Suudi Arabistan’ın kapsamlı periyodik insan hakları raporu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından olumlu karşılandı. Konsey’e üye ülkelerin temsilcileri, Riyad’ın 2018 ile 2023 yılları arasında elde ettiği sonuçlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bu yıllar arasında Riyad, birçok program, proje, sistem ve mevzuatı ele alarak, her düzeyde büyük bir dönüşümü mümkün kılan Suudi Kalkınma Vizyonu 2030’un kaydettiği ilerleme sonucunda niteliksel ve önemli gelişmelere tanık oldu.
Suudi Arabistan kapsamlı periyodik raporunu, ‘Evrensel Periyodik İnceleme (UPR)’ mekanizması çerçevesinde, Cenevre’deki Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin 45. oturumunda sundu. Rapor, Riyad’ın 2018’de Konsey’de üçüncü raporunu sunmasının ardından dördüncü sunumu.
İnsan Hakları Konseyi önündeki inceleme oturumu, Riyad’ın raporunun sonuçlarının uluslararası düzeyde memnuniyetle karşılanmasına ve birçok ülkeden çeşitli övgülere tanık oldu. ABD, Suudi Arabistan’ın ekonomisini modernleştirme ve toplumunu geliştirme çabalarını memnuniyetle karşıladı. Birleşik Krallık, Suudi Arabistan’ın son incelemeden bu yana kaydettiği gelişmeyi övdü. Daha sonra Kanada kadınların güçlendirilmesine ve işgücü piyasasına katılımlarının arttırılmasına önemli ölçüde katkıda bulunan ‘Vizyon 2030’ uyarınca yapılan son rapordan bu yana Suudi Arabistan’ın sosyal ve yasal reformlar açısından kaydettiği ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı. Belçika ise övgülerini kadın hakları alanındaki ilerlemeye yoğunlaştırdı.
Yorumlar sırasında Arjantin, Suudi heyetini memnuniyetle karşılayıp rapor için teşekkür etti. Ardından Avusturya Suudi heyetine övgüde bulundu. Son incelemeden bu yana tavsiyelerin uygulanması için gösterilen çabalara övgüde bulunuldu. Ukrayna Suudi raporunu takdir etti, Riyad’ın inceleme mekanizmasına olan bağlılığını övdü ve Ukrayna’da barış formülünü uygulamaya yönelik uluslararası çabaları desteklemesi takip etti.
Çin, Suudi Arabistan’ın incelemeye olan bağlılığını tebrik ederek, insan hakları alanındaki çabalarını ve başarılarını övdü. Hırvatistan, Vizyon 2030’da yer alan yasal reformları, özellikle de çocuk işçiliğini ele almak ve önlemek için alınan tedbirleri, çocukları ihmalden koruma alanındaki çabaları ve çalışma alanında ayrımcılıkla mücadele etmek için gösterilen çabaları takdir etti. Fransa, insan hakları alanında yürütülen geniş kapsamlı çabalar çerçevesinde kaydedilen ilerlemeden dolayı Suudi heyetini tebrik etti.
Krallığın raporunun periyodik olarak incelenmesi sırasında yapılan yorumlar, Krallıkta insan hakları alanında kaydedilen net ilerlemeye odaklandı. Kıbrıs, sunum için Krallık heyetine teşekkür etti. Almanya, Krallığın çabalarını övdü ve ardından Finlandiya, Krallığın bu incelemeye olan bağlılığını ve kadın hakları alanında kaydedilen ilerlemeyi övdü. İtalya ise Krallığın ulusal raporunu sunmasını, kadın hakları alanında kaydedilen önemli ilerlemeyi ve yabancı işçilerin haklarını iyileştirmek için alınan önlemleri takdirle karşıladı.
İran, ulusal raporu, yanıtlarını ve aile yasası çıkarılmasının olumlu niteliğine övgüde bulundu ve ayrıca, yabancı işçilerin haklarını koruyan ‘İş Hareketliliği Hizmeti’ konusunda Suudi Arabistan tarafından başlatılan yeni girişimi de memnuniyetle karşıladı.
İrlanda, ulusal raporu sunduğu için Riyad’a gösterilen çabalardan dolayı takdirlerini dile getirdi. Japonya da engelli kişilerin işgücü piyasasına erişimlerinin arttırılması gibi haklarının teşvik edilmesi ve korunması da dahil olmak üzere, son rapordan bu yana Krallığın kaydettiği çabaları ve ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı.
Hollanda, ulusal raporu ve Vizyon 2030 çerçevesindeki ekonomik, sosyal ve hukuki reformları, özellikle de kadınların güçlendirilmesi alanında atılan önemli adımları övdü. Rusya Federasyonu, Suudi Arabistan’ın üçüncü raporunun ardından kendisine verilen tavsiyelerin uygulanmasına yönelik çalışmalarını, cinsiyetler arasında eşit ücretler de dahil olmak üzere, kadınların çalışmaya katılımına yönelik fırsatların genişletilmesi ve ayrımcılık ve nefretle mücadele edilmesi başta olmak üzere insan haklarının geliştirilmesi ve korunmasına yönelik ulusal mevzuat geliştirme çabalarını memnuniyetle karşıladı. Ayrıca Krallığın kadınlar, çocuklar, engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere savunmasız grupları destekleme ve koruma çabalarını da memnuniyetle karşıladı.
Meksika, Suudi Arabistan’ın ulusal raporunu takdir etti. Portekiz, kadın ve işçilerin haklarını geliştirmek amacıyla Vizyon 2030 kapsamındaki yasal reformları övdü, raporu sunduğu için Krallığa teşekkür etti, ardından İspanya, Suudi heyetinin çalışmaları memnuniyetle karşıladı. Riyad’ın iş kanununda reform yaparak, kadınları güçlendirerek ve adli, askeri ve güvenlik alanları dahil olmak üzere çalışma alanlarına daha iyi erişime olanak sağlayarak kaydettiği ilerlemeyi övdü. Engelli kişilerin haklarına erişimin arttırılması ve bu hakların korunması için gösterilen çabalara dikkat çekti. Daha sonra İsveç, başta kadın ve kız çocukları hakları olmak üzere ekonomik ve sosyal haklar alanında kaydedilen ilerlemeyi ve hukuk sistemini düzenlemeye yönelik mevcut çabaları takdir ettiğini ifade etti.
Konsey, insan hakları ve yükümlülüklerine ilişkin raporu sunan devleti inceledikten sonra, Birleşmiş Milletler üye devletlerinden her bir devlete, incelenen devletin delegasyonundan önce belirli bir zamanda fikirlerini dile getirme fırsatı veriyor. Evrensel Periyodik İnceleme, kuruluşa üye devletlerin insan hakları yükümlülüklerini yerine getirme uygulamalarını her 4 yılda bir gözden geçirmek amacıyla Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından takip edilen en önemli mekanizmalardan biri sayılıyor. Aynı zamanda katılımcı ülkelere, insan haklarının durumunu iyileştirmek ve bu hakların uygulanmasında karşılaşılan zorlukların üstesinden gelmek için alınan önlemleri sunma fırsatı da sağlıyor.
Evrensel Periyodik İnceleme Çalışma Grubu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’ne üye devletlerden oluşuyor ve Konsey, 193 Birleşmiş Milletler üye devletinin tamamının raporlarını her 4 yılda bir gözden geçiriyor.
BM Genel Kurulu tarafından Mart 2006’da 60/251 sayılı kararla oluşturulan Evrensel Periyodik İnceleme, üye devletleri her ülkede insan haklarını geliştirmeye, korumaya, desteklemeye ve genişletmeye teşvik etmeyi amaçlıyor.
