AB, TikTok hakkında resmi soruşturma başlattıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/4864841-ab-tiktok-hakk%C4%B1nda-resmi-soru%C5%9Fturma-ba%C5%9Flatt%C4%B1
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) kurallarını ihlal edip etmediğinin belirlenmesi amacıyla sosyal medya platformu TikTok hakkında resmi soruşturma başlattı.
AB Komisyonundan yapılan açıklamaya göre, TikTok'un "çocukların korunması, şeffaf reklamcılık, araştırmacılar için veri erişimi ve platformun bağımlılık yaratan tasarımı ile zararlı içeriğin risklerine" ilişkin konularda DSA'nın kurallarını ihlal edip etmediği değerlendirilecek.
Resmi soruşturma, TikTok'un Eylül 2023'te Komisyon'a ilettiği rapor ve bilgi taleplerine gelen cevapların ardından yürütülen ön soruşturmanın ardından başlatıldı.
Açıklamada, TikTok'un reşit olmayan kişilerin uygunsuz içeriğe erişimini engellemek için kullandığı yaş doğrulama sistemi başta olmak üzere, uygulanan diğer önemlerin "yeterli, uygun ve etkili olmama" şüphesi bulunduğuna işaret edildi.
Soruşturmada, platformun "reşit olmayanlar için yüksek düzeyde gizlilik, güvenliği sağlamak için yeterli ve orantılı önlemler alıp almadığı da mercek altına alınacak.
Ayrıca platformun algoritmalar dahil olmak üzere bağımlılık yapıcı tasarımının olumsuz etkilerinin çocuk haklarının korunması, kişinin fiziksel ve zihinsel sağlığı ve radikalleşme üzerindeki etkisi incelenecek.
Bunlar dışında sosyal medya platformunda yer alan reklamların DSA'ya uygunluğu ve platformun kamuya açık verilerine araştırmacılara erişim sağlanmasındaki "şüpheli eksiklikler" de soruşturmanın diğer noktalarını oluşturacak.
AB'nin Ağustos 2023'te yürürlüğe giren yasası büyük dijital platformlara katı kurallar getirmişti.
AB, kural ihlalinde bulunan dijital platformlara küresel cirolarının yüzde 6'sına varacak seviyede para cezaları uygulayabiliyor. İhlallerin tekrarı durumunda söz konusu dijital platformların AB'deki faaliyetine son verilebiliyor.
İran, yakıt sıkıntısı nedeniyle elektrik tüketimine kısıtlama getirmeye hazırlanıyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5344171-i%CC%87ran-yak%C4%B1t-s%C4%B1k%C4%B1nt%C4%B1s%C4%B1-nedeniyle-elektrik-t%C3%BCketimine-k%C4%B1s%C4%B1tlama-getirmeye-haz%C4%B1rlan%C4%B1yor
İran, yakıt sıkıntısı nedeniyle elektrik tüketimine kısıtlama getirmeye hazırlanıyor
Tahran’da bir motosiklet sürücüsü, üzerinde “Trump’ı öldüreceğiz” yazılı pankartın yanından geçerken (AP)
İran, Ortadoğu'daki savaş sırasında enerji tesislerinin uğradığı hasarın daha da derinleştirdiği yakıt arzındaki sıkıntı nedeniyle elektrik tüketimini kısıtlamayı planlıyor. Resmî medyanın dün bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, uygulamaya yarından itibaren başlanacak.
Ulusal Elektrik Şirketi Müdürü Muhammedullah Dad devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, “Ülkedeki yakıt arzının içinde bulunduğu özel durum nedeniyle elektrik sektörü, pazar gününden itibaren dağıtım kısıtlamaları uygulamak zorunda kalacak” ifadelerini kullandı.
İran makamları, son yıllarda da santrallerde yaşanan yakıt sıkıntısı nedeniyle benzer önlemler açıklamıştı.
Yetkili, kısıtlamaların süresinin değişebileceğini, ancak genel olarak iki gün boyunca günde iki saate kadar, en fazla ise günlük iki saatle sınırlı olacağını belirtti.
İran, dünyanın en büyük doğal gaz ve petrol rezervlerinden bazılarına sahip olmasına rağmen, ülkenin elektrik şebekesi, onlarca yıldır devam eden Batı yaptırımlarının etkisiyle altyapıya yönelik yatırım eksikliği nedeniyle sorun yaşıyor.
Öte yandan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dün yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail'in ülkesindeki enerji tesislerine yönelik saldırılarının arz sıkıntısını daha da ağırlaştırdığını söyledi.
Şarku’l Avsat’ın ISNA’dan aktardığına göre Pezeşkiyan, “Bu kış yaşanabilecek zorluklara hazırlıklı olmalıyız” ifadelerini kullandı.
