ABD'li hükümet yetkilileri: Türkiye-ABD Stratejik Mekanizma Diyaloğu pozitif gündem oluşturmak için bir fırsat

ABD'de, 7-8 Mart'ta diyalog kapsamında yapılacak toplantıda terörle mücadele, savunma işbirliği, ekonomi konularında çalışma grupları olacak ve Rusya, Ukrayna, Orta Doğu, Suriye, İsrail, Gazze ile Güney Kafkasya gibi konular ele alınacak.

AA
AA
TT

ABD'li hükümet yetkilileri: Türkiye-ABD Stratejik Mekanizma Diyaloğu pozitif gündem oluşturmak için bir fırsat

AA
AA

ABD hükümet yetkililerine göre Türkiye-ABD Stratejik Mekanizma Diyaloğu, "ileriye dönük pozitif bir gündem" oluşturmak için hayati bir fırsat sunuyor.

ABD'de, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın katılımıyla 7-8 Mart tarihlerinde yapılacak Stratejik Mekanizma Diyaloğu toplantısına ilişkin brifing verildi.

ABD hükümet yetkililerinin bilgilendirme toplantısında, Stratejik Mekanizma Diyaloğu'nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Joe Biden tarafından 2021'in sonbaharında oluşturulduğu ve Dışişleri Bakanları seviyesindeki son diyalog toplantısının Ocak 2023'te yapıldığı anımsatılarak, tarafların olumlu ve iyi bir görünüm inşa ettiğine değinildi.

Türkiye'ye yoğun ziyaretlerde bulunan ABD'li yetkililerin liderler seviyesindeki görüşmelerinin önemine işaret edilen toplantıda, "Türkiye-ABD Stratejik Mekanizma toplantısı pozitif gündem oluşturmak için bir fırsat." ifadesine yer verildi.

Ayrıca Washington'daki toplantıda terörle mücadele, savunma işbirliği, ekonomi konularında çalışma gruplarının olacağı belirtilerek, Rusya, Ukrayna, Orta Doğu, Suriye, İsrail, Gazze ve Güney Kafkasya gibi konuların ele alınacağı ifade edilerek, iki ülkenin, görüşmelere devam edeceği kaydedildi.

"Stratejik mekanizmanın ötesinde enerji işbirliği konusunda çok önemli bir potansiyel var"

Ekonominin, Stratejik Mekanizma toplantısında görüşülecek konulardan biri olmasından memnuniyet duyduklarını belirten hükümet yetkilileri, iki ülke arasında uzun süreli bir ekonomik bağ olduğuna işaret ederek, ABD'nin 2003'ten bu yana Türkiye'deki en büyük ikinci yatırımcı olduğunun ve Türkiye'de ABD İhracatının artmasının önemli olduğunun altını çizdi.

Yetkililer, "Afrika ve Orta Asya gibi bölgelerde Türkiye ile birlikte çalışarak ihtiyaç duyulan kalkınmayı sağlamak ve Çin ile Rusya'nın bu bölgelerdeki etkisine karşı koymak için pek çok fırsat olduğunu düşünüyoruz." ifadesine yer verdi.

Hükümet yetkilileri, enerji, sağlık, ulaşım alanlarında iki ülkenin çok fazla fırsata sahip olduğunu belirterek, bu fırsatları içeren mekanizmanın 2024'te kurulmasını beklediklerini kaydetti.

"Türkiye'nin Avrupa için bir enerji tedarikçisi olarak rolünü, Rus olmayan gaz ihracatının arttırılması da dahil olmak üzere, teşvik etmeye çok hevesliyiz." diyen yetkililer, stratejik mekanizmanın ötesinde enerji işbirliği konusunda da çok önemli potansiyelin varlığına dikkati çekti.

Hükümet yetkilileri, ABD İklim Değişikliği Özel Temsilcisi John Kerry'nin kısa süre önce Türkiye'de olduğuna işaret ederek, iklim konusunda da Türkiye ve ABD'nin işbirliği yapabileceği pek çok ilave alan olduğunu vurguladı.

ABD, 2021'den bu yana 79 Türk kültürel eserini Türkiye'ye iade etti

ABD'deki Türk öğrenci sayısının 2 yıl üst üste arttığını söyleyen yetkililer, bu yıl ABD-Türkiye Fulbright Programının 75. yıl dönümünün kutlandığını belirterek, ikili Fulbright Komisyonu tarafından yürütülen programla 1949 yılından bu yana yaklaşık 6 bin 500 akademisyenin ve katılımcının desteklendiğini kaydetti.

Yetkililer, iki ülke arasında imzalanan kültürel mülkiyet anlaşmasına istinaden 2021'den bu yana değeri 62 milyon dolar olan 79 Türk kültürel eserinin Türkiye'ye iade edildiğini vurguladı.

Toplantıda Türkiye'nin, ABD için pek çok alanda değerli bir ortak olduğuna işaret edildi.

Hükümet yetkilileri, konuşmalarının ardında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Yetkililer, bazı büyükelçilik çalışanlarının özel Türk şirketleriyle yaptırımlara uyum konusunda görüşmeler yaptığına dair bazı söylentiler olduğuna ilişkin soruya, "Türk yetkililerle devam eden düzenli bir diyaloğumuz var. Haklısınız, Türk özel sektörü ile de temaslarımız oldu. Şirketlere çok sayıda eğitim verdik. Diyalog, hem devletten devlete hem de özel sektör arasında devam etti." yanıtını verdi.

Hükümet yetkilileri, Türkiye'nin Suriye ve Irak'ta terörle mücadele operasyonlarını genişletme planlarına ilişkin sorulan soruya cevaben, terörle mücadele alanında Türkiye ve ABD'nin verimli ve yapıcı görüşmeler gerçekleştirdiğini belirterek, "Suriye'de tutuklu bulunan yabancı teröristlerin nüfusları ve Suriye'de ülke içinde yerinden edilmiş kişiler hem Suriye'de hem de Irak'ta, biliyorsunuz, üzerinde hemfikir olduğumuz ve birlikte çalıştığımız çok önemli bir konu." ifadesini kullandı.

ABD'nin Suriye'de PYD-YPG terör örgütüne verdiği destekle ilgili tutumuna ilişkin sorulan soruyu ise yetkililer, şöyle yanıtladı:

"Türk halkının terör saldırılarına karşı güvende olmasını sağlamak için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz. Tüm bunları müttefik olarak yapıyoruz, bu ilişkide nereye gitmek istediğimizi düşünmeye çalışıyoruz. ABD ile Türkiye ve diğer birçok NATO ülkesi arasında sahip olduğumuz, bu çok ama çok önemli ittifaklar aracılığıyla günümüzün jeostratejik meselelerini ele alıyoruz. Yani burada böyle bir fırsatımız var."

Hükümet yetkilileri, Türkiye ve ABD arasında F-16 anlaşmasının NATO'nun gücü için kritik önem taşıdığına ve bunu büyük fırsat olduğuna değinerek, "Sadece iki ülke olarak değil, savunma sanayilerimiz ve onların nasıl işbirliği yaptıkları, zorlukların üstesinden nasıl geleceğimiz ve savunma ilişkimizi nasıl dönüştüreceğimiz konusunda ileriye baktığımızda başka yollar da olacaktır." ifadelerini kullandı.



Türkiye’den Sincar bölgesinde PKK operasyon sinyali

Irak'ın kuzeyindeki Kandil Dağları'nda bulunan PKK militanları (Reuters)
Irak'ın kuzeyindeki Kandil Dağları'nda bulunan PKK militanları (Reuters)
TT

Türkiye’den Sincar bölgesinde PKK operasyon sinyali

Irak'ın kuzeyindeki Kandil Dağları'nda bulunan PKK militanları (Reuters)
Irak'ın kuzeyindeki Kandil Dağları'nda bulunan PKK militanları (Reuters)

Türkiye, Irak'ın kuzeyindeki Sincar bölgesinde, PKK kalıntılarına yönelik sınırlı bir askeri operasyon düzenleme tehdidinde bulundu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, pazartesi akşamı televizyonda yaptığı açıklamada, PKK militanlarının "artık tamamen Irak sorunu haline geldiğini" belirterek, "Egemen bir devlet, topraklarının yasaklı bir grup tarafından işgal edilmesine nasıl izin verebilir?" diye sordu.

Fidan, Haşdi Şabi Güçleri'nin karadan ilerlemesi ve Türk hava desteğini içeren "basit" bir operasyonun iki veya üç gün içinde gerçekleştirilebileceği ihtimaline işaret etti.

