Arapçanın Körfez lehçeleri akıllı cihazlarda daha yaygın hale geliyor

Şarku’l Avsat, Suudi Arabistan'daki Amazon temsilcileriyle Alexa yardımına verilen genişletilmiş destek ve Arap dünyasında yeni bir versiyonun piyasaya sürülmesi hakkında röportaj yaptı

Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
TT

Arapçanın Körfez lehçeleri akıllı cihazlarda daha yaygın hale geliyor

Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek
Amazon'dan Alexa'da Arapça ve Körfez lehçesi için genişletilmiş destek

Akıllı asistanlar kullanıcılar arasında yaygınlaştı ve akıllı evlerin bir parçası haline gelerek onlarla sesle etkileşime girmelerine, bilgi istemelerine, video ve müzik oynatmalarına ve bilgi aramalarına olanak tanıdı. Bu asistanlar Arapça dilini desteklemek ve Arap bölgesinde daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmak için de gelişmelere tanık oldu. Bu gelişme, Amazon’un akıllı asistanı Alexa’yı destekleyen cihazlarda başta Körfez lehçesi olmak üzere farklı lehçelerin desteklenmesini içeriyor.

Körfez lehçesiyle "Alexa"

Körfez lehçesinin akıllı cihazlarda yaygınlaşmasıyla ilgili olarak Şarku’l Avsat, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü Yüsra eş-Şerayiri ile özel olarak konuştu. Yüsra eş-Şerayiri, Körfez lehçesinin akıllı cihaz teknolojilerinde daha yaygın hale geldiğini ve yerel lehçenin telaffuzunu ve anlaşılmasını geliştirmek için özel performans göstergelerinin ve özel veri planlamasının geliştirilmesi yoluyla büyük bir gelişmeye tanık olduğunu doğruladı.

Yüsra eş-Şerayiri, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü
Yüsra eş-Şerayiri, Amazon Suudi Arabistan Ürün Müdürü

Amazon ekibi Alexa ve sesli yapay zeka teknolojilerinin Arap dili, kültürü ve yerel lehçeleri daha iyi anlamasına yardımcı olmak için çalışıyor. Bu, kullanıcıların yaşamlarına ve ilgi alanlarına uygun teknoloji geliştirmek için birçok yerel dil uzmanı ve yerel toplulukla iletişim kurarak yapılıyor. Amazon, Alexa'ya Körfez lehçesini öğretirken, yerel temsilin doğruluğunu ve temel Alexa sistemlerinin yerel lehçelerdeki çeşitliliğe veya bölgedeki zaman içindeki değişimlerine uyumlu olmasını sağladı. Şirket, en önemli önceliğinin müşterilerin Alexa ile Arapça ve Körfez lehçesinde iletişim kurabilmelerini sağlamak olduğuna inanıyor. Bunu başarırken karşılaşılan en büyük zorluk, Alexa'ya yazılı kaynağı olmayan bir lehçeyi öğretmek oldu. Birincil kaynak olarak kullanılabilecek herhangi bir sözlük ya da lehçe sözlüğü bulunmuyor.

Özellikle de 600 bin kelime içeren İngilizce veya 150 bin kelime içeren Fransızcaya kıyasla Arap dilinin sözlüğünde 12 milyondan fazla kelime bulunduğundan, Alexa'yı öğretmek bu zorlukların üstesinden gelmek için çok fazla çaba, yenilik ve ekip çalışması gerektiriyor. Körfez toplumunu desteklemek ve Alexa teknolojilerinden faydalanmak için Amazon, Alexa'nın bölgedeki çeşitli lehçeler arasındaki terminolojiyi ve nüansları anlayabilmesinin önemini dikkate aldı. Amazon, yerel toplum kesimlerinin çeşitliliğini yansıtan bir ekiple işbirliği yaptı. Suudi Arabistan Krallığı'ndaki pazarlama ve ürün ekibi, Arapça dilinde "Alexa" için otantik bir karakter oluşturmaktan sorumlu bir Suudi kadın ekibine ek olarak bir grup Suudi kadın ve erkekten oluşuyor. Tüm ekip, Aralık 2021'de "Alexa "nın Arapça ve Körfez lehçesiyle piyasaya sürülmesinden bu yana meydana gelen gelişmelerde önemli bir rol oynadı.

Arap kültürü ve mahremiyetin korunması

Alexa, Körfez lehçelerinde geleneksel hikayeler anlatmanın yanı sıra Arapça şiirler, yerel hikayeler ve hatta bazı müzik melodileri gibi Arap geleneklerimiz ve kültürlerimizle uyumlu içerikler sağladı. Bu teknoloji, Kur'an-ı Kerim'in okunması, Echo Show cihazlarının ekranlarından okunması ve namaz vakitlerinin hatırlatılması gibi yeni özellikler sunarak ibadet edilmesine de yardımcı oluyor.

Gizlilik ve veri koruma da yapay zekânın en kritik yönleri arasında yer alıyor; müşteri bilgilerinin gizliliği ve güvenliği şirketin en önemli öncelikleri arasında yer alıyor. Alexa ve Echo cihazları, yapay zeka sistemlerini sorumlu bir şekilde geliştirme hedefiyle, mikrofon ve kamera kontrolleri ve ses kayıtlarını görüntüleme ve silme yeteneği de dahil olmak üzere çok katmanlı gizlilik koruması ile tasarlandı. Yüsra, Amazon'un ürün ve hizmetlerini geliştirmek için kullanıcı bilgilerini sorumlu bir şekilde kullanma konusunda en üst düzeyde şeffaflığı benimsediğini ve bu verileri güvence altına almak ve korumak için adımlar attığını vurguladı. Kullanıcılar gizlilik ayarlarını Alexa uygulaması ya da Alexa Gizlilik Merkezi üzerinden yönetebiliyor.

Amazon, Alexa aracılığıyla daha etkili özellikler sunarak ve kullanıcıların günlük ihtiyaçlarını karşılayarak Arapça dil modelini ve zenginliğini geliştirmek için çalışıyor. Şirket, Alexa ile yerel lehçede etkileşim deneyimini zenginleştirmek amacıyla klasik Arapça ve bir dizi lehçeyi anlamaya odaklanıyor. Suudi Arabistan'daki kullanıcıların Alexa’ya verdiği tepkinin dikkat çekici olduğunu belirtmek gerekiyor. Krallık, Alexa ile akıllı ev hizmetlerinin kullanımı konusunda Amazon'un dünyadaki en önde gelen pazarlarından biri haline geldi.

Körfez lehçesinde bir grup sesli komut örneğinden bahsediyoruz: Şöyle diyebilirsiniz: "Alexa bugünün haberleri nedir?” “Alexa... bir dua hatırlatıcısı ayarla" veya "Alexa Kehf Suresini çal" veya kameranın cihazda ne kaydettiğini görmek için "Alexa çocuk odasını kontrol et". "Echo Show". Alexa'ya ünlü kişiler, tarihler, yerler, hesaplar, konuşmalar vb. hakkında sorular sorulabilir: "Alexa... Mekke'de akşam namazı ne zaman?" “Alexa... Kral Fahd Geçidi ne zaman inşa edildi?" Canlı sonuçları, bitmiş maçların sonuçlarını veya favori spor takımının bir sonraki maçının tarihini talep etmek de mümkün. Örneğin: "Alexa Al-Hilal'in maçı kaç kaç bitti??", diğerlerinin yanı sıra "Anghami" ve "Spotify" hizmetleri aracılığıyla müzik dinleme hizmeti de sağlıyor. Ayrıca şöyle de diyebilirsiniz: "Alexa... pop müzik çal" “Alexa... bir sonraki şarkıya geç" diyebilir ve her sabah en sevdiğiniz şarkılarla uyanabilirsiniz: "Alexa beni pop müzikle uyandır." Şöyle diyerek bir şaka isteyebilirsiniz: "Alexa bana bir fıkra anlat."

"Alexa", Arapça müzik ve kanallar için "Anghami" platformu ile etkileşime izin veren "Alexa Skills" sistemi aracılığıyla kullanıcıların kendi programladıkları komutlarla etkileşime girme yeteneği ile Arapça lehçesinde konuşan bir ses de dahil olmak üzere Suudi Arabistan ve Arap Körfezi bölgesi sakinleri için yerel bir deneyim sunuyor. MBC, Careem ve Fatafeat programları, çevrimiçi radyo kanalları takip edilebiliyor ve hatta yerel restoranlardan yemek siparişi dahi verilebiliyor. Taksi rezervasyon hizmetleri, yemek tarifleri ve pişirme talimatları, restoran siparişlerinin gelişini takip etme, güncel olayları ve etkinlikleri bilme, "Günün Sorusu" oyunu aracılığıyla arkadaşlarla oynama ve sesli kitap hizmetleri aracılığıyla kitap dinleme dahil olmak üzere Suudi Arabistan'da mevcut olan yaklaşık 200 beceriden yararlanmak mümkün.

Echo Pop (solda) ve Echo Show 8 (sağda) asistanları günlük yaşamın çeşitli yönleriyle bütünleşiyor.
Echo Pop (solda) ve Echo Show 8 (sağda) asistanları günlük yaşamın çeşitli yönleriyle bütünleşiyor.

Arap dünyasında yeni cihazlar

Amazon’un, daha iyi bir görüntü sağlamak için yeni ve daha güçlü kamera özelliklerine ek olarak, geliştirilmiş bir işlemci ve ses aracılığıyla video kalitesinde kaliteli bir deneyim sağlayan 8 inç çapındaki geniş ekranıyla yeni nesil "Echo Show 8" cihazlarını piyasaya sürmesi dikkat çekiyor. Bu cihazlar, günlük kullanımı büyük ölçüde kolaylaştıran ve daha etkileşimli hale getiren bir özellik olan kullanıcının cihaza yakınlığına veya uzaklığına göre ekrandaki içeriği değiştirmek için uyarlanabilir içerik özelliği sunuyor.

Cihazın dış tasarımı basit kıvrımlar ve yüksek çözünürlüklü cam dokunmatik ekran sunacak şekilde değiştirildi. Cihaz, her zamankinden daha yüksek tepki hızını desteklemek için gelişmiş bir işlemci içeriyor. Cihaz ayrıca ses deneyimini daha yüksek ve daha derin netlikle geliştiriyor ve odanın her yerinde surround ses sunmak için oda adaptasyonu ve surround ses işleme tekniklerini kullanıyor. Gürültü azaltma teknolojilerinin kullanımına ek olarak cihazın ortasında yer alan 13 megapiksel kamera sayesinde görüntülü görüşmelerin netliği de artıyor.

Cihazın bu yeni nesli, akıllı ev cihazlarının kontrolünü kolaylaştırmak amacıyla Zigbee, Bluetooth, Matter, Sidewalk ve Thread teknolojilerini destekleyen aydınlatma, kilitler ve çeşitli sensörler gibi uyumlu cihazları içeren akıllı ev yönetim merkezi özelliğini de kapsıyor.

Bu yeni versiyon daha iyi bir ekrana sahip. Kullanıcının cihaza olan yakınlığına uyum sağlıyor ve ekranda gösterilen içeriği ayarlıyor. Örneğin, cihazdan uzakta oturuyorsanız ekran içeriği daha büyük metinle gösteriyor, böylece kullanıcı cihaza yaklaştığında içerik otomatik olarak değişiyor ve ek ayrıntılar gösteriyor. Ekran ayrıca, "Görsel Kimlik" özelliği etkinleştirilirse, her kullanıcı için favori şarkıların bir listesini görüntülemek gibi, önündeki kullanıcıya göre içeriği özelleştiriyor. Cihaz çeşitli renklerde mevcut ve fiyatı 699 Suudi riyali (yaklaşık 186 ABD doları).

Şirket ayrıca küçük küresel bir tasarım ve "Alexa yapay zeka ses teknolojisi" desteğiyle kaliteli bir ses deneyimi sunan "Echo Pop" cihazını da piyasaya sürdü. Bu cihaz, akıllı evi kontrol etme ve müziğin keyfini çıkarma veya Kur'an-ı Kerim okuma, hatta evdeki herhangi bir odayla iletişim kurmak için bir "interkom" hizmeti verme olanağı sağlıyor.

Cihaz, yatak odalarında, dairelerde veya evdeki herhangi bir küçük alanda yüksek kaliteli ses sağlamak için öne bakan yönlü bir hoparlör içeriyor. Kullanıcı basitçe sesli kitap okumayı, favori spor takımının son gelişmelerini takip etmeyi ya da ışıkları ve akıllı prizleri kontrol etmeyi talep edebilir. Cihaz çeşitli renklerde mevcut ve fiyatı 199 Suudi riyali (yaklaşık 53 ABD doları).



Microsoft, Suudi Arabistan’da Azure bulut bölgesini 2026 sonunda faaliyete alacağını duyurdu

2026 yılının dördüncü çeyreğinde Suudi Arabistan’da Azure bölgesinin kullanıma sunulması, geliştirme aşamasından fiili uygulamaya geçişi temsil ediyor. (Microsoft)
2026 yılının dördüncü çeyreğinde Suudi Arabistan’da Azure bölgesinin kullanıma sunulması, geliştirme aşamasından fiili uygulamaya geçişi temsil ediyor. (Microsoft)
TT

Microsoft, Suudi Arabistan’da Azure bulut bölgesini 2026 sonunda faaliyete alacağını duyurdu

2026 yılının dördüncü çeyreğinde Suudi Arabistan’da Azure bölgesinin kullanıma sunulması, geliştirme aşamasından fiili uygulamaya geçişi temsil ediyor. (Microsoft)
2026 yılının dördüncü çeyreğinde Suudi Arabistan’da Azure bölgesinin kullanıma sunulması, geliştirme aşamasından fiili uygulamaya geçişi temsil ediyor. (Microsoft)

Microsoft, Suudi Arabistan’daki Azure veri merkezi bölgesinin, 2026’nın dördüncü çeyreğinden itibaren müşterilere bulut bilişim yüklerini çalıştırma imkânı sunacağını açıkladı. Bu adım, ülkenin hızla ilerleyen dijital dönüşüm sürecinde önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

Yeni bölge, kamu ve özel sektördeki kuruluşların uygulamalarını, bulut hizmetlerini ve yapay zekâ çözümlerini yerel olarak çalıştırmalarına olanak tanıyacak. Bölge, verilerin yerel olarak tutulması, düzenleyici uyumluluk gereksinimlerinin güçlendirilmesi, güvenlik seviyelerinin artırılması ve dijital uygulamalar ile hizmetlerin yanıt sürelerinin kısaltılması gibi avantajlar sunacak. Azure bölgesi, her biri enerji, soğutma ve ağ altyapısı bakımından bağımsız üç erişilebilirlik alanına sahip olacak. Bu yapı, yüksek güvenilirlik ve iş sürekliliğini desteklemeyi hedefliyor.

İnşaat aşamasından işletmeye kadar

Microsoft’un duyurusu, yıllarca süren hazırlık ve koordinasyon sürecinin ardından Suudi Arabistan’daki Azure veri merkezi bölgesinin inşaat ve hazırlık aşamasından geniş çaplı operasyonel kullanıma geçişini simgeliyor. Şirket daha önce, Ortadoğu’daki dijital ekonomiyi desteklemeye yönelik bölgesel yatırımları kapsamında Suudi Arabistan’da yerel bir bulut bölgesi oluşturma planlarını açıklamıştı.

Bu adım, Suudi Arabistan’ın dijital altyapıyı güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak, Vizyon 2030 hedefleri doğrultusunda, dijital dönüşüm ve bilgi temelli ekonomi önceliklerini destekliyor. Yeni bulut bölgesinin, enerji, sağlık, kamu hizmetleri ve finans gibi kritik sektörlerde bulut bilişim ve yapay zekâ uygulamalarının güvenli bir yerel ortamda benimsenmesini hızlandırması bekleniyor.

scdfrgt
Yeni bulut bölgesi, yerel veri depolama imkânı sağlayacak; güvenliği, mevzuata uygunluğu ve tepki süresini iyileştirecek. (Reuters)

Konuyla ilgili açıklama yapan Suudi Arabistan İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Mühendis Abdullah es-Savaha, yerel bulut bölgesinin, ülkede ileri düzey bir dijital altyapı oluşturulduğunu, yenilikçiliği desteklediğini ve rekabetçiliği artırdığını gösterdiğini belirtti. Bakan, bu adımın ileri teknolojiye dayalı bir ekonomiye geçişi destekleyen temel bir unsur olduğunu vurguladı.

Microsoft Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Şirket Başkanı Brad Smith ise Suudi Arabistan’daki bulut altyapısına yapılan yatırımın, şirketin ülkedeki dijital dönüşümü uzun vadeli olarak destekleme taahhüdünü yansıttığını ifade etti. Smith, yerel veri egemenliği ve yönetim gereksinimlerine uygun bulut hizmetleri sunmanın önemine dikkat çekti.

Suudi Arabistan bulut bölgesi, dünya genelinde onlarca bölgeden oluşan Azure ağına eklenerek, ülkedeki kurumların küresel ölçekte entegre bir bulut ekosistemine erişimini sağlıyor. Ayrıca gerektiğinde verilerin yerel olarak işlenip depolanmasına imkân tanıyor.

Yerel inovasyonu hızlandırmak

Suudi Arabistan’daki yeni bulut bölgesinin, hem start-up’lar hem de büyük şirketler için yeniliği hızlandırması bekleniyor. Bölge, kuruluşların yapay zekâ tabanlı uygulamalar, veri analitiği ve ileri dijital hizmetler geliştirmesine güvenilir bir ortamda olanak tanıyacak. Bu gelişme, yerel bulut kapasitesinin, düzenleyici gereklilikleri karşılamak ve iş esnekliğini artırmak açısından giderek artan önemini de ortaya koyuyor.

xsdfrgt
Bu adım, dijital dönüşümün olgun bir aşamasına işaret ediyor ve Suudi Arabistan’ın bölgesel dijital merkez olarak konumunu güçlendirmenin yolunu açıyor. (Shutterstock)

Duyuru teknik açıdan önemli bir adım olmasının yanı sıra, dijital dönüşüm sürecinde olgunluk aşamasına geçildiğinin göstergesi olarak da değerlendiriliyor. Artık yatırımlar, yalnızca altyapı oluşturmaya odaklanmak yerine, dijital hizmetlerin geniş çaplı kullanımı için müşterilere güç sağlama yönüne kayıyor. 2026 sonunda beklenen operasyonel açılışla birlikte, Suudi Arabistan bulut kapasitesini genişleterek bölgesel bir dijital merkez olma hedefini destekleyecek.

Konuyla ilgili açıklama yapan Microsoft Arabistan Başkanı Turki Badhris, Suudi Arabistan’daki bölgenin 2026 dördüncü çeyreğinden itibaren bulut iş yüklerini çalıştırmaya hazır olmasının, kurumlara dijital yolculuklarını ve yapay zekâ odaklı planlamalarını daha net ve güvenle yürütme imkânı sunduğunu belirtti. Badhris, Microsoft’un hükümet kurumları, şirketler ve iş ortaklarıyla yakın iş birliği içinde çalışarak veri güncellemeleri, yönetişim güçlendirme ve yetenek geliştirme gibi adımlarla müşterilerin deneyimden operasyonel çalışmaya güvenle geçiş yapmalarını desteklediğini ifade etti. Badhris, bu başarının, şirketin Suudi Arabistan’daki kamu ve özel sektörde sürdürülebilir ve ölçeklenebilir bir dijital etki yaratma taahhüdünü yansıttığını vurguladı.

Geniş stratejik ortaklık

Microsoft’un Suudi Arabistan’daki bulut bölgesi duyurusu, şirketin ülkenin dijital dönüşümünde stratejik bir ortak olarak rolünü de güçlendiriyor. Suudi Arabistan, yapay zekâ uygulamalarını güvenli, sorumlu ve geniş ölçekte hayata geçirmek için kurumları erken aşamada hazırlamayı hedefleyerek, küresel ölçekte bu alanda öncü bir konum elde etmeyi amaçlıyor.

Bu çerçevede Suudi şirketler, yapay zekâ deneylerini gerçek üretim ortamına taşıyarak yerel bulut altyapısının sağladığı güvenilir ortamdan yararlanmaya başladı.

Enerji ve su alanında faaliyet gösteren ACWA Power, operasyonlarını geliştirmek için Azure AI hizmetleri ve Microsoft Intelligent Data Platform’u kullanıyor. Şirket, özellikle sürdürülebilirlik ve kaynak verimliliğine odaklanarak ileri analizler, öngörücü bakım ve yapay zekâ destekli optimizasyon uygulamalarıyla su işleme süreçlerini iyileştiriyor; bu sayede günlük olarak on binlerce yüzme havuzuna eşdeğer su tasarrufu sağlanıyor. Ayrıca yapay zekâ teknolojilerinin uygulanması, enerji ve su hizmetlerinde neredeyse kesintisiz operasyon seviyelerinin korunmasına katkıda bulunuyor. Şirket, şimdi yapay zekâ üretkenliği alanında kullanım senaryolarını genişleterek sözleşme analizi ve teklif hazırlama gibi süreçlerde Microsoft 365 Copilot’u daha kapsamlı bir şekilde devreye almaya hazırlanıyor.

ty
Yerel bulut altyapısı, enerji, sağlık ve kamu hizmetleri gibi hayati sektörleri destekliyor. (Getty Images)

Qiddiya Investment Company, Microsoft 365 Copilot kullanımını yaygınlaştırarak ekiplerin e-posta özetleme, içerik üretme, veri analizi ve panolarla doğal dil üzerinden etkileşim kurmasını sağlıyor. Outlook, Word, Excel, PowerPoint ve Power BI uygulamaları üzerinden gerçekleştirilen bu süreçler, Qiddiya’nın yüzlerce varlık ve yükleniciyi izleyerek fatura durumu, inşaat aşamaları, riskler ve gecikmeler hakkında anlık bilgi almasını mümkün kılıyor. Proje verilerinde terabaytlarca bilgiyi saniyeler içinde sorgulayabilme kapasitesi, 700’den fazla yüklenici ve on binlerce çalışan içeren ekosistemde karar alma süreçlerini hızlandırıyor. Şirket, erken aşama denemelerden geniş çaplı yaygınlaştırmaya geçerken, eğitim programları ve standartlaştırma adımlarıyla araçların günlük iş akışına entegrasyonunu güçlendiriyor ve projenin kapsamını genişletmeye devam ediyor.


Apple'dan ucuz iPhone ve yenilenmiş Siri planı

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Apple'dan ucuz iPhone ve yenilenmiş Siri planı

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Nispeten daha ucuz yeni bir iPhone ve mevcut sürümün sorunlarını gideren bir Siri'nin yakında piyasaya sürüleceği bildirildi.

Şirket, geçen yıl piyasaya sürülen ve daha düşük fiyatlı bir Apple telefon modeli sunmak için eski donanımı kullanan iPhone 16e'nin ardından iPhone 17e'yi piyasaya sürmeyi planlıyor.

Bloomberg'e göre yeni model daha iyi bir işlemci (tam fiyatlı iPhone 17'yle aynı) ve Apple'ın kendi hücresel ve Wi-Fi çiplerini içerecek. Ayrıca daha ucuz modellerde ilk kez kablosuz MagSafe şarj özelliği de sunulacak.

Aynı habere göre 599 dolarlık fiyat değişmeyecek.

Aynı dönemde Apple, 2024 yazında Dünya Geliştiriciler Konferansı'nda ilk kez tanıtılan Siri özelliklerini güncelleyecek bir yazılım güncellemesi yayımlamayı planlıyor. Bu özellikler arasında soruları yanıtlamak için telefondaki başka yerlerden veri alan "kişisel bağlam" kullanma yeteneği ve Siri'nin ekranda olup bitenleri görüp kontrol etmesini sağlayacak bir özellik yer alacak.

Apple, bu özellikleri Apple Intelligence teklifinin bir parçası olarak büyük bir pazarlama ve gösterişle tanıtmıştı. Ancak daha sonra bunları telefona entegre etmekte zorlandı ve bu da aşırı vaatlerde bulunduğu veya yapay zekada geride kaldığı eleştirilerine yol açtı.

Daha sonra yapay zeka bölümünde bir dizi değişiklik yaşadı ve bu bölümden sorumlu yöneticisini kaybetti. Ayrıca asistanı geliştirmek amacıyla Google'la büyük bir iş birliği duyurdu ancak bu çalışmanın sonuçlarının ne zaman ortaya çıkacağı belirsiz.

Independent Türkçe


Bilim insanlarından "uzayda üreme" çağrısı: "Acil işbirliği gerekli"

(AFP)
(AFP)
TT

Bilim insanlarından "uzayda üreme" çağrısı: "Acil işbirliği gerekli"

(AFP)
(AFP)

Andrew Griffin 

Araştırmacılar, insanların uzayda nasıl üreyebileceğini araştırmacıların acilen düşünmesi gerektiğini söylüyor.

İnsanlık Dünya'nın ötesinde yaşamayı hedeflerken, insan üremesinin gerçekte nasıl işleyeceğini anlamamız gerektiğini belirtiyorlar.

Ancak bu soru "soyut bir olasılıktan pratik bir meseleye" dönüşmesine rağmen uzayda insan doğurganlığı ve üreme sağlığını yönetmek için net standartlar hâlâ yok.

Bunlar, üreme sağlığından uzay tıbbına kadar farklı alanlardan 9 uzmanın bir araya gelerek insanların uzayda nasıl üreyebileceğini anlamak için yeni bir çerçeve önerdiği yeni bir çalışmanın sonuçları.

Uzayın insan yaşamı için "düşmanca bir ortam" sunduğu gerçeğine dayanan araştırmacılar, halihazırda bilinen bir dizi zorluk olduğunu belirtiyor. Bunlar arasında yerçekimindeki değişiklikler, artan radyasyon ve uyku döngülerindeki bozulmalar yer alıyor, ki bunların hepsi üreme sağlığını etkileyebilir.

Bu soruları incelemeden uzay araştırmalarına devam etmenin tehlikeli olabileceği uyarısı yapan uzmanlar, gerçek anlamda pratik sorunlara dönüşmeden önce bu meseleleri ele almamız gerektiğini belirtiyor. Üreme teknolojileri genellikle adım adım tanıtılır ve biz çoğunlukla sonradan bunları kavrarız ama uzay araştırmalarında bundan kaçınmak gerekiyor.

NASA'nın araştırmacı bilim insanı ve çalışmanın kıdemli yazarı Fathi Karouia "İnsan uzayda daha geniş bir alana yayıldıkça üreme sağlığı artık politikanın kör noktası olmaya devam edemez" diyor. 

Kritik bilgi boşluklarını kapatmak, hem profesyonel hem de özel astronotları koruyan etik yönergeler belirlemek ve nihayetinde Dünya'nın ötesinde sürdürülebilir bir yaşantıya doğru ilerlerken insanlığı korumak için acilen uluslararası işbirliğine ihtiyaç var.

"Reproductive biomedicine in space: implications for gametogenesis, fertility and ethical considerations in the era of commercial spaceflight" (Uzayda üremenin biyotıbbı: Ticari uzay uçuşları çağında gametogenez, doğurganlık ve etik değerlendirmelerin etkileri) başlıklı rapor, hakemli dergi Reproductive BioMedicine Online'da yayımlandı.

Independent Türkçe, independent.co.uk/space