Aşırı hava koşulları ve yakıt sıkıntısı, İran makamlarını sık sık kamu kurumlarını kapatmaya, hizmetleri azaltmaya ve kamu çalışanlarını idari izinle işten uzaklaştırmaya yöneltiyor. Son yıllarda yaşanan sık elektrik kesintileri ise İran halkının tepkisine neden oldu.
Gemilere yönelik saldırıların artması, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini daraltıyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5344150-gemilere-y%C3%B6nelik-sald%C4%B1r%C4%B1lar%C4%B1n-artmas%C4%B1-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1%E2%80%99ndaki-deniz-trafi%C4%9Fini-daralt%C4%B1yor
Gemilere yönelik saldırıların artması, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini daraltıyor
ABD güçleri, 2 binden fazla ticari geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine yardımcı olduklarını açıkladı (CENTCOM)
Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz trafiğine yönelik saldırılar devam ederken, iki petrol tankerinin dün boğazdan çıkarak Umman Körfezi yönünde ilerlediği sırada kaynağı bilinmeyen mühimmatlarla hedef alındığı bildirildi. Gelişme, deniz güvenliğine yönelik risklerin arttığını ve küresel enerji arzının en önemli güzergâhlarından birindeki gemi trafiğinin azaldığını ortaya koydu.
Saldırılarda yaralanan olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmazken, İran bir deniz mayınına çarpan tankerde yangın çıktığını duyurdu. Bölgede deniz ulaşımına yönelik kısıtlamalar ve askerî gerilim ise devam ediyor.
Hürmüz Boğazı yakınlarında yeni saldırılar
İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu (UKMTO), dün Hürmüz Boğazı'ndan Körfez çıkışına doğru ilerleyen iki petrol tankerinin birbirinden ayrı saldırılarda kaynağı bilinmeyen mühimmatlarla hedef alındığını açıkladı.
Kurumun iki ayrı açıklamasına göre ilk tanker Umman'ın Hasab kentinin yaklaşık 11 deniz mili kuzeyinde kıç kısmından isabet alırken, ikinci tankerin makine dairesi kentin yaklaşık 17 deniz mili doğusunda vuruldu.
Her iki olayda da yaralanma bildirilmedi. Olası çevresel etkilerin ise henüz netlik kazanmadığı belirtildi. Tankerlerin başka hasar alıp almadığı ve saldırılarda kullanılan mühimmatın niteliği henüz açıklığa kavuşmadı.
Bağlantılı bir başka gelişmede İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusunda yasaklı bölge olarak tanımladığı bir alanda deniz mayınına çarpan petrol tankerinde yangın çıktığını açıkladı.
İran medyasının deniz birliklerine dayandırdığı haberlere göre yangın, dün öğle saatlerinden önce, yasaklı bölgeye giren bir tankerde meydana geldi. Açıklamada, geminin kimlik ve seyir sistemlerini kapattığı, böylece yayımlanan uyarılara karşı geldiği öne sürüldü.
Bu gelişmeler, İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu'nun açıklamasına göre cuma günü Hasab yakınlarında bir başka petrol tankerine düzenlenen ve gemide yangına yol açan saldırının ardından yaşandı. Böylece iki gün içinde boğaz çevresinde saldırıya uğrayan tanker sayısı en az üçe yükseldi.
Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği geriliyor
30 Ekim 2026 tarihinde bölgede görev yapan ABD deniz unsurlarından biri. (CENTCOM)
Yeni saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğindeki düşüşle eş zamanlı olarak gerçekleşti. Bu durum, denizlerdeki gerilimin küresel enerji ticareti üzerindeki etkilerinin genişlediğine işaret ediyor.
Şarku’l Avsat’ın Financial Times gazetesinden aktardığına göre, İran'ın gemilere yönelik neredeyse her gün düzenlediği saldırılar nedeniyle boğazdan geçen petrol trafiği gerilemeye başladı.
İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu, 18 Kasım'da sona eren haftada boğaza giriş ve çıkış yapan toplam 263 geminin kaydedildiğini bildirdi. Bu rakam, önceki haftaya göre yaklaşık yüzde 15, ondan önceki haftaya göre ise yüzde 20 düşüşe işaret ediyor.
ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'a yönelik saldırılarından önce boğazdan günde yaklaşık 135 gemi geçiyordu. Küresel ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si ile önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve diğer ürünler bu güzergâhtan taşınıyor.
Kpler şirketinin ilk verileri de kasım ayının ikinci haftasında Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol miktarının, ayın ilk haftasındaki seviyenin yaklaşık yarısına gerilediğini gösterdi. Bu veriler, deniz taşımacılığındaki düşüşün boyutunu ortaya koyuyor.
