İsrail hava saldırılarında Hudeyde'deki yakıt depoları yakıldı… Husiler alarma geçti

İsrail, söz konusu saldırıların, Tel Aviv'de bir kişinin ölümüne ve diğerlerinin yaralanmasına neden olan İHA saldırısına yanıt olduğunu bildirdi.

 İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde'ye düzenlediği saldırının gerçekleştiği bölgeden uzak bir alanda yaşayanlar tarafından görülen yoğun duman (AFP)
İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde'ye düzenlediği saldırının gerçekleştiği bölgeden uzak bir alanda yaşayanlar tarafından görülen yoğun duman (AFP)
TT

İsrail hava saldırılarında Hudeyde'deki yakıt depoları yakıldı… Husiler alarma geçti

 İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde'ye düzenlediği saldırının gerçekleştiği bölgeden uzak bir alanda yaşayanlar tarafından görülen yoğun duman (AFP)
İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde'ye düzenlediği saldırının gerçekleştiği bölgeden uzak bir alanda yaşayanlar tarafından görülen yoğun duman (AFP)

İran destekli örgüte bağlı medya kuruluşlarına göre İsrail, dün (cumartesi) Yemen'de Husilerin kontrolündeki Hudeyde Limanı’nda yakıt depolarının da aralarında bulunduğu yerleri hedef alan bir dizi hava saldırısı düzenleyerek ölümlere ve yaralanmalara neden oldu.

Şarku’l Avsat’ın Al Masirah TV'den aktardığı habere göre, İsrail hava saldırılarında üç kişi öldü, 87 kişi de yaralandı.

Söz konusu saldırı, Gazze'deki Filistinlileri desteklediğini iddia eden Husilerin üstlendiği bir insansız hava aracı (İHA) saldırısının Tel Aviv'de bir kişinin ölümüne ve diğerlerinin de yaralanmasına yol açmasından bir gün sonra gerçekleşti.

Geçtiğimiz kasım ayından bu yana İsrail'e karşı çok az etkisi olan birçok saldırı üstlenen Husiler, Kızıldeniz ve Arap Denizi'nde 170'ten fazla gemiye saldırdığını ve İsrail limanlarındaki gemilere tek başına yahut İran yanlısı Iraklı gruplarla ortaklaşa saldırdığını iddia etti.

zsdf
İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde Limanı yakınlarındaki bir bölgeye düzenlediği saldırının gerçekleştiği yerden yoğun alev ve duman yükseliyor. (AFP)

İsrail ordusu saldırıların Hudeyde Limanı’ndaki yakıt depolama tesislerini hedef aldığını doğrularken, saldırılar büyük bir yangına yol açtı. Husi medya kuruluşları sayısı belirtilmeyen ölü ve yaralılar olduğunu bildirdi.

Hudeyde sakinlerinin Şarku’l Avsat'a anlattıklarına göre, Husiler kentin dört bir yanında harekete geçerken, kent sakinlerinin çoğu, ABD ve İngiltere'nin kentteki Husi mevzilerine yönelik saldırılarının başlamasından bu yana en ağır bombardıman olarak nitelendirilen saldırılar nedeniyle evlerinden çıkmadı.

Meşru hükümete bağlı Hudeyde Vilayeti Vali Yardımcısı Velid el-Kadimi Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Husiler halkı tekrarlanan ABD, İngiliz ve son olarak İsrail saldırılarına karşı savunmasız hale getirdi” ifadesini kullandı.

El-Kadimi, Husilerin amacının ‘İran'ın bölgedeki emellerini gerçekleştirmek ve Kızıldeniz ticaret koridorunu kontrol etmek’ olduğunu söyledi. El-Kadimi ayrıca, bölge sakinlerinin Hudeyde'deki evlerinden şehir dışına ve komşu illere göç ettirildiğini açıkladı.

Sana Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürü Macid el-Mezhaci, Husilerle uluslararası çatışmada İsrail'in açık bir şekilde denkleme girmesiyle bu aşamanın daha ileri bir aşamaya geldiğini ve iki taraf arasındaki çatışmada sahnenin yeni bir dönemece girebileceğini düşünüyor.