Fidan, "Suriye'deki Kürt sorununun Irak boyutu da var" diyerek, "Irak'ın Suriye'de yaşananlardan (SDG güçlerinin Suriye ordusuna entegre edilmesi anlaşması) ders çıkaracağını ve oradaki geçişi kolaylaştıracak daha akıllı kararlar alacağını" umduğunu ifade ederek, Kürdistan PKK militanlarına atıfta bulundu.


Erdoğan: Önümüzdeki günlerde Birleşik Arap Emirlikleri ve Etiyopya'yı ziyaret edeceğim

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AP)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AP)
TT

Erdoğan: Önümüzdeki günlerde Birleşik Arap Emirlikleri ve Etiyopya'yı ziyaret edeceğim

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AP)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AP)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, önümüzdeki günlerde hem Birleşik Arap Emirlikleri'ni hem de Etiyopya'yı ziyaret etme niyetini açıkladı.

Ayrı bir açıklamada Erdoğan, Suriye'de kalıcı barışa ulaşmak için bir yol haritası oluşturulduğunu belirterek, tüm tarafların yanlış hesaplamalardan kaçınması ve geçmişteki hataları tekrarlamaması gerektiğinin altını çizdi.


Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiği ziyaret, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir ivme sağladı ve ticaret, enerji ile ortak yatırımlar alanlarında yeni iş birliği ufukları açtı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çarşamba günü Riyad’a yaptığı ziyaretin ardından yayımlanan ortak bildiride, iki ülkenin siyasi ve ekonomik ortaklıklarını ileriye taşıma konusundaki kararlılığı vurgulandı.

Bildiride, Riyad’ın Suudi Arabistan 2030 Vizyonu ile Ankara’nın Türkiye Yüzyılı Vizyonu’nun sunduğu fırsatlardan yararlanarak ekonomik ve yatırım ortaklığını derinleştirme konusunda mutabık kaldığı belirtildi. Bu çerçevede, petrol dışı ticaretin geliştirilmesi, özel sektörün rolünün güçlendirilmesi ve Suudi-Türk İş Konseyi’nin etkinleştirilmesi öncelikler arasında yer aldı.

Enerji alanında iş birliği

Enerji alanı, iki tarafın da özel önem verdiği başlıklar arasında öne çıktı. Ortak bildiride; petrol, petrokimya ve yenilenebilir enerji alanlarında iş birliğinin yanı sıra elektrik enterkoneksiyonu, temiz hidrojen ve enerji tedarik zincirleri konularının ele alındığı, bunun enerji güvenliği ve sürdürülebilirliğini güçlendireceği vurgulandı.

xdfvgthy
Erdoğan’ın ziyareti kapsamında Riyad’da yenilenebilir enerji alanında iş birliği anlaşmasının imzalanması sırasında Suudi Arabistan ve Türkiye enerji bakanları (Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın X hesabından)

Taraflar ayrıca, küresel enerji dönüşümünü desteklemek amacıyla madencilik ve kritik mineraller alanında iş birliğini teyit etti. Ziyaret kapsamında toplanan Suudi-Türk Koordinasyon Konseyi toplantısında enerji, adalet, uzay ile araştırma-geliştirme alanlarını kapsayan çok sayıda anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.

Bu çerçevede, enerji alanındaki stratejik iş birliğini somutlaştırmak amacıyla Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman ile Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar arasında, 2 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımlarını kapsayan bir anlaşma imzalandı. Anlaşma, yenilenebilir enerji santrali projelerinde iş birliğini öngörüyor.

Anlaşmanın; yenilenebilir enerji, yeşil teknolojiler alanlarında iş birliğini güçlendirmeyi, yüksek kaliteli projelerin geliştirilmesi ve hayata geçirilmesini desteklemeyi, enerji arz güvenliğini artırmayı ve düşük karbonlu ekonomiye geçişi hızlandırmayı hedeflediği belirtildi.

dfgthy
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Riyad’da Suudi ve Türk heyetlerinin katılımıyla gerçekleştirilen geniş kapsamlı toplantıda (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Bu kapsamda, Türkiye’de toplam 5 bin megavat kurulu güce sahip güneş enerjisi santrali projelerinin iki aşamada geliştirilmesi planlanıyor. İlk aşamada Sivas ve Karaman illerinde toplam 2 bin megavat kapasiteli iki güneş enerjisi santrali kurulacak. İkinci aşamada ise taraflar arasında belirlenecek çerçeve doğrultusunda 3 bin megavat ilave kapasite hayata geçirilecek.

İlk aşama projelerinin, Türkiye’deki diğer yenilenebilir enerji santrallerine kıyasla son derece rekabetçi elektrik satış fiyatları sunacağı belirtilirken, yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımla hayata geçirilecek bu santrallerin 2 milyondan fazla Türk hanesine elektrik sağlayacağı ifade edildi. Üretilen elektriğin, devlete ait bir Türk şirketi tarafından 30 yıl süreyle satın alınacağı, projelerin uygulanması sırasında yerli ekipman ve hizmetlerden azami ölçüde yararlanılacağı kaydedildi.

Türkiye’ye doğrudan yatırımlar ivme kazandı

Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, anlaşmanın imzalanmasına ilişkin değerlendirmesinde, bunun Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırım akışına önemli bir katkı olduğunu söyledi.

Şimşek, çarşamba günü X platformundaki paylaşımında, Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırımların hızlandığını ve bunun uygulanan ekonomik programa duyulan güveni yansıttığını belirtti. Suudi Arabistan ile imzalanan anlaşma kapsamında yenilenebilir enerji projelerine yönlendirilecek 2 milyar dolarlık yatırımın, yeşil dönüşümü hızlandıracağını, enerji güvenliğini güçlendireceğini ve enerji ithalatına olan yapısal bağımlılığı azaltacağını vurguladı.

Şimşek, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların 12,4 milyar dolara ulaştığını, bunun 2024’ün aynı dönemine göre yüzde 28 artış anlamına geldiğini kaydetti.

Son iki yılda Suudi Arabistan-Türkiye ekonomik ilişkilerinde kaydedilen hızlı gelişme, ticaret hacmine de yansıdı. Türkiye’nin bu ilişkilere verdiği önemin bir göstergesi olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan, Riyad ziyaretine, Suudi Arabistan ile ticari ve ekonomik ilişkileri geliştirmekle ilgilenen yaklaşık 200 şirket temsilcisinden oluşan geniş bir iş heyetiyle katıldı.

Özel sektörün iki ülke arasındaki ortaklıkta kilit rol oynadığı vurgulanırken, Erdoğan’ın ziyareti kapsamında toplanan Suudi-Türk Ekonomi Forumu Konseyi’nde, ortak projelerin uygulanmasında yeni bir aşamaya geçilmesi hedefi dile getirildi.

Ticarette hızlanan büyüme

Türk şirketlerinin Suudi Arabistan’daki doğrudan yatırımları 2 milyar doları aşmış durumda. Bu yatırımlar; imalat, gayrimenkul, inşaat, tarım ve ticaret gibi çeşitli sektörlere yayılıyor.

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, Suudi Arabistan ile ticaretin hızla büyüdüğünü belirterek, yurt dışında Türk müteahhitlik şirketlerinin faaliyetlerinde bir miktar yavaşlama görülmesine rağmen, Suudi Arabistan’da hâlen çok önemli projeler yürütüldüğünü söyledi.

Şarku'l Avsat'ın Suudi Arabistan’ın resmi kurumlarından aktardığı verilere göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 8 milyar dolara ulaştı ve bir yıl içinde yüzde 14 büyüme kaydetti. Geçen yılın sonuna kadar Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren Türk şirketleri için 1473 yatırım kaydı düzenlendi.

fgt
3 Şubat’ta Riyad’da gerçekleştirilen Suudi-Türk Yatırım İş Birliği Forumu’ndan bir kare (Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın X hesabından)

Suudi Arabistan, Türkiye’ye ham petrol ve petrokimya ürünleri ihraç ederken; Türkiye’den halı, inşaat amaçlı işlenmiş taşlar, tütün ürünleri, gıda ve mobilya gibi çeşitli ürünler ithal ediyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2015’te 5,59 milyar dolar, 2016’da 5,007 milyar dolar, 2017’de 4,845 milyar dolar, 2018’de 4,954 milyar dolar ve 2019’da 5,107 milyar dolar oldu.

Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de yaşanan düşüşün ardından ticaret yeniden yükselişe geçti; 2022’de 6,493 milyar dolar, 2023’te 6,825 milyar dolar olan ticaret hacmi, 2024’te 7 milyar doların üzerine çıktı.

2025’te Türkiye’nin Suudi Arabistan’a ihracatı 3 milyar 149,6 milyon dolara ulaştı; toplam ticaret hacmi ise yaklaşık 8 milyar dolar olarak kaydedildi.