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla Ortadoğu'da savaşın başlamasından bu yana Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine yönelik sıkı kısıtlamalar uyguluyor ve kendi izni olmadan geçmeye çalıştığını öne sürdüğü gemileri düzenli olarak hedef alıyor.
Buna karşılık ABD, İran limanlarına deniz ablukası uygularken, çatışmaların ve deniz ticaretine yönelik risklerin devam ettiği süreçte boğazdan geçen petrol tankerlerine artan sayıda askerî refakat sağlıyor.
İran'dan çift fırlatmalı füze platformu
İranlılar, 9 Kasım 2026'da Tahran'ın dış mahallelerinde düzenlenen kalıcı füze sergisini gezerken (AP)
Denizlerdeki gerilimin arttığı bir dönemde İran devlet televizyonu, yer altında bulunan bir füze tesisine ait görüntüler yayımladı. Görüntülerde Devrim Muhafızları'nın, sıvı yakıtla çalışan iki füzeyi aynı anda fırlatabildiği belirtilen yeni bir çift fırlatmalı platformu tanıttığı görüldü.
Söz konusu platformun, İran'ın daha önce aynı anda iki katı yakıtlı füze fırlatmak için kullandığı çift fırlatmalı sistemlere kıyasla fırlatma kapasitesinde bir gelişmeye işaret ettiği değerlendiriliyor.
Haberde, sıvı yakıtın daha yüksek verimlilik sağladığı ve operatörlere füzelerin hızını ve izlediği rotayı kontrol etme konusunda daha fazla imkân sunduğu belirtildi.
Tesisin bulunduğu yer açıklanmadı. Ancak görüntülerin yayımlanmasının, ABD'nin İran'ın füze programının imha edildiğine ilişkin açıklamalarına karşılık, ülkenin füze kapasitesini sergileme amacı taşıdığı değerlendiriliyor. Bu gelişme, bölgede askerî gerilimin yeniden artabileceğine ilişkin endişelerin yükseldiği bir dönemde yaşandı.
Devrim Muhafızları'nın füze birimi komutanı Seyyid Mecid Musevi, platformun tanıtımı sırasında yaptığı açıklamada, “İran'ın kapasitesi önemli ölçüde genişledi” dedi.
Musevi, “Savaş sistemimize sürpriz unsurlar ve yüksek etkinliğe sahip muharebe araçları entegre ettik” ifadelerini kullandı.
Üçlü zirve ve ikili görüşmelerhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5344011-%C3%BC%C3%A7l%C3%BC-zirve-ve-ikili-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmeler
Büyük zirvelerde yaşananlar hakkında kamuoyuna açıklananlar ile gerçekte yaşananlar arasında büyük fark var. (AFP)
Refik Huri
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki zirvenin simgeselliği, yapılan konuşmaların ve içeride yaşananların önüne geçiyor. Son derece sıra dışı bir durum; zira dünya liderleri arasındaki temaslar genellikle ikili olur. ABD-Sovyetler Birliği ve ardından Rusya zirveleri, ABD-Çin zirveleri, Çin-Sovyetler Birliği ve ardından Rusya zirveleri... Üçlü zirveler ise İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sona ermişti. O dönemde Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında Yalta Zirvesi, ardından Stalin, Churchill ve Roosevelt’in vefatı üzerine başkan yardımcılığından yerine geçen Başkan Harry Truman arasında Potsdam Zirvesi yapılmıştı; o masada Özgür Fransa lideri General Charles de Gaulle için bir sandalye yoktu ve Çin de büyükler arasında yer almıyordu.
Çin’deki Shenzhen zirvesinde kesin olan iki husus var: Bunlardan ilki, Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ardından yaşanan onlarca yıllık ABD-Rusya ikiliği ve ABD tek kutupluluğunun ardından, Putin’in Moskova’nın dünya zirvesindeki konumunu geri kazandığının kabul edilmesi ve onun emelleri ile Şi’nin kutuplar arası çok kutupluluk arzularının somutlaşması. İkincisi ise Çin liderinin, ABD-Sovyetler Birliği dönemine damga vuran nükleer silahlanmayı sınırlandırma anlaşmalarına girmeyi reddetmekte ısrar etmesi. Bunun sebebi hem Washington’ın hem de Moskova’nın yaklaşık iki bin nükleer başlığa sahip olmasına karşılık, Pekin’in yalnızca 600 nükleer başlığının bulunması ve dengeyi sağlamak için ikisine yetişmek istemesi.
İran meselesine ilişkin tartışmalarda ise çıkarlar farklılaşıyor. Zira iki ülke Tahran ile ‘stratejik ortaklık’ içinde, biriyse savaş halinde. Ortak payda ise İran’ın nükleer silah elde etmesine karşı çıkmak. Çin ve Rusya’nın, ABD ve Küresel Kuzey’in aksine kendilerinin de ondan olduğu varsayımıyla Küresel Güney ülkeleriyle oynadığı oyuna gelince; dünya zirvesinde çok kutupluluğun pekişmesi, Küresel Güney’e ABD’nin görmezden gelme kibrini ve Çin ile Rusya’nın aldatıcı alçakgönüllülüğünü açığa çıkarıyor.
General de Gaulle, “Fransa süper güç değil, bu yüzden süper güç politikası izlemeli” derdi. Rusya’nın hem Washington hem de Pekin’in ekonomik ve askeri güç düzeyine ulaşma şansı bulunmayan Putin’in denediği de tam olarak bu. Mao Zedong’un ardından Deng Şiaoping ve müttefiklerinin Şi’ye uzanan süreçte yaptığı ise ‘Gücünü gizle ve zamanını bekle’ politikasıyla geçen yılların ardından, ABD’ye denk bir aktör olarak büyükler kulübüne girmek için Çin’in ekonomik, askeri ve teknolojik gücünü büyütmek oldu. O zaman geldi; Çin ekonomisi ABD ekonomisinin ardından dünyada ikinci sırada ve ona yetişmesi yakın. Rusya’nın milli geliri ise tek başına New York şehrinin gelirinden bile çok daha düşük.
Büyüklerin zirvelerinde yaşananlara dair alenen söylenenlerle gerçekte olanlar birbirinden çok farklı. ABD Başkanı Richard Nixon ile Başkan Mao arasındaki ilk görüşmede Çin liderinin derdi, Sovyetlere karşı bir Çin-ABD ittifakı kurmaktı. Hem de ne zaman? Moskova’daki arşivlere göre Stalin’in Mao’ya bir mektup gönderip, ‘üçüncü bir dünya savaşına yol açsa dahi ABD ile savaşmak üzere Kore’ye beş askeri tümen göndermesini’ istemesinden yirmi yıl sonra… Çünkü Stalin’e göre devler arasındaki savaş kaçınılmazsa, ABD ve Japonya arasındaki ittifakın daha da güçleneceği yıllar sonra değil, şimdi yaşanması daha iyidir.
Nixon ile Sovyet lideri Leonid Brejnev arasındaki bir zirvede ise Nixon, ‘Dünya ve Richard Nixon’ kitabının yazarı olan tarihçi dostu C. L. Sulzberger’e Brejnev’in kendisine “Camp David’de ve Kaliforniya’daki yazlık evimde dünyayı paylaşmak üzere Sovyet-ABD ortak egemenliği fikrini ve Ortadoğu krizini çözecek bir anlaşma önerdiğini” söylemişti. Brejnev ayrıca şu sözleri sarf etmekten de çekinmemişti: “Çinliler kan dökmeyi sever; gelecekte süper güç haline gelecekleri için biz Avrupalılar birleşip onları kontrol altına almalıyız.”
Churchill ise anılarında 1944 yılında Stalin ile yaptığı bir görüşmenin ayrıntılarını şöyle anlatır: “Ona, ‘Gelin Balkanlar’daki meselelerimizi halledelim. Romanya’da nüfuzun yüzde 90’ını siz, yüzde 10’unu biz alsak; Yunanistan’da yüzde 90’ını biz, yüzde 10’unu siz alsanız; Yugoslavya’da da yüzde 50 bize, yüzde 50 size düşse nasıl olur?’ dedim. Ardından bunları bir kâğıda yazıp ona uzattım. Bir an sessiz kaldı, sonra mavi kalemini alıp kâğıdın üzerine büyük bir işaret koydu ve bana geri verdi. Böylece her şeyi dakikalar içinde halletmiş olduk.” İşin ilginç yanı, Churchill’in kâğıdı yakmayı teklif etmesi üzerine Stalin’in “Bırak kalsın” demesiydi.
Ne var ki günümüzde meseleleri bir zirve buluşmasıyla çözüme kavuşturmak oldukça zor. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında coğrafya akışkandı; Churchill Avrupa’yı Stalin ile paylaşabiliyor ve Stalin ABD’nin payını sorduğunda ona “Ona da doğayı bırakırız” diyebiliyordu. Soğuk Savaş sonrasının dünyası ise Soğuk Savaş dönemindekinden çok daha karmaşık. Büyükler arasındaki ilişkilerin özeti üçlü anlaşmalar değil; çatışma, rekabet ve iş birliğidir. Bütün anlaşmalar ikili kalmaya mahkûm: Rusya ile Çin, ABD ile Çin ve ABD ile Rusya arasında. Üstelik dünya artık bir seyirci değil; zira her kıtada önemli bölgesel güçler ortaya çıktı.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة