Uluslararası araştırmacılar, Maraş depremini inceledi: 8 ay önce alarm vermiş

"Merkez üssü bölgesinde, kırılmadan önceki aylarda bir stres birikimi var"

Etkilenen illerde yaşayan her 11 kişiden birinin felaket sonrası şehri terk ettiği düşünülüyor (Reuters)
Etkilenen illerde yaşayan her 11 kişiden birinin felaket sonrası şehri terk ettiği düşünülüyor (Reuters)
TT

Uluslararası araştırmacılar, Maraş depremini inceledi: 8 ay önce alarm vermiş

Etkilenen illerde yaşayan her 11 kişiden birinin felaket sonrası şehri terk ettiği düşünülüyor (Reuters)
Etkilenen illerde yaşayan her 11 kişiden birinin felaket sonrası şehri terk ettiği düşünülüyor (Reuters)

Uluslararası bir araştırma ekibi, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde 6 Şubat Pazartesi meydana gelen depremleri ayrıntılı analiz etti.

7,7 büyüklüğündeki ilk deprem, Anadolu ve Arap levhalarını ayıran Doğu Anadolu Fay Zonu'nda çok sayıda fay segmentini yırtmıştı. Bundan yaklaşık 9 saat sonra, ilk depremin merkez üssünden yaklaşık 90 kilometre uzakta, 7,6 büyüklüğünde ikinci deprem meydana gelmişti.

Sarsıntılar yaklaşık 60 bin kişinin hayatını kaybetmesine ve 300 bin binanın hasar görmesine yol açmıştı. Uzmanlar maddi kaybın yaklaşık 120 milyar dolara denk geldiğini düşünüyor.

Öncü depremler

Gelecekteki depremlerin zamanı, büyüklüğü ve konumuna dair kesin tahminler yapmak mümkün değil. Ancak bazı saha gözlemleri ve sismik verilerden elde edilen parametreler, yaklaşan bir depremle ilgili bilgi verebiliyor.

Hakemli bilimsel dergi Nature Communications'ta yayımlanan yeni çalışmada Kahramanmaraş depremlerinden önceki sismik süreçleri incelemek için 2014'ten bu yana kaydedilen bölgesel veriler kullanıldı.

Araştırma Almanya'daki GFZ-Potsdam Yer Bilimleri Araştırma Merkezi'nden Grzegorz Kwiatek, Patricia Martínez-Garcón ve Marco Bohnhoff liderliğinde yürütüldü.

Ekipte ayrıca, ABD'deki Stanford Üniversitesi'nin yanı sıra Gebze Teknik Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nden uzmanlar da yer aldı.

Bulgular, merkez üssünün çevresindeki bölgede 8 ay süren bir "hazırlık sürecine" işaret etti. Bölgede sismik tehlikenin bu süreçte giderek arttığı tespit edildi.

Araştırmanın başyazarı Dr. Kwiatek, "Bölgeye ait sismik katalog ve dalga formu verilerindeki belirli izleri belirleme amacıyla istatistiksel ve makine öğrenimine dayalı veri işleme tekniklerini kullandık" dedi:

Bu, depremden yaklaşık 8 ay önce başlayan, ana depremin etrafında 50 kilometrelik bir yarıçap içinde gözlemlenen sismik aktivitenin kendine özgü özelliklerini belirlememize olanak tanıdı.

Merkez üssü yakınındaki kümeler ana depremden 8 ay önce başlamış

Özellikle Haziran 2022'de başlayan ve şubattaki depremin merkez üssünden yaklaşık 20 kilometre uzakta yer alan iki geçici sismik aktivite kümesi araştırmacıların dikkatini çekti.

Araştırmacılara göre, bölgedeki "iki geçici uzay-zamansal sismisite kümesi", ardından daha büyük depremlerin meydana gelme olasılığına işaret ediyor.

Araştırma ekibini yöneten Dr. Martínez-Garzón şunu vurguluyor:

Bu gözlemler, merkez üssü bölgesinde, kırılmadan önceki aylarda bir stres birikimi olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar, burada elde ettikleri verileri, ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki yakın tarihli büyük depremlerden elde edilen bulgularla karşılaştıracak.

Böylelikle depremleri önceden tahmin etme çabalarında önemli bir ilerleme kaydedilebilir.

Martínez-Garzón, "Gelecekte orta vadeli deprem tahmin sistemleri, büyük bir depreme daha iyi hazırlanmamızı sağlayabilir" diyor.

Kısa vadeli tahmin halen mümkün değil

Öte yandan ekip, merkez üssü bölgesinde daha kısa vadeli tahminlere olanak tanıyacak veriler elde edemedi. 

Zira bulgulara göre, Kahramanmaraş'ta incelenen 10 kilometrelik merkez üssü alanı, depremden önceki son haftalarda çok az sismik aktivite sergilemişti.

Bu durum, ana şoktan hemen önce sismik aktivitenin arttığına dair hiçbir kanıt elde edilemediği anlamına geliyor. Kuzey Anadolu Fayı'nın batı kesiminde 1999'da meydana gelen 7,6 büyüklüğündeki İzmit depreminde de benzer bir tablo görülmüştü.

Prof. Bohnhoff, "Gözlemlerimiz aylarca süren ve büyük depremlere yol açan süreçleri daha iyi anlamak için önemli bulgular ortaya koyuyor. Ancak kısa vadeli tahminler halen mümkün değil" ifadelerini kullanıyor:

Bununla birlikte, gelecekteki olaylar için sıcak noktaların aylar önce belirlenmesi, yetkililere aktif fayların yakınındaki yerleşim merkezlerinin dayanıklılığını artırmak için önemli bilgiler sağlayacak.

İstanbul'un durumu

Bu arada fay hatlarındaki hazırlık süreçlerini büyük depremlere yol açmayan diğer geçici olaylardan ayırmak da halen çok zor.

Ancak bu çalışmada kullanılan yapay zekayla harmanlanmış yöntemler, en az 7 büyüklüğünde bir depremin beklendiği İstanbul'daki uzun vadeli gözlemleri de besleyecek.

Independent Türkçe



Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü
TT

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Libya'daki krizin iki tarafıyla da ilişkilerini geliştirmeyi sürdüren Mısır, Trablus ve Bingazi yönetimleri arasındaki temaslarını yoğunlaştırıyor. Bu çerçevede Libya'daki geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Tümgeneral Hasan Reşad ile ülkedeki siyasi ve güvenlik alanındaki son gelişmeleri, ikili ilişkilerin güçlendirilmesini ve ortak koordinasyonun sürdürülmesini ele aldı.

Dibeybe ile Reşad arasında pazartesi günü Trablus'ta gerçekleştirilen görüşme, Reşad'ın Libya Ulusal Ordusu Başkomutan Yardımcısı Korgeneral Saddam Hafter ile Kahire'de yaptığı temasların ardından geldi. Söz konusu görüşmeler, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından Mısır'ın ülkenin doğusundaki yönetimle ilişkilerinde gerilim yaşandığı yönündeki değerlendirmelerin gündeme geldiği bir dönemde gerçekleşti.

csdvfgth
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Hasan Reşad ile Trablus'ta görüştü (Dibeybe'nin ofisi)

Dibeybe'nin ofisinden yapılan açıklamaya göre görüşmede, özellikle güvenlik alanında olmak üzere ortak iş birliğinin geliştirilmesi ve Kahire ile Trablus'un çıkarlarına hizmet edecek adımlar ele alındı. Ayrıca istikrarın sağlanmasına yönelik çabaların desteklenmesi, Libya'nın birliğinin ve egemenliğinin korunması konuları değerlendirildi.

İki taraf, güncel bölgesel gelişmeleri de ele alırken ortak sorunlarla mücadelede tutumların eşgüdüm içinde belirlenmesinin önemine vurgu yapıldı. Bu koordinasyonun bölgede güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sağlayacağı belirtildi.

Gözlemciler, Kahire'nin Bingazi ve Trablus yönetimleri arasında yürüttüğü diplomatik trafiği, iki tarafı birbirine yakınlaştırmayı amaçlayan bir uzlaşı girişimi olarak değerlendiriyor. Bu değerlendirmede, Saddam Hafter'in 13 Şubat'ta Kahire'de Reşad ile gerçekleştirdiği görüşmeler de etkili oluyor.

dcfrgtyh
Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Hasan Reşad, 13 Kasım'da Kahire'de Korgeneral Saddam Hafter'i kabul etti (Libya El Hadath kanalı)

Gözlemciler, Hafter'in Kahire'nin Libya'nın birliği ve istikrarına yönelik tutumunu takdir etmesini, iki taraf arasında yıllara dayanan istişare ve iş birliğinin oluşturduğu güvenin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.

Saddam Hafter, Reşad ile Kahire'de yaptığı görüşmelerde Libya'daki gelişmelerin yanı sıra siyasi sürecin ilerletilmesi, devletin yönetim ve kurumlarının birleştirilmesi, seçimlerin önünün açılması ve ülkede istikrarın sağlanması için atılabilecek adımların ele alındığını açıklamıştı.

Öte yandan Libya Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Tekale de Türkiye'nin Trablus Büyükelçisi Güven Begeç ile bir araya gelerek siyasi sahadaki son gelişmeleri ve mevcut siyasi tıkanıklığın aşılması için atılabilecek adımları görüştü.

Yüksek Devlet Konseyi'nden pazartesi günü yapılan açıklamada, Tekale ile Begeç'in görüşmesinde Libya'daki siyasi gelişmelerin ve siyasi süreci ilerletmeye yönelik çabaların ele alındığı belirtildi. Açıklamada, halkın istikrar beklentilerini karşılamak amacıyla yasal ve anayasal çerçevede ulusal seçimlerin gerçekleştirilmesi için uygun koşulların oluşturulmasının önemine dikkat çekildi.

Görüşmede ayrıca Libya ile Türkiye arasındaki ikili iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesi ve iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edecek adımlar değerlendirildi.

Libya'da devam eden siyasi süreç kapsamında Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh de Yüksek Devlet Konseyi bünyesindeki İrade Grubu üyeleriyle görüştü. Görüşme, BM misyonunun krizin aşılması amacıyla farklı taraflarla yürüttüğü temaslar çerçevesinde gerçekleştirildi.

BM Libya Destek Misyonu, pazar akşamı yaptığı açıklamada görüşmelerde 30 Ağustos'ta imzalanan 4+4 anlaşmasının ve Libya'nın karşı karşıya olduğu ekonomik sorunların ele alındığını bildirdi. İrade Grubu üyeleri, bazı çekinceleri bulunduğunu belirtmekle birlikte anlaşmayı desteklediklerini ve siyasi sürece yapıcı biçimde katılmayı sürdüreceklerini ifade etti.

sdwefrg
BM Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh, pazar günü Libya Yüksek Devlet Konseyi bünyesindeki İrade Grubu üyeleriyle bir araya geldi (BM Libya Destek Misyonu)

Tetteh, BM misyonunun Yüksek Devlet Konseyi ile temaslarını sürdürdüğünü belirterek, Konseyin 4+4 anlaşmasını onaylamasını memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi. Tetteh ayrıca dile getirilen çekinceler konusunda taraflarla diyaloğun devam edeceğini kaydetti.

Libya'da siyasi çıkmazın sürmesinin ekonomik maliyetlerine de dikkat çeken Tetteh, BM'nin başlıca Libyalı kurumlara siyasi süreci ilerletmek amacıyla yapıcı bir iş birliği içinde hareket etme çağrısını yineledi.


Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
TT

Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)

Irak, Türkiye'ye uzanan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ham petrol ihracatını günlük 120 bin varillik ilk kapasiteyle yeniden başlattı. Kapasitenin aşamalı olarak günlük 500 bin varile çıkarılması planlanıyor. Irak Petrol Bakanı'nın salı günü yaptığı açıklamaya göre bu adım, Bağdat'ın petrol ihracatında alternatif güzergâhlarını artırırken güney limanlarına ve Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltacak.

Hattın yeniden devreye alınması, Irak'ın ham petrol ihracat güzergâhlarını çeşitlendirmeye çalıştığı bir döneme denk geldi. İran'la yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin aksaması, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük ikinci üreticisi olan Irak'ı petrol üretimini ihraç edebileceği alternatif güzergâhlar aramaya yöneltti.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Irak, ülkenin kuzeyinde üretilen petrolü ihraç etmek için Kürdistan Bölgesi'yle bağlantılı boru hattına ek bir güzergâha kavuşmuş oldu. Böylece ülkenin güneyindeki ihracat terminallerine ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarına bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

Yaklaşık 960 kilometre uzunluğundaki Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ihracat, terör örgütü DEAŞ'ın 2014 yılında düzenlediği tekrarlanan saldırıların ardından durmuştu. Hat, daha önce dünya genelindeki petrol arzının yaklaşık yüzde 0,5'ine karşılık gelen miktarda petrol taşıyordu.

Hattın yeniden faaliyete geçirilmesinin Irak'ın toplam petrol ihracatına sağlayacağı fiili katkının ise mevcut petrol arzına ve boru hattından gönderilecek miktarların mevcut sevkiyatlara ilave olup olmayacağına ya da mevcut ihracatın bir bölümünün yerini alıp almayacağına bağlı olacağı değerlendiriliyor.


Sözcü TV ve haber sitesine kayyum atandı

Sözcü TV ve haber sitesine kayyum atandı
TT

Sözcü TV ve haber sitesine kayyum atandı

Sözcü TV ve haber sitesine kayyum atandı

Sözcü TV ve sozcu.com.tr'ye kayyum atandığı bildirildi. Yönetim Kurulu Başkanı Funda Tuncer Sıdal ile eski Genel Müdür Asım Akgül gözaltına alındı. Binada arama sürerken Sözcü, Tavır ve Korkusuz gazetelerinin karar dışında kaldığı açıklandı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanun'a muhalefet suçlamalarıyla yürütülen soruşturma kapsamında Sözcü TV ve sozcu.com.tr haber sitesine salı günü kayyum atandığı bildirildi.

Başsavcılıktan 'kuvvetli şüphe' vurgusu

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Sözcü'ye yönelik operasyonun FETÖ/PDY üyeliği ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanun'a muhalefet suçlamalarıyla yürütülen soruşturma kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı. Başsavcılık, şirket yöneticisi veya yetkilisi olduğu belirlenen dört kişi hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildiğini bildirdi.

Açıklamada, İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği'nin Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ'ye Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nu (TMSF) kayyum olarak atadığı belirtildi.

Başsavcılık, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporlarının incelenmesi sonucunda Sözcü'nün sahibi Burak Akbay'ın yurt dışındaki banka hesaplarından Estetik Yayıncılık AŞ ile Mega Ajans'ı finanse ettiği ve bu şirketler üzerinden örgüt yöneticiliğini sürdürdüğü yönünde "kuvvetli şüphe" oluştuğunu ileri sürdü.

Bu kapsamda 17 Kasım'da Estetik Yayıncılık AŞ, Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ, Sözcü TV ve Sözcü gazetesinin bulunduğu adresler ile dört şüpheliye yönelik eş zamanlı işlem yapılmasına karar verildiği aktarıldı.

Soruşturmanın geçmişine de yer verilen açıklamada, Akbay hakkında 2016'da başlatılan soruşturmanın ardından 27 Eylül 2017'de "terör örgütü kurmak veya yönetmek" ve "terör örgütü propagandası yapmak" suçlamalarıyla iddianame hazırlandığı, yakalanamaması üzerine hakkında yakalama kararı çıkarıldığı belirtildi.

Başsavcılık, mevcut soruşturmanın ise Akbay'ın yargılamasının sürdüğü, daha sonra kapatılan İstanbul 37. Ağır Ceza Mahkemesi'nin mali yönden inceleme yapılması amacıyla yaptığı ihbar üzerine başlatıldığını bildirdi.

Üç gazete kayyum kararının dışında

Sözcü Medya Grubu avukatı Ersan Barkın, kayyum kararının Sözcü TV ve sozcu.com.tr'yi kapsadığını açıkladı. Grup bünyesindeki Sözcü, Tavır ve Korkusuz gazetelerine ise kayyum atanmadı.

Aramanın dayandırıldığı dosyaya ilişkin itirazını dile getiren Barkın, şu açıklamayı yaptı:

"İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, Yargıtay'ın daha önce bozduğu ve hukuka aykırılık tespit etmediği, suç olmadığını onadığı bir dosyaya istinaden Sözcü Grubu'nda arama yapılıyor. Kayyum kararı şu an için Sözcü TV ve Sözcü.com.tr'yi kapsıyor."

Kanalın sunucularından olan Damla Doğan Tuncel, Sözcü TV'de haber merkezine döndüklerini ve öğleden sonra yeniden canlı yayına geçilmesinin planlandığını açıkladı.

Tuncel, ilk aşamada haber bültenlerinin yayımlanacağını, bir yandan da hesapların incelendiğini söyledi.