Çin'de çocukları kırıp geçiren gizemli enfeksiyonla ilgili bilinenler

Bazı ebeveynler çocuk hastanelerinde 8 saat beklemek zorunda kaldı

Uzmanlara göre Çin'deki salgın küresel tehdit oluşturmuyor (Reuters)
Uzmanlara göre Çin'deki salgın küresel tehdit oluşturmuyor (Reuters)
TT

Çin'de çocukları kırıp geçiren gizemli enfeksiyonla ilgili bilinenler

Uzmanlara göre Çin'deki salgın küresel tehdit oluşturmuyor (Reuters)
Uzmanlara göre Çin'deki salgın küresel tehdit oluşturmuyor (Reuters)

Çin'de son birkaç haftadır çocuklar arasında hızla yayılan zatürre vakaları dünyayı alarma geçirdi.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yetkilileri vakalarla ilgili Çin hükümetinden bilgi talep ederken, akıllarda "Yeni bir salgın mı başlıyor?" sorusu var.

WHO endişeleri gidermek için daha sonra yaptığı açıklamada, Çinli sağlık yetkililerinin olağandışı ya da yeni patojen tespit etmediğini, doktorlar ve halk sağlığı araştırmacılarının uluslararası alarm vermeyi gerektirecek bir kanıt bulmadığını bildirdi.

Konuyla ilgili açıklamada bulunan ABD'li yetkililer de yeni bir virüse rastlanmadığını duyurdu.

Uzmanlara göre şimdiye dek elde edilen kanıtlar, soğuk havaların ve Çin'in sıkı Kovid karantinalarından çıkmasının etkisiyle grip gibi halihazırda var olan bulaşıcı hastalıklarda artış olduğuna işaret ediyor.

Yine de Tayvan'daki yetkililer yaşlılara, çocuklara ve bağışıklığı zayıf kişilere Çin'e seyahat etmekten kaçınmalarını tavsiye ediyor.

Bazı sosyal medya kullanıcıları hastanelerde tedavi altına alınan çocukların fotoğraflarını yayımlarken, özellikle kuzeybatı bölgelerindeki hastanelerin çok kalabalık olduğu göze çarpıyor.

Çinli çocukları hasta eden nedir?

WHO'ya göre Çin'in geçen hafta paylaştığı veriler, çocukların ekimden bu yana soğuk algınlığı ve grip virüslerinin yanı sıra solunum sinsityal virüsü (RSV) nedeniyle hastaneye kaldırıldığını gösteriyor.

Kurum ayrıca, genellikle hafif hastalıklara neden olan Mycoplasma pneumoniae bakterisinden kaynaklı enfeksiyonların da mayıstan bu yana arttığını bildirdi.

Geçen ay sonu yapılan basın toplantısında Çinli sağlık yetkilileri, bu enfeksiyonların Kovid'le birlikte çocuklarda solunum yolu hastalıklarında artışa neden olduğunu söylemişti.

Bazı ebeveynler çocuk hastanelerinde 8 saat beklemek zorunda kaldıklarını söylüyor.

Neden çocuklar?

Ülkeler son dönemde Kovid kısıtlamalarını kaldırırken, çocuklardaki rutin solunum yolu hastalıklarında da artış görülüyor.

Geçen yıl ABD'de kış yaklaşırken Kovid, grip ve RSV'den oluşan "üçlü salgın" beklenenden daha erken gelmişti. Vaka sayısındaki artış hastaneleri de zora sokmuştu. Bundan önce Avustralya da kötü bir grip mevsimi geçirmişti.

Bilim insanları bu salgınları, çocukların bağışıklık sistemlerinin, Kovid karantinaları sırasında yaygın virüslerle mücadele etmeyi "unutmasına" veya hiç öğrenememesine bağlıyor.

Zira normal şartlarda okullarda ve kreşlerde bu virüslerle tanışması gereken çocuklar, evde karantinada kaldıkları için bu patojenlerle hiç karşılaşmadı. Dolayısıyla bağışıklık sistemleri de gelişmedi.

Çinli çocuklar, ülkede karantina süresinin uzunluğu nedeniyle özellikle savunmasız kalmış olabilir. Bu durum, karantina sonrası rutin enfeksiyonların daha ciddi hale gelmesine yol açıyor.

Antibiyotik direnci önemli rol oynuyor

Uzmanlar ayrıca Çin'de mikoplazma zatürresine neden olan bakterilerin antibiyotiklere karşı ciddi bir direnç geliştirdiğini saptadı. Bu da salgınların şiddetini artırabilecek bir durum.

WHO yetkilileri bununla ilgili daha fazla bilgi edinmeye çalışıyor.

Hindistan'daki Jawaharlal Nehru Üniversitesi'nde epidemiyolog ve toplum sağlığı profesörü Rajib Dasgupta, bazı durumlarda bu bakterinin neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanan ciddi komplikasyonların görüldüğünü aktardı.

Ancak bilim insanına göre çoğu kişi, antibiyotik tedavisi görmeden de iyileşebiliyor.

Salgın ne kadar büyük?

Reuters'a açıklamada bulunan WHO yetkilileri, salgının boyutuyla ilgili şu bilgilere yer verdi:

Çinli sağlık yetkilileri, gözlemledikleri mevcut vaka sayısının, Kovid-19 salgını öncesinde yaşanan en son soğuk mevsimdeki zirve noktasından daha yüksek olmadığını tespit etti.

Pekin Tıp Grubu'ndan Cecille Brion, "Gördüğümüz vakalar alışılmadık değil" ifadelerini kullandı:

Çünkü hâlâ aynı öksürük, soğuk algınlığı, ateş belirtileri var ve bunun iyi tarafı da tedavi edilebilir olması.

Independent Türkçe



Geç saatte yemek yiyip uyumanın sağlık üzerindeki yıpratıcı etkisi tespit edildi

Tıp araştırmacıları, geç saatlerde yemek yemek ve uyumanın, metabolik sendrom riskini artırdığını söylüyor (Pexels)
Tıp araştırmacıları, geç saatlerde yemek yemek ve uyumanın, metabolik sendrom riskini artırdığını söylüyor (Pexels)
TT

Geç saatte yemek yiyip uyumanın sağlık üzerindeki yıpratıcı etkisi tespit edildi

Tıp araştırmacıları, geç saatlerde yemek yemek ve uyumanın, metabolik sendrom riskini artırdığını söylüyor (Pexels)
Tıp araştırmacıları, geç saatlerde yemek yemek ve uyumanın, metabolik sendrom riskini artırdığını söylüyor (Pexels)

Julia Musto Bilim ve İklim Muhabiri

Yeni bir araştırmada, geç saatlerde yemek yiyen ve uyuyan kişilerde metabolik sendrom riskinin daha yüksek olduğu bulundu.

UTHealth Houston'dan tıp araştırmacıları, geç saatlere kadar uyanık kalma ve geç saatlerde yemek yeme eğilimindeki obez kişilerin, bu rahatsızlıkla ilişkili belirtiler gösterme ihtimalinin "kayda değer derecede daha yüksek" olduğunu söylüyor.

Bulgular, vücudun sirkadiyen ritim diye de bilinen iç saatiyle günlük davranışlar arasındaki uyumsuzluğun, gastrointestinal sistem ve bağırsaklardaki bakterilerde meydana gelen değişiklikler yoluyla hastalık riskine katkıda bulunabileceğini gösteriyor.

McGovern Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Araştırma Merkezi Direktörü Dr. Faraz Bishehsari yaptığı açıklamada, "Yediklerimizin metabolik sağlık açısından önemini uzun zamandır biliyoruz ancak yediğimiz saatin de önemli olabileceğini giderek daha iyi anlıyoruz" diyor.

Bu çalışmayı ilginç kılan şey, sirkadiyen davranışları bağırsak florasıyla, bağırsak bariyeri fonksiyonuyla ve sistemik iltihaplanmayla ilişkilendirmesi.

Obeziteden muzdarip 87 yetişkinin sağlık durumu ve alışkanlıklarının analiz edildiği çalışmada, uyku ve beslenme düzeni bozuk kişilerde "geçirgen bağırsak" belirtilerinin arttığı tespit edildi.

Harvard Health'e göre geçirgen bağırsak, bağırsak zarındaki çatlaklar nedeniyle toksinlerin, gıdaların ve mikropların kan dolaşımına girmesine yol açarak sindirim sorunlarına ve iltihaplanmaya neden oluyor.

Araştırmacılar ayrıca bağırsak florasını (mide ve bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca tür) iyileştirmenin bağırsak zarını güçlendirmeye yardımcı olup olmayacağını da test etti.

Daha iyi bir beslenme düzeni ve probiyotik kullanımı, yararlı bakteri seviyelerinin artmasını sağladı. Bu da bağırsak florasının, metabolik sağlıkla insanların uyku ve beslenme alışkanlıkları arasında bağlantı görevi görebileceğine işaret ediyor.

Bishehsari, "Yediklerimizin sağlığımız için önemli olduğunu biliyoruz ama bulgularımız ne zaman yediğimizin de önemli olduğunu gösteriyor" diyor.

Araştırmacı, modern yaşam tarzları doğal uyku ve beslenme ritimlerini giderek daha fazla bozduğu için bulguların, metabolik sendromla ilişkili rahatsızlıkların önlenmesi veya yönetilmesine yönelik yeni stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunabileceğini belirtiyor.

Bishehsari, "Gelecekteki araştırmalar, sirkadiyen ritim uyumunu iyileştirmeyi veya bağırsak florasını güçlendirmeyi amaçlayan tedavilerin iltihaplanmayı azaltma ve metabolik hastalık riskini düşürme gibi bir etkisi olup olmadığını belirlemeye fayda sağlayabilir" ifadelerini kullanıyor.

Cleveland Clinic'e göre ABD'deki yetişkinlerin yaklaşık üçte biri, metabolik sendromu oluşturan 5 risk faktöründen muzdarip.

Bunlar arasında obezite ve aşırı karın yağlanması, iyi kolesterolün düşük seviyede olması, yüksek kan şekeri, yüksek tansiyon düzeyleri ve 1 desilitre kanda 150 miligramın üzerinde trigliserit (kandaki yağ) bulunması yer alıyor.

Bu rahatsızlıklar, kardiyovasküler hastalık, inme ve tip 2 diyabet gibi kronik sağlık sorunları riskini artırıyor.

ABD'deki başlıca ölüm nedeni olan kardiyovasküler hastalıklar, yılda yaklaşık 920 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor.

Independent Türkçe,independent.co.uk/news


Alzheimer tedavisinde yeni umut: Burun damlaları hafızayı güçlendirip yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekliyor

Araştırmacılar, hafızayı güçlendirdiği ve yeni sinir hücrelerinin oluşumunu teşvik ettiği deneylerle ortaya konulan burun damlaları geliştirdi (Pexels)
Araştırmacılar, hafızayı güçlendirdiği ve yeni sinir hücrelerinin oluşumunu teşvik ettiği deneylerle ortaya konulan burun damlaları geliştirdi (Pexels)
TT

Alzheimer tedavisinde yeni umut: Burun damlaları hafızayı güçlendirip yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekliyor

Araştırmacılar, hafızayı güçlendirdiği ve yeni sinir hücrelerinin oluşumunu teşvik ettiği deneylerle ortaya konulan burun damlaları geliştirdi (Pexels)
Araştırmacılar, hafızayı güçlendirdiği ve yeni sinir hücrelerinin oluşumunu teşvik ettiği deneylerle ortaya konulan burun damlaları geliştirdi (Pexels)

Alzheimer hastalığının tedavisinde ilacın beyne ulaştırılması, kan-beyin bariyerinin pek çok maddenin geçişini engellemesi nedeniyle en büyük sorunlardan biri olarak görülüyor. Avustralyalı araştırmacılar ise burun hücrelerini doğrudan tedavi edici maddeler üreten bir sisteme dönüştürerek bu engeli aşmayı hedefleyen yeni bir yöntem geliştirdi.

Araştırmacıların geliştirdiği burun damlalarının, deneylerde yaşlı farelerde bilişsel yetenekleri ve hafızayı iyileştirdiği, yeni sinir hücrelerinin oluşumunu da teşvik ettiği belirlendi.

Şarku’l Avsat’ın Bilimsel yayın sitesi ScienceAlert'ten aktardığı habere göre teknik, burun hücrelerine genetik talimatlar taşımak için son derece küçük yağ parçacıklarının kullanılmasına dayanıyor. Bu talimatlar, burun hücrelerinin beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF) olarak bilinen bir proteini üretmesini sağlıyor.

Sinir hücrelerinin sağlıklı kalmasına yardımcı olan bu protein, öğrenme ve hafıza işlevlerini destekliyor, ayrıca sinir hücreleri arasında yeni bağlantıların kurulmasında önemli rol oynuyor.

18 aylık yaşlı fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, burun damlalarını kullanan hayvanların öğrenme ve hafıza becerilerinde belirgin iyileşme görüldü. Farelerin bilişsel performanslarının, genç farelerde gözlenen seviyelere yaklaştığı kaydedildi.

Araştırmacılar ayrıca, yeni sinir hücrelerinin oluşumuyla ilişkili bir protein olan çift kortin (doublecortin) taşıyan hücrelerin sayısının, tedavi uygulanmayan farelere kıyasla 2,4 kat arttığını tespit etti.

Alzheimer modeli farelerde de olumlu sonuçlar

Araştırma kapsamında Alzheimer hastalığına ilişkin değişiklikleri taklit eden ayrı bir fare modeli üzerinde de deneyler yapıldı. Bu deneylerde de benzer sonuçlar elde edildi. Farelerin bilişsel yetenekleri ve hafızaları iyileşirken, beynin öğrenme ve anıların depolanmasında önemli rol oynayan hipokampus bölgesinde yeni sinir hücresi oluşumuyla bağlantılı hücrelerin sayısı arttı.

Bununla birlikte tedavinin, hastalığın temel özelliklerinden biri olan beyindeki amiloid protein birikintilerinin seviyesinde azalma sağlamadığı belirlendi.

Araştırma ekibi, tekniği insanlar üzerinde klinik deneylere geçişe hazırlamak amacıyla geliştirme çalışmalarını sürdürüyor.

Sidney Üniversitesi'nden genetik bilimci Greg Neely, klinik deney aşamasına geçilmesinin, bu yöntemi kan-beyin bariyerini aşarak Alzheimer hastalığına karşı kullanılabilecek ilk cerrahi müdahale gerektirmeyen beyin ilaç taşıma sistemlerinden biri haline getirebileceğini söyledi.

Ancak yöntemin insanlarda uygulanabilmesi için daha uzun bir araştırma sürecine ihtiyaç bulunduğunu vurgulayan Neely, öncelikle hayvanlar üzerinde bir dizi güvenlik çalışmasının tamamlanması gerektiğini belirtti.

Neely ayrıca farelerin burun yapısıyla insanların burun yapısı arasındaki farklılıkların, tekniğin insanlarda da etkili olup olmayacağının belirlenmesi için ek testleri gerekli kıldığını ifade etti.


Kolesterolünüz yüksek ise peynir tüketmeden önce bilmeniz gerekenler

Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
TT

Kolesterolünüz yüksek ise peynir tüketmeden önce bilmeniz gerekenler

Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)

Kolesterol seviyesini düşürmeye çalışırken dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri, tüketilen gıdaların doymuş yağ içeriğidir. Çünkü bu yağların aşırı tüketilmesi, kanda kötü kolesterol olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) seviyesinin yükselmesine neden olabilir.

Kolesterolünüz yüksekse peynir tüketebilir misiniz?

Evet, kolesterolünüz yüksek olsa bile peynir tüketebilirsiniz. Ancak porsiyon miktarına dikkat etmeniz ve mümkün olduğunca az yağlı peynir çeşitlerini tercih etmeniz önemlidir. Bu bilgi, Healthline internet sitesinde de vurgulanıyor.

Peynir, fazla miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içeriyor. Amerikan Kalp Derneği (AHA), yüksek kolesterolü bulunan kişilerin günlük toplam kalori alımının yüzde 6'sından fazlasının doymuş yağlardan gelmemesini öneriyor. Bu miktar, günlük 2 bin kalorilik bir beslenme düzeninde yaklaşık 11-13 grama karşılık geliyor.

Az yağlı veya yağsız peynirleri tercih etmek, doymuş yağ tüketimini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu durum, tam yağlı peynirlerden tamamen uzak durmanızı gerektirmiyor. Günlük doymuş yağ tüketiminizi takip ederek ve beslenme düzeninizde yapacağınız değişiklikleri doktorunuzla değerlendirerek kolesterol seviyenizi kontrol altında tutarken peynir tüketmeye devam edebilirsiniz.

Piyasada çok sayıda peynir çeşidi bulunuyor. Peynirlerin tamamı iyi birer kalsiyum kaynağı olsa da doymuş yağ içerikleri birbirinden farklılık gösteriyor.

Örneğin, yaklaşık 28 gramlık peynir porsiyonundaki doymuş yağ miktarı şöyle:

Çedar peyniri: 5,29 gram

Mozzarella peyniri: 3,94 gram

İsviçre peyniri: 5,16 gram

Mavi küflü peynir: 5,3 gram

2021 yılında gerçekleştirilen bir araştırmada, bazı peynir çeşitlerinin tüketilmesinin kötü kolesterol (LDL) seviyesindeki artışla ilişkili olmadığı sonucuna ulaşıldı. Ancak bu bulguların doğrulanması için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Kolesterol seviyenizi takip ederken nasıl peynir tüketmelisiniz?

Peynir tüketiminde aşırıya kaçmamak önemli olsa da bu, besini beslenme düzeninizden tamamen çıkarmanız gerekmiyor. Peynir seçerken ve tüketirken aşağıdaki önerileri dikkate alabilirsiniz:

Porsiyon miktarına dikkat edin

Birçok peynir çeşidi için önerilen tek porsiyon miktarı yaklaşık 28 gramdır. Ancak peynirler genellikle büyük kalıplar halinde satıldığı için tüketilen miktarı doğru belirlemek zor olabilir.

Önceden belirlenmiş porsiyonlarda paketlenen peynir çubukları, miktarı kontrol altında tutmak açısından pratik bir seçenek olabilir. Favori peyniriniz tek porsiyonluk paketlerde satılmıyorsa 28 gramlık miktarın üst üste dizilmiş yaklaşık üç zar büyüklüğünde olduğunu göz önünde bulundurabilirsiniz.

Porsiyon miktarını daha kolay ve doğru şekilde belirlemek için mutfak tartısından da yararlanabilirsiniz.

Tükettiklerinizi not edin

Günlük ne kadar doymuş yağ tükettiğinizi takip etmekte zorlanıyorsanız besin takibi uygulamalarından yararlanabilirsiniz. Bunun yanı sıra telefonunuzdaki notlar uygulamasını kullanabilir veya yediklerinizi kalem ve kâğıt yardımıyla kaydedebilirsiniz.

Her lokmanın tadını çıkarın

Tam yağlı peynir tüketmeyi tercih ediyorsanız porsiyon miktarını küçük tutmaya ve her lokmanın tadını çıkarmaya özen gösterin. Bu yaklaşım, daha az miktarda peynir tüketmenize rağmen kendinizi daha fazla tatmin olmuş hissetmenize yardımcı olabilir.