Örgütün İsrail'e karşı İHA saldırısını benimsemesinin, uluslararası toplumu Husilerle birleştiren çatışma denkleminde büyük bir değişim olduğuna inanan el-Mezhaci şu ifadeleri kullandı: “Bu saldırı Yemen savaşında başka bir istasyon ve büyük bir değişim olarak tanımlanabilir. İsrail'e karşı ilk Husi saldırıları ABD ve İngiliz müdahalesine yol açtı. Bu kesinlikle Kızıldeniz'deki saldırılarla ilişkilidir, ancak diğer taraftan bu genellikle İsrail'in uluslararası korumacı boyutunu hareket ettirir ve müdahale seviyesini daha yüksek seviyelere taşır.”

İsrail'den doğrulama

İsrail Ordu Sözcüsü, orduya ait jetlerin Yemen'in Hudeyde Limanı’ndaki ‘Husi terör rejimi’ hedeflerini vuran saldırılar düzenlediğini doğruladı. Sözcü, X platformu üzerinden paylaştığı bir gönderide, saldırıların ‘son aylarda İsrail devletine karşı düzenlenen yüzlerce saldırıya’ yanıt olarak gerçekleştirildiğini açıkladı.

İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant ise yaptığı açıklamada, ‘İsrail vatandaşlarının kanının bir bedeli olduğunu’ belirterek, Hudeyde Limanı’na yapılan saldırının sebebinin limanın İran'dan Husilere silah ve mühimmat aktarımı için bir kanal olması olduğunu söyledi.

sdfsfhn
Dün (cumartesi) Hudeyde'de vurulan bölgeden uzak bir alandan yangını izleyen Yemenliler (AFP)

Husilerden gelen ilk yorumda, Sözcü Muhammed Abdusselam X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, saldırıları ‘halkın acısını ikiye katlamak amacıyla Hudeyde'deki sivil tesisleri, petrol tanklarını ve elektrik santralini hedef alan acımasız bir saldırı’ olarak nitelendirdi. Abdusselam, daha fazla saldırı gerçekleştirmeye devam edeceklerinin sözünü verdi.

Bölge sakinlerine göre bombardıman limanın, yakıt depolarının ve bir benzin istasyonunun bulunduğu kuzey Hudeyde'ye ve kentteki Husilerin kontrolündeki askeri polis komutanlık binasına odaklandı.

Husi yanlısı medya, saldırıların yakıt ve gaz depolama tesislerinde büyük patlamalara ve uzak mesafelerden görülebilen yoğun dumanlara yol açtığını belirterek, saldırıların F-35 savaş uçakları tarafından gerçekleştirildiğini iddia etti. Al Masirah TV, tıbbi kaynakların çok sayıda kişinin öldürüldüğünü ve yaralandığını söylediğini aktardı.

Korku ve yakıt krizi

Şarku’l Avsat'a konuşan Hudeyde, Sana ve Husilerin kontrolündeki bazı bölgelerin sakinleri, saldırıların hemen ardından akaryakıt istasyonlarının kapılarını kapattığını ve araba yakıtında boğucu bir kriz ve artan fiyatlar korkusuyla petrol şirketi istasyonlarında uzun araba kuyrukları oluştuğunu bildirdi.

Bölge sakinlerine göre Husiler kasıtlı olarak bu tür krizler yaratarak akaryakıtı iki katına satıyor, resmi istasyonları kapatıyor ve satış için karaborsa işletiyor. İsrail saldırıları sırasında tüp dolum istasyonunun hedef alındığına dair haberlerin ardından bölge sakinleri yemeklik gazda da boğucu bir kriz yaşanmasından korkuyor.

Şarku’l Avsat'a konuşan kaynaklar, Hudeyde sakinlerinin kent üzerinde uçan savaş uçaklarının geri dönmesiyle panik içinde yaşadıklarını ve yeni saldırılardan korktuklarını söyledi.

Husilerin kentin hava sahasında kara bir bulut oluşturan yakıt depolarındaki yangını kontrol altına alamadığını belirten kaynaklar, bu saldırılarda can kayıpları olduğunu doğruladı. Ancak Husilerin hedef alınan yerlerde ve hastanelerin çevresinde uyguladığı sıkı önlemler, ölü ve yaralı sayısının tam olarak bilinmesini engelledi.

