İsrail uluslararası çapta Hamas liderlerine suikast düzenlemeye hazırlanıyor

Plan, binlerce savaşçının Gazze’den sınır dışı edilmesini de kapsıyor.

Hamas liderleri İsmail Heniyye ve Halid Meşal Gazze'de (2012 - Getty)
Hamas liderleri İsmail Heniyye ve Halid Meşal Gazze'de (2012 - Getty)
TT

İsrail uluslararası çapta Hamas liderlerine suikast düzenlemeye hazırlanıyor

Hamas liderleri İsmail Heniyye ve Halid Meşal Gazze'de (2012 - Getty)
Hamas liderleri İsmail Heniyye ve Halid Meşal Gazze'de (2012 - Getty)

İsrail istihbaratı, binlerce savaşçının Gazze’den sınır dışı edilmesinin yanı sıra yıllarca sürecek ve Arap ve dünya genelinde birçok ülkeye yansımaları olabilecek büyük çaplı bir eyleme hazırlanıyor. ABD merkezli Wall Street Journal’ın aktardığına göre İsrail istihbarat servisleri, Gazze’deki savaş sona erdiğinde uluslararası çapta Hamas liderlerine suikast düzenlemeyi planlıyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Lübnan, Türkiye ve Katar’da yaşayan Hamas liderlerini yakalamaya yönelik planlar geliştirmeleri için istihbarata emirler verdiği ortaya çıktı. Söz konusu planlar, 1970’li yıllarda Beyrut’ta İsrail istihbaratının, özellikle de Mossad’ın, Filistinli liderlere karşı gerçekleştirdiği suikastları, yıllar önce Dubai’de bir Hamas liderinin öldürülmesini, Suriye’de bir Hizbullah liderine bombalı araçla düzenlenen suikastları ve uzaktan kumandalı tüfek kullanılarak İran’da bir nükleer bilim insanının öldürülmesini akla getiriyor.

Fotoğraf Altı: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu. (AP)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu. (AP)

İkinci şans

Gazete, yeni planların, 1997’de Ürdün’de Hamas lideri Halid Meşal’in zehirlenmesi emrini veren (başarısızlıkla sonuçlandı) Netanyahu için ikinci bir şans teşkil ettiğine dikkat çekti. Zehirleme girişimi, bir krize ve o dönemde hareketin ruhani lideri Şeyh Ahmed Yasin’in serbest bırakılmasına yol açmıştı.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Netanyahu, 22 Kasım’da “Mossad’a, nerede olurlarsa olsunlar Hamas liderlerine karşı harekete geçme talimatı verdim” açıklamasında bulundu. Aynı şekilde Savunma Bakanı Yoav Galant da hareketin liderlerinin ‘kayıp zamanda’ yaşadıklarını söyledi.

İsrail genellikle bu tür çabaları gizli tutmaya çalışsa da liderleri, 7 Ekim saldırısının sorumlularını takip etme konusunda pek çekingen davranmıyor. Tıpkı 11 İsrailli sporcunun ölümüyle sonuçlanan 1972 Münih Olimpiyatları saldırısından sorumlu Filistinli yetkililere yaptıkları gibi.

Fotoğraf Altı: Hamas Hareketi Siyasi Büro Şefi İsmail Heniyye. (Reuters)
Hamas Hareketi Siyasi Büro Şefi İsmail Heniyye. (Reuters)

Uluslararası kanun

Yetkililer, hazırlanan planların Gazze’deki savaşın bir uzantısı olduğunu ve İsrail’in (tıpkı ABD’nin hem Irak’ta hem de Suriye’de DEAŞ’a karşı küresel bir koalisyona öncülük etmesi gibi) Hamas’ın bir daha ciddi bir tehdit oluşturmamasını sağlama niyetini yansıttığını açıkladı.

Bu çabalar çerçevesinde İsrail, aynı zamanda savaşı kısaltmanın bir yolu olarak binlerce düşük rütbeli Hamas savaşçısını Gazze’den zorla sınır dışı etmeyi de düşünüyor. Wall Street Journal’ın haberine göre ülke dışındaki öldürme operasyonları, uluslararası hukuku ihlal edebilir ve katillerin izinsiz faaliyet gösterdiği ülkelerden gelebilecek tepkilere yol açabilir.

Bu bağlamda bazı İsrailli yetkililer, Meşal’i ve yurt dışında yaşayan diğer Hamas liderlerini öldürmek için acil bir kampanya başlatmak istiyor. Ayrıca İsrail’in Katar’da hedefli herhangi bir cinayet gerçekleştirdiğinin bilinmediği belirtilirken, bunu yapmanın ‘Hamas tarafından tutulan rehinelerin serbest bırakılması için devam eden müzakere çabalarını sekteye uğratabileceği’ ifade edildi.

Fotoğraf Altı: Halid Meşal. (Arşiv- Reuters)
Halid Meşal. (Arşiv- Reuters)

Rehine görüşmeleri

Katar, rehine görüşmelerinin odak noktası haline geldi. Mossad Başkanı David Barnea ve CIA Direktörü William Burns, Filistinli tutukluların serbest bırakılması karşılığında İsrailli rehinelerin serbest bırakılması konusunu daha detaylı görüşmek üzere geçtiğimiz günlerde Doha’da görüştü.

Eski Mossad Direktörü Efraim Halevy, Hamas liderlerini öldürmenin tehdidi ortadan kaldırmayacağını savundu. Planı çok zorlayıcı olarak nitelendiren Halevy şunları söyledi:

“Çünkü Hamas’a küresel ölçekte zulmetmek ve tüm liderlerini sistemli bir şekilde bu dünyadan uzaklaştırmaya çalışmak, stratejik bir hedefe ulaşma arzusu değil, intikam arzusudur.”

Ancak eski Askeri İstihbarat Başkanı Amos Yadlin, “Tüm Hamas liderleri, 7 Ekim saldırısına katılanlar, bunu planlayanlar ve saldırı emrini verenler adalet önüne çıkarılmalı veya ortadan kaldırılmalıdır” diyerek, bunun doğru politika olduğunu vurguladı.

Fotoğraf Altı: İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta düzenlediği bombardımanın ardından enkazda kalanların kurtarılması için çalışmalar yürütüldü. (AFP)
İsrail’in Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta düzenlediği bombardımanın ardından enkazda kalanların kurtarılması için çalışmalar yürütüldü. (AFP)

Ters sonuç

Hamleler bazen ters sonuçlar verdi. Netanyahu 1997’de, İsrail casuslarına Ürdün’de Meşal’i öldürme emrini vermişti. İsrail casuslarının zehirli maddeyle Meşal’e saldırmasının ardından Ürdünlü yetkililer failleri tutukladı. Ürdün, İsrail’le yapılan barış anlaşmasını feshetme tehdidinde bulundu. O dönemde ABD Başkanı Bill Clinton da Netanyahu’ya krizi sonlandırması ve Meşal’in hayatını kurtaran panzehiri göndermesi için baskı yaptı. Daha sonra İsrail, Şeyh Ahmed Yasin ve 70 Filistinli mahkumu serbest bırakmayı kabul etti.

İsrailli ajanlardan oluşan bir ekip 2010 yılında Dubai’ye uçtu ve burada Hamas’ın askeri kanadının kurucusu Mahmud el-Mabhuh’un otele gelmesini beklediler. Daha sonra onu boğarak öldürdüler. Başlangıçta Mabhuh’un doğal nedenlerden öldüğü belirtilse de Dubaili yetkililer, sonunda suikast ekibini tespit edebildi ve operasyondan İsrail’i sorumlu tuttu. İsrail’in BAE ile ilişkilerinde oluşan hasarı onarmak yıllar aldı.



İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
TT

İsrail ordusu, Gazze'de kendi adına çalışan 5 milis gücüne sahip olmakla övünüyor

 Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv- Reuters)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nde Hamas’a karşı faaliyet gösteren 5 Filistinli milis grubun oluşturulmasıyla övünürken, iktidardaki sağ çevreler bu grupların rolü konusunda uyarılarda bulunuyor. Sağcı çevreler, bu tür yapılanmaların en iyi ihtimalle para hırsıyla hareket ettiğini, daha fazla ödeme yapan bir taraf bulmaları hâlinde İsrail’e karşı da dönebilecekleri görüşünü dile getiriyor.

Ordu bu eleştirilere verdiği yanıtta, söz konusu güçlerin yakından izlendiğini ve dikkatli davranıldığını vurguladı. Açıklamada, bu milislerin bugün “sarı hat” olarak adlandırılan bölgede Hamas hücrelerine karşı görevler yürüttüğü, bu görevlerin İsrail ordusu tarafından yapılması hâlinde askerlerin hayatının ciddi risk altına gireceği ifade edildi.

Ordu, bu grupların Hamas’a yönelik suikastlar gerçekleştirdiğini ve onları kamuoyu önünde küçük düşürdüğünü ileri sürdü.

Ancak sağ kanat bu değerlendirmelere temkinli yaklaşıyor. Bu milislerin kişisel çıkarlara, aşiretler arası çatışmalara ve suç çeteleri arasındaki rekabete dayandığını savunan sağcılar, bu yapılarla güvenli ilişkiler kurulamayacağını belirtiyor.

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

Gazze’de silahlı bir milis gruba liderlik eden ve yakın zamanda öldürülen Yasir Ebu Şebab (Yediot Aharonot)

İsrailli kaynaklara göre Gazze’de hâlihazırda faaliyet gösteren 5 silahlı milis grubu bulunuyor: İlki kuzeyde Beyt Lahiya bölgesinde ve Eşref el-Mansi tarafından yönetiliyor. İkincisi Gazze kentinin kuzeyindeki Şucaiyye Mahallesi yakınlarında, lideri Rami Adnan Halis. Üçüncüsü orta kesimde Deyr el-Belah civarında ve Şevki Ebu Nasira tarafından yönetiliyor. Dördüncüsü Han Yunus’ta, lideri Husam el-Esdal. Beşinci milis ise Refah’ta faaliyet gösteriyordu ve Yasir Ebu Şebab tarafından yönetiliyordu; Şebab’ın öldürülmesinin ardından yerini Gassan ed-Dehini aldı. Gazze’de son dönemde ed-Dehini’nin bir suikast girişiminde yaralandığına dair söylentiler yayıldı.

Yediot Aharonot gazetesine konuşan güvenlik kaynakları, kuzey ve güneyde faaliyet gösteren milislerin aşiretlere dayandığını ve suç geçmişi olan kişiler tarafından kontrol edildiğini belirtirken, orta kesimdeki iki grubun liderlerinin geçmişte Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile bağlantılı isimler olduğunu belirtti. Bu nedenle söz konusu iki grubun ulusal saiklerle hareket ediyor olabileceği ve İsrail ordusunun aslında Filistin çıkarları doğrultusunda kullanılıyor olabileceği ihtimali dile getirildi.

Gazete, İsrail çevrelerinde bu silahların kontrolden çıkabileceği ve ister milis liderlerinin elinden çıksın isterse bölgedeki diğer tarafların eline geçsinler, işgal ordusuna karşı kullanılmaları olasılığı konusunda endişeler olduğunu belirtti.

Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)

Gazete ayrıca, işgal ile iş birliği yapan Gassan ed-Dehini’nin yayımladığı ve Hamas ile direniş güçlerini tehdit ettiği videoya da değindi. Videoda ed-Dehini’nin, Refah’ta İsrail hava desteği altında esir alınan Kassam Tugayları saha komutanı Edhem el-Aker’e hakaret ettiği görülüyor. Videoda ed-Dehini’nin, Gazze’de daha önce bulunmayan kamuflajlı askeri üniforma ve kurşun geçirmez yelek giydiği, nadir ve pahalı bir sigara içtiği, arka planda ise modern “pick-up” araçların ve yakın mesafede İsrail askeri mevzisi olduğu tahmin edilen bir binanın yer aldığı ifade edildi.

Öte yandan, CNN ve Wall Street Journal, İsrail kaynaklarına atıfta bulunarak, İsrail’in bu milisleri çok sayıda tüfek ve mühimmatla silahlandırdığını yazdı. Bu durum, Oslo Anlaşmaları döneminde İsrail’in Filistin Yönetimi’ne silah edinme izni vermesini ve sağ kesimin o dönemde dile getirdiği “Onlara silah vermeyin” sloganını hatırlattı.

Wall Street Journal, yedek subaylara dayandırdığı haberinde, İsrail’in Hamas’a karşı faaliyet gösteren bu milislere yaptığı yatırımları artırdığını, askeri teçhizat sağladığını, üyelerini İsrail’deki hastanelerde tedavi ettirdiğini ve ailelerine destek verdiğini belirtti. Gazete, bu kişilerin bazılarının Filistin Yönetimi ile bağlantılı olduğunu, özellikle Refah’taki bazı unsurların ise suç kayıtlarının bulunduğunu yazdı.

Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)

Haberde, İsrail’in bu gruplara yakıt, gıda, araç, hatta sigara sağladığı; onları İsrail askerlerine yakın “sarı hat” bölgesinde konuşlandırmaya yardımcı olduğu ve bu desteğin maliyetinin İsrail güvenlik bütçesinden on milyonlarca şekele ulaşabileceği ifade edildi.

Şarku’l Avsat’ın Yediot Aharonot'tan aktardığına göre İsrail güvenlik kurumları içinde bu milislerin desteklenmesi konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. Destekleyenler, bu yaklaşımın Hamas’a karşı taktiksel fayda sağladığını ve askerler üzerindeki riski azalttığını savunurken; karşı çıkanlar, silahların başka ellere geçmesi ya da bazı unsurların Filistin toplumuna yeniden entegre olabilmek için İsrail’e karşı dönmesi ihtimaline dikkat çekiyorlar.

Gazete, bu milislerin Hamas ve askeri kanadıyla baş edebilecek birleşik örgütsel yapıya sahip olmadığını, fiilen sadece İsrail ordusu ve Şin Bet’in denetimi altında hareket ettiklerini vurguladı.

Sonuç bölümünde Yediot Aharonot, bu grupların kısa vadeli taktik çözüm sunabileceğini, özellikle geniş çaplı yıkım operasyonları öncesinde Hamas mensuplarını tünellerde veya enkaz altında aramak için kullanılabileceğini belirtti. Ancak, örgütsel çatıdan yoksun bu yapıların Hamas’ın yerine geçme şansının bulunmadığını, Hamas’ın ateşkes sürecinde gücünü yeniden toparladığını ve kontrolünü pekiştirdiğini kaydetti.

Gazeteye konuşan sağcı bir siyasi kaynak, bu milislerin İsrail’e Lübnan Savaşı’nı hatırlattığını belirtti. O dönemde İsrail’in Filistin Kurtuluş Örgütü’ne ve daha sonra Hizbullah’a karşı Lübnanlı milisleri devreye soktuğunu hatırlatan kaynak, bu milislerin Sabra ve Şatilla mülteci kamplarında katliamlar gerçekleştirdiğini ve bunun sorumluluğunun İsrail’e yüklendiğini belirtti. Bu nedenle aşırıya kaçılmaması ve bu tür gruplara bel bağlanmaması gerektiğini vurguladı.


Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı: Silahlarını bırakıp barış yolunu seçen herkesi memnuniyetle karşılıyoruz

Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)
Sudan'ın el Gedarif eyaletindeki Ebu el-Nece kampında bulunan yerinden edilmiş Sudanlılar (AFP)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan yaptığı açıklamada, devletin barışı veya ateşkesi reddetmediğini, ancak ateşkesin "düşmanı yeniden güçlendirmek için bir fırsat" olmaması gerektiğini söyleyerek, Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) atıfta bulundu.

Egemenlik Konseyi tarafından dün yayınlanan açıklamada belirtildiği üzere, Burhan Cezire Eyaleti'ne yaptığı ziyarette, "silahlarını bırakıp barış yolunu benimseyen herkesi memnuniyetle karşıladığını" ifade etti. Ayrıca, "ülkeye ve orduya karşı kışkırtıcılık yapanların hesap vereceğini" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin Sudan'daki savaşı sona erdirmek için yoğun çaba sarf ettiğini ve buna çok yaklaştığını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Sudan ordusu ile HDK arasındaki savaş, sivil yönetime geçiş için seçimlere yol açması beklenen geçiş döneminde yaşanan iktidar mücadelesinin ardından 2023 Nisan ayının ortalarında patlak verdi.


Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
TT

Sudanlı doktorlar, Kuzey Kordofan'da HDK saldırısında 24 kişinin öldüğünü bildirdi

Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)
Hartum'da hasar görmüş bir binanın önünde insanlar mallarını satıyor (DPA)

Sudan Doktorlar Ağı'na göre Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırısı sonucu, aralarında sekiz 8 çocuğun ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi hayatını kaybetti.

Ağ, aracın Güney Kurdufan eyaletinden kaçan yerinden edilmiş insanları taşıdığını ve el-Rahad şehrine geldiğinde hedef alındığını, bunun sonucunda ikisi bebek olmak üzere 24 kişinin öldüğünü ve çok sayıda kişinin de tedavi için şehrin hastanelerine kaldırıldığını belirtti.

Doktorlar Ağı, bölgenin ciddi tıbbi kaynak sıkıntısı çektiği, bu durumun yaralı ve yerinden edilmiş kişilerin acılarını daha da artırdığı son derece karmaşık sağlık ve insani koşullar altında saldırının gerçekleştiğini ifade etti.