşturduğunu ileri sürdüğü “terör amaçlı bir tünelin imha edilmesini” hedeflediğini açıkladı.

Operasyon, Gazze Şeridi'nde savaşın başlangıcından bu yana İsrail kontrolündeki bölgelerle Hamas'ın kontrolündeki bölgeleri ayıran “Sarı Hat” olarak bilinen hattın batısında bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı'nı hedef aldı. Söz konusu bölge, kuşatma altındaki ve büyük ölçüde yıkıma uğrayan Gazze Şeridi'nde yer alıyor.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre İsrail ordusu dün yaptığı açıklamada, Nuseyrat Mülteci Kampı'nın doğusunda tankların konuşlandırılmasıyla başlayan ve topçu bombardımanını da kapsayan operasyonun sona erdiğini bildirdi.

Öte yandan İsrail Savunma Bakanlığına bağlı Filistin Topraklarındaki Hükümet Faaliyetlerini Koordinasyon Birimi (COGAT) yayımladığı açıklamada, Filistinlilerin operasyonun hedef aldığı Nuseyrat ve Bureyc mülteci kampları yakınındaki bölgelerde yeniden serbestçe hareket edebileceğini duyurdu.

COGAT, Arapça yayımladığı açıklamada, “Faaliyetin sona erdiğini ve Selahaddin yolu üzerindeki trafiğin yeniden açıldığını bildirmek isteriz” ifadelerini kullandı.

AFP'nin Nuseyrat Mülteci Kampı'nın kuzeydoğusundan çektiği görüntülerde, bölgede derin palet izleri ve Gazze Şeridi'nin ana ulaşım güzergâhlarından biri olan Selahaddin yolu boyunca oluşturulmuş toprak bariyerler görüldü. Söz konusu yol, İsrail'in bombardımanları, patlatmaları ve yıkım çalışmaları nedeniyle büyük ölçüde tahrip olmuş durumda.

Nuseyrat'ta yaşayan Ümmü Muhammed Bedevi, “Bazı eşyalarımızı almak, ortalık sakinleşene kadar uyuyabilmek ve yaşayabilmek için geri döndük. Çünkü tank çok yakında konuşlanmış durumda ve ona yaklaşanlara ateş açıyor” dedi.

Bedevi, sözlerini şöyle sürdürdü: «Artık bir düzene kavuşmak istiyoruz. Yerinden edilmekten, açlıktan, ölümden ve kayıplardan yorulduk.”

Gazze Şeridi sakinlerinin büyük bölümü, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'in güneyine düzenlediği saldırının ardından başlayan İsrail savaşı nedeniyle en az bir kez yerinden edildi.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) verilerine göre, Gazze Şeridi nüfusunun yaklaşık yüzde 65'ine karşılık gelen 1,4 milyon kişi hâlihazırda çadırlarda veya geçici barınaklarda yaşıyor.

Tek istediğimiz güvenlik

Nuseyrat sakini Muhammed de dün bölgeye döndükten sonra, “Artık yeterince kan döküldü” dedi. Muhammed, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bir çadırda bile olsa yaşamak istiyoruz. Önemli olan güvenlik. Tek istediğimiz güvenli

İsrail'in kara harekâtı, ülkede yapılan parlamento seçimlerinin net bir çoğunluk ortaya çıkarmadığı ve muhalefet blokunun lideri Gadi Eisenkot'un, rakibi Binyamin Netanyahu hükümetinin ardından yeni bir hükümet kurmaya çalıştığı dönemde gerçekleşti.

İsrail ordusu yayımladığı açıklamada, operasyonun amacının “Sarı Hat'ın batısında bulunan ve birlikler için doğrudan ve yakın bir tehdit oluşturan terör amaçlı tüneli imha etmek” olduğunu bildirdi.

Hamas ise yayımladığı açıklamada İsrail'in askerî operasyonunu “ateşkes anlaşmasının açık bir ihlali” olarak nitelendirdi.

AFP'nin Gazze'deki muhabiri, çarşamba günü İsrail tanklarının Nuseyrat Mülteci Kampı'nın doğusunda konuşlandığını gözlemledi.

Gazze'deki bir güvenlik kaynağı da kampın kuzeyindeki Davet Mahallesi'nin girişinin “yoğun İsrail topçu ateşine maruz kaldığını” bildirdi.

İsrail ile Hamas, ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle karşılıklı olarak birbirlerini suçlamayı sürdürüyor. Anlaşma, İsrail ordusunun Gazze Şeridi topraklarının yüzde 53'ünde geçici olarak kalmasını öngörüyor. Ancak İsrail ordusu hâlihazırda Gazze topraklarının yüzde 60'ından fazlasını kontrol ediyor.

AFP'nin Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine dayanarak hazırladığı sayımına göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana bin 600'den fazla Filistinli hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler, bakanlığın açıkladığı verileri güvenilir kabul ediyor.

Aynı dönemde İsrail ordusu ise 7 askerinin ve bir sivil yüklenicinin öldüğünü açıkladı.


AB, Kiev'deki büyükelçiliklerin hasar görmesi üzerine Rusya'nın Brüksel temsilcisini Dışişleri'ne çağırdı

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
TT

AB, Kiev'deki büyükelçiliklerin hasar görmesi üzerine Rusya'nın Brüksel temsilcisini Dışişleri'ne çağırdı

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas dün yaptığı açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'nın başkenti Kiev'e düzenlediği son hava saldırılarında Avrupa ülkelerine ve Avrupa dışındaki ülkelere ait çok sayıda büyükelçiliğin hasar gördüğünü bildirdi.

Kallas, saldırıların Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'ne katıldığı sırada gerçekleştiğine dikkat çekti. Kallas, "Putin Shenzhen'de kırmızı halıda yürürken, Rusya'nın saldırıları Kiev'i hedef aldı ve Avrupa ülkelerine ve Avrupa dışındaki ülkelere ait çok sayıda büyükelçiliğe zarar verdi" dedi. Kallas, saldırılara karşılık olarak AB'nin Brüksel'deki Rusya temsilcisini Dışişleri'ne çağıracağını belirtti.

Estonya Eski Başbakanı Kallas, "Diplomatik temsilcilikler uluslararası hukuk kapsamında koruma altındadır. Ancak Rusya'nın uluslararası hukuku hiçe sayması her gün açıkça görülüyor" ifadelerini kullandı.

Kallas ayrıca AB'nin Ukrayna'ya desteğini artıracağını ve Rusya üzerindeki baskıyı yoğunlaştırarak savaşın sona ermesini sağlamaya çalışacağını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre hasar gören büyükelçilikler arasında Avusturya ve Hollanda büyükelçilikleri de bulunuyor. Avusturya Başbakanı Christian Stocker, yaşananlar karşısında şoke olduğunu belirterek, Rusya'nın eylemlerini "kesinlikle kabul edilemez" olarak nitelendirdi.

Stocker, büyükelçilik personelinin fiziksel olarak zarar görmediğini belirterek, bundan büyük memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen ise gün içinde Hollanda Büyükelçiliği'nin arkasına bir mühimmat parçasının düştüğünü açıkladı. Meslektaşlarının saldırıda yaralanmadığını belirten Berendsen, büyükelçilik binasında hafif hasar meydana geldiğini ve olayın ayrıntılarının aydınlatılması için inceleme başlatıldığını kaydetti.