Yemen hükümet yetkilileri, 7 Ekim olaylarından bu yana Husilerin Yemenlilere karşı işlediği suçları aklama ve Filistinlileri destekleme bahanesiyle bölgesel bir oyuncu olmaya çalışma fırsatı bulduğunu, barış sürecinden kaçtığını ve örgüt liderlerinin gözleri Yemen'in kurtarılmış diğer bölgelerine odaklanmışken İsrail'le savaşmaya hazırlanma bahanesiyle yüz binlerce kişiyi saflarına katmak için gelişmeleri istismar ettiğini söylüyor.

İlk başarılı saldırı

Cuma günü Husi saldırılarında ilk İsrailli kayıp verilirken, İsrailli yetkililer ‘tüm savunma sistemlerini derhal güçlendirmek için çalıştıklarını ve İsrail devletini hedef alan ya da ona karşı terör estiren herkesten hesap soracaklarını’ ifade etti.

Örgüt, 19 Kasım'dan bu yana Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'nda, uyruğu ne olursa olsun İsrail'le bağlantılı gemilerin yanı sıra ABD ve İngiliz gemilerinin seyrini engellemek için saldırılar düzenlediğini ve Iraklı silahlı gruplarla birlikte Akdeniz'de ve İsrail limanlarında saldırılar gerçekleştirdiğini iddia ediyor.

dcfgrtyhjukı
İsrail'in dün (cumartesi) Hudeyde'deki tesislere düzenlediği saldırıdan çıkan dumanlar (AFP)

Husilerin Askerî Sözcüsü Yahya Seri televizyonda yaptığı açıklamada, grubunun ‘Yafa’ adlı yeni bir İHA’yla işgal altındaki Yafa bölgesinde (Tel Aviv) önemli bir hedefi vurduğunu belirterek, söz konusu İHA’nın önleme sistemlerini atlatma yeteneğine sahip olduğunu ve hedeflerine başarıyla ulaştığını ifade etti.

Seri, Tel Aviv'in güvensiz bir bölge ve İsrail'in içlerine ulaşmaya odaklanacak Husilerin menzilinde birincil hedef olacağı tehdidinde bulundu.

Geçtiğimiz haftalarda Husiler, tek başına ve İran destekli Iraklı gruplarla ortaklaşa olarak, Hayfa Limanı’ndaki gemilere ve Akdeniz'deki diğer gemilere karşı gerçekleştirilen önceki saldırıları üstlendi.

Yemenli gözlemciler, Husilerin İsrail'de etkili saldırılar gerçekleştirme kabiliyetine şüpheyle yaklaşıyor ve son saldırının İran'ın planlamasıyla Yemen dışındaki başka bölgelerden gerçekleştirilmiş olabileceği ihtimalini göz ardı etmiyor. Zira Husiler, İsrail'in Tahran'a karşılık verme riskini bertaraf etmek için bu yöntemi benimsedi.

Sürekli yükseltme

Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi, perşembe günü yaptığı haftalık konuşmasında, gerilimin başladığı kasım ayından bu yana Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde 170 gemiye saldırdıklarını iddia etti. 12 Ocak'tan bu yana 570'ten fazla saldırı düzenlendiğini de kabul eden el-Husi, ABD ve İngiltere'nin grubun kapasitesini sınırlamak için dört kez başlattığı saldırılarda 57 kişinin öldüğünü ve 87 kişinin de yaralandığını belirtti.

x csvfdbgr
Dün (cumartesi) Hudeyde'de İsrail tarafından hedef alınan bölgeden yükselen dumanların bir başka görünümü (AFP)

Gerilimin başlamasından bu yana Husi saldırıları yaklaşık 30 gemiyi vurdu ve bunlardan ikisi battı. 18 Şubat'taki bir saldırı Kızıldeniz'de İngiliz gemisi Robimar’ın batmasına neden oldu, ardından 12 Haziran'da Yunan gemisi Tutor hedef alındı.

6 Mart'ta Aden Körfezi'nde Liberya gemisi True Confidence'ı hedef alan bir füze saldırısında üç denizci öldü, dört denizci de yaralandı.

Gemilerdeki yaralanmalara ek olarak, grup 19 Kasım'da ele geçirdiği Galaxy Leader gemisini halen elinde tutuyor.

Husilerin eylemleri, Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg önderliğindeki Yemen barış çabalarının durma noktasına gelmesine neden olurken, iki yıllık kırılgan ateşkesin çökeceği ve daha geniş çaplı çatışmaların yeniden başlayacağı korkusu hâkim.

Yemen hükümeti çözümün Husilere karşı Batı'nın savunmacı saldırıları olmadığını, en etkili yolun Hudeyde'yi, limanlarını ve ele geçirilen tüm devlet kurumlarını geri almak ve İran destekli darbeyi sona erdirmek için silahlı kuvvetleri desteklemek olduğunu savunuyor.

xcdsfv
Kızıldeniz'deki bir saldırının ardından petrol tankerinde meydana gelen patlamadan alevler ve dumanlar yükseliyor. (EPA)

Yemen Başkanlık Konseyi tarafından perşembe günü yapılan son açıklamada, Husilere ‘aklıselimi kullanması, barışı tesis etmeye yönelik iyi çabalara olumlu yaklaşması, Filistin halkının acıları ve haklı davaları üzerinden açıkça ticaret yapmayı bırakması’ çağrısında bulunuldu.

Sana Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürü el-Mezhaci şunları söyledi: “Husilerin ilk saldırılarının başlamasıyla birlikte Kızıldeniz'de savunmada kalındı. Ancak asıl değişim, Tel Aviv'de bir kişinin öldürülmesiyle yaşandı. Bu durum kuralları değiştirdi ve risk seviyesini yukarıya taşıdı. Yemen'e müdahale eden ülkelerdeki askeri kurumların, siyasetçileri Husilere yönelik daha etkili saldırılara karar vermeye itmek için bekledikleri ekstra itici güç oldu.”

Bunun, uluslararası toplumun Husilerle angajmanının daha ileri bir aşaması olduğuna ve İsrail'in de açık bir şekilde buna dahil olduğuna inanan el-Mezhaci, “Uluslararası toplum ile Husiler arasındaki çatışmada sahnenin tamamen farklı bir yöne doğru gittiğini düşünüyorum” şeklinde konuştu.



İran'ın Washington'da kirli bomba kullanma ihtimali ABD'yi alarma geçirdi

New York Polis Teşkilatı mensubu bir personel, 2011 yılında çeşitli güvenlik kurumlarının katılımıyla düzenlenen olası bir kirli bomba saldırısına müdahale tatbikatı sırasında radyasyon seviyelerini ölçen cihazı kullanıyor (Reuters)
New York Polis Teşkilatı mensubu bir personel, 2011 yılında çeşitli güvenlik kurumlarının katılımıyla düzenlenen olası bir kirli bomba saldırısına müdahale tatbikatı sırasında radyasyon seviyelerini ölçen cihazı kullanıyor (Reuters)
TT

İran'ın Washington'da kirli bomba kullanma ihtimali ABD'yi alarma geçirdi

New York Polis Teşkilatı mensubu bir personel, 2011 yılında çeşitli güvenlik kurumlarının katılımıyla düzenlenen olası bir kirli bomba saldırısına müdahale tatbikatı sırasında radyasyon seviyelerini ölçen cihazı kullanıyor (Reuters)
New York Polis Teşkilatı mensubu bir personel, 2011 yılında çeşitli güvenlik kurumlarının katılımıyla düzenlenen olası bir kirli bomba saldırısına müdahale tatbikatı sırasında radyasyon seviyelerini ölçen cihazı kullanıyor (Reuters)

ABD merkezli CNN televizyonu, yedi Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberinde, yeni istihbarat bilgilerinin İran’ın ABD Başkanı Donald Trump yönetimindeki üst düzey yetkilileri Washington’da kirli bomba ya da kimyasal silahla hedef almaya yönelik planlar hazırladığına işaret ettiğini bildirdi.

Yetkililer, İran’ın böyle bir planı hayata geçirme kapasitesine sahip olup olmadığı ve saldırıyı gerçekleştirmeye kalkışıp kalkışmayacağı konusunda henüz kesin bir değerlendirmeye varmış değil.

Son istihbarat bilgilerine vakıf kaynaklara göre, İran’ın yürüttüğü faaliyetler yakın zamanda bir saldırı düzenleneceği anlamına gelmiyor. Bu faaliyetler daha çok Tahran’ın gerilimi tırmandırmak için farklı seçenekler geliştirmeye çalıştığını gösteriyor.

Ancak ABD tarafından tespit edilen planlamanın son derece ayrıntılı olduğu, ülke içindeki muhtemel hedefleri ve saldırı noktalarını içerdiği belirtildi. Konuya yakın iki kaynağa göre söz konusu bilgiler, ABD makamlarını bir dizi acil durum planı hazırlamaya sevk etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Lauren Biss ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ABD'nin «olası tüm tehditleri takip ettiğini ancak şu aşamada ülke için güvenilir bir tehdit bulunmadığını» belirtti.

ABD'li yetkililer ise yeni istihbarat bilgilerinin, devam eden Amerikan askeri saldırıları ve üst düzey yönetim yetkililerinin ülkeyi «yıkıma uğrattığını» söylediği ağır ekonomik abluka karşısında İran'ın tırmanmaya yönelik hazırlıklarını artırdığını gösterdiği görüşünde. Bununla birlikte Tahran'ın bu tür bir saldırıyı gerçekten gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip olup olmadığı konusundaki görüş ayrılıkları sürüyor.

Yetkililerden biri, “Saldırıyı gerçekleştirmek için gerekli insan kaynağına gerçekten sahip olup olmadıkları hâlâ tartışma konusu” dedi.

İki kaynak, Amerikalı yetkililerin söz konusu tehdide karşı alınabilecek önlemleri görüşmek üzere geçen hafta birden fazla toplantı yaptığını aktardı. İran kaynaklı tehditler nedeniyle ABD Gizli Servisi'nin, Hazine Bakanı Scott Bessent'i geçen hafta askeri bir tesiste konaklamaya yönlendirdiği de belirtildi.

Yetkililer, ABD'nin konvansiyonel olmayan silahlarla gerçekleştirilecek bir saldırıya karşı ciddi ölçüde savunmasız olduğuna dikkat çekti. Geleneksel bir bombanın içine radyoaktif maddeler yerleştirilerek hazırlanan kirli bombaların yapımının görece kolay olduğu belirtiliyor. İran'ın saldırıyı gerçekleştirmek için ülkeye eğitimli unsurlar sokmasına da gerek bulunmuyor. ABD'de yaşayan bir kişiyi saldırıyı gerçekleştirmeye ikna etmesi yeterli olabilir.

Kaynaklardan birine göre ABD istihbaratı, İranlı yetkililer arasında ABD topraklarında bomba yapımında kullanılabilecek malzemelerin depolandığına ilişkin konuşmaları tespit etti.

İstihbarat bilgilerinin güvenilirliği konusunda Amerikalı yetkililer arasında görüş ayrılıkları bulunsa da İran'ın konvansiyonel silahlara entegre edilebilecek nükleer ya da kimyasal maddeleri hâlihazırda ülkeye sokmuş olabileceği yönünde yaygın bir kanaat bulunuyor. Bu tür bir saldırının hazırlanmasının son derece kolay ve gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu değerlendiriliyor.

İstihbarat çevrelerine yakın bir kaynak, “Yaklaşık son 10 yılda sınırlarımızda yaşanan denetimsizlik göz önüne alındığında, bomba bileşenlerini temin edebilecek kişilerin ülkeye sokulması ve bunların belirli noktalara yerleştirilmesi son derece kolaydı ifadelerini kullandı.

Bir başka kaynak ise durumu, “Başka bir ifadeyle, İran'ın bu tür saldırıları gerçekleştirme kapasitesi gelişmedi. Değişen şey, İran'ın bunu yapma motivasyonu” sözleriyle değerlendirdi.

ABD Savunma Bakanlığı konuyu Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi'ne havale etti. Ofis ise açıklama yapmaktan kaçındı.

İran'ın New York'taki Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği Sözcüsü ise yaptığı açıklamada, ülkesinin kimyasal silahların her koşulda kullanılmasını kesinlikle gayrimeşru kabul ettiğini belirterek, bu konudaki asılsız ve uydurma iddiaları kesin bir dille reddettiğini bildirdi. Sözcü, olası bir kirli bomba saldırısına ilişkin istihbarat bilgilerine ise doğrudan değinmedi.

Kirli bomba ne kadar tehlikeli?

Kirli bomba, nükleer fisyon tepkimesine dayanan ve çok daha büyük yıkıma yol açan atom bombasından önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Bununla birlikte kirli bombalar, tehlikeli radyoaktif maddelerin havaya karışarak geniş alanlara yayılmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, böyle bir saldırıda yaşanabilecek yaralanma ve can kayıplarının büyük bölümünün radyasyondan ziyade bombanın patlamasından kaynaklanacağını belirtiyor.

Radyoaktif maddelerin çevreye yayılması geniş bölgelerin kirlenmesine, toplumda paniğe yol açmasına ve bazı alanların uzun süre kullanılamaz hâle gelmesine neden olabilir.

İstihbarat bilgilerine vakıf kaynaklardan biri, bu tür silahları hassas hedeflere yönelik bir silahtan ziyade korku yayma aracı olarak nitelendirdi. Kaynak, kirli bombaların ciddi hastalıklara yol açabileceğini ve bazı bölgeleri yaşanamaz hâle getirebileceğini ifade etti.

Kirli bombanın hazırlanmasının geleneksel bir bomba yapımından daha zor olmadığı, asıl güçlüğün radyoaktif maddelerin temin edilmesinde yattığı belirtiliyor.

Ortadoğu'daki ABD güçleri de tehdit altında

Endişeler yalnızca Washington ile sınırlı değil. İki Amerikalı yetkiliye göre ABD yönetimi, İran'ın Orta Doğu'da konuşlu Amerikan askerlerine karşı kimyasal silah kullanabileceğine işaret eden istihbarat bilgilerini de yakından takip ediyor.

Yetkililer, söz konusu bilgilerin Amerikan askerlerinin bu tür saldırılara karşı yeterli koruyucu donanıma ve eğitime sahip olup olmadığı konusunda endişelere yol açtığını belirtti.

Tehditler ayrıca bölgedeki ABD diplomatik misyonlarında ve istihbarat birimlerinde görev yapan personelin korunmasına yönelik eş zamanlı önlemlerin devreye alınmasına neden oldu. Bu kapsamda, İran kaynaklı olası bir kimyasal silah saldırısına karşı personelin ihtiyaç duyacağı koruyucu ekipman ve eğitimlerin sağlanması için hazırlıklar başlatıldı.


ABD üniversitelerinde yabancı öğrenci alarmı

New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
TT

ABD üniversitelerinde yabancı öğrenci alarmı

New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)
New York'taki Columbia Üniversitesi kütüphane binası önünde öğrenciler (Arşiv – AP)

ABD üniversitelerine yeni kayıt yaptıran uluslararası öğrenci sayısı, Başkan Donald Trump yönetiminin uyguladığı vize kısıtlamalarına ve mezuniyet sonrası iş bulma olanaklarına ilişkin belirsizliklerin etkisiyle, bu sonbaharda üst üste ikinci yıl yüzde 15 azaldı.

Bu düşüş, yükseköğretim yetkililerinin ABD'nin artık yabancı öğrenciler için cazip ve misafirperver bir ülke olmaktan uzaklaştığı yönündeki endişelerini artırıyor.

Uluslararası Eğitim Enstitüsü (IIE), 10 yükseköğretim kuruluşuyla iş birliği içinde, bu sonbaharda 809 üniversiteyi kapsayan bir ön araştırma gerçekleştirdi. Araştırmaya göre, ABD'deki toplam uluslararası öğrenci sayısı yüzde 9 geriledi. Geçen yıl bu oran yüzde 3 olarak kaydedilmişti. Üniversitelere yeni kayıt yaptıran yabancı öğrenci sayısındaki düşüş ise geçen yıl yaklaşık yüzde 18'e ulaşmasının ardından bu yıl da yüzde 15 oldu.

Araştırma, enstitünün ABD Dışişleri Bakanlığı iş birliğiyle hazırladığı yıllık Open Doors (Açık Kapılar) raporunun yayımlandığı döneme denk geldi. Rapora göre, ABD üniversitelerinde 2025-2026 akademik yılında yaklaşık 1,1 milyon uluslararası öğrenci eğitim gördü. Bu sayı, bir önceki akademik yıla göre yüzde 2,7'lik düşüşe işaret ediyor.

Gerilemenin temel nedeni, yüksek lisans öğrencilerinin sayısındaki yüzde 22,4'lük azalış oldu. Yüksek lisans öğrencisi sayısı 237 bin 655'e geriledi. Buna karşılık lisans öğrencilerinin sayısı 356 bin 165 ile büyük ölçüde sabit kalırken, doktora öğrencilerinin sayısı yüzde 3,1 artarak 158 bin 152'ye yükseldi.

Tüm bu gerilemeye rağmen ABD, uluslararası öğrencilerin dünyada en fazla tercih ettiği ülke olma konumunu korudu.

Raporda, uzun yıllardır ABD'ye en fazla yabancı öğrenci gönderen Hindistan ve Çin'den gelen öğrenci sayısının da azaldığı belirtildi. Hindistan, 339 bin 435 öğrenciyle ilk sıradaki yerini korurken öğrenci sayısı yüzde 6,5 geriledi. Çin'den gelen öğrenci sayısı ise yüzde 4,3 düşerek 254 bin 458 oldu.

Vize politikaları belirleyici oldu

Araştırmaya katılan üniversitelerin yaklaşık yüzde 90'ı, vize başvuru süreçlerinin yabancı öğrenci kayıtlarını olumsuz etkilediğini bildirdi. Üniversitelerin yüzde 70'i düşüşün nedenleri arasında seyahat kısıtlamalarını gösterirken, yüzde 60'ı diğer ülkelerden gelen rekabetin giderek arttığına dikkat çekti.

Yükseköğretim yetkilileri, Başkan Trump'ın zaman zaman yabancı öğrencileri de hedef alan göçmen karşıtı politikaları, belirsizlik yaratan vize uygulamaları ve Çin'le yaşanan ticaret savaşının ABD'nin uluslararası öğrenciler açısından artık eskisi kadar misafirperver bir ülke olarak görülmemesine yol açmasından endişe ediyor.

Amerikan Eğitim Konseyi Başkanı Ted Mitchell, iki yıldır devam eden düşüşü "muhtemelen tarihî" olarak nitelendirdi. Mitchell, eğitimlerine başlamış öğrencilerin de ABD'den ayrılmasından duyduğu kaygıyı dile getirdi.

Yükseköğretim ve Göç Konulu Üniversite Başkanları İttifakı Başkanı Miriam Feldblum ise yönetimin politikalarının "uluslararası öğrencinin yolculuğunun her aşamasında belirsizlik yarattığını" söyledi. Feldblum, bu politikaların birikimli etkisinin ABD'yi öğrenciler açısından "daha az öngörülebilir bir eğitim destinasyonu" haline getirdiğini belirtti.

Öte yandan, İsteğe Bağlı Pratik Eğitim (OPT) programına katılan öğrenci sayısı yüzde 14,1 artarak 335 bin 785'e ulaştı. Program, uluslararası öğrencilere mezuniyetlerinin ardından ABD'de üç yıla kadar çalışma imkânı tanıyor. Ancak ön veriler, programa katılımın bu yıl yüzde 6 gerilediğine işaret ediyor.

Bu gelişme, ABD İç Güvenlik Bakanlığının geçen ay üniversitelerin programa katılmasını tavsiye ettiği her öğrenci için 100 bin dolara kadar ücret alınmasını öngören bir teklif sunmasının ardından yaşandı. Çok sayıda üniversite, Trump yönetimine yaptıkları bildirimlerde söz konusu ücreti karşılayamayacaklarını ifade etti.

Üniversitelerde bütçe kesintileri ve işten çıkarmalar

Gelirlerdeki düşüş, çok sayıda üniversiteyi bütçelerini kısmaya, akademik programları kapatmaya ve personel çıkarmaya yöneltti.

Kuzey Teksas Üniversitesi, yaklaşık 70 akademik programı kapatacağını veya başka programlarla birleştireceğini duyurdu. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi ve Boston Üniversitesi de mali sıkıntılarının nedenleri arasında yabancı öğrenci sayısındaki düşüşü gösterdi.

Ohio Eyalet Üniversitesinde uluslararası öğrenci sayısı yüzde 13 azalırken, yalnızca Çinli öğrenci sayısındaki düşüş yüzde 20'yi buldu.

Hindistan'dan öğrenci olarak ABD'ye gelen üniversitenin rektörü Ravi Bellamkonda, "Bu başarılı öğrencilerin Avrupa veya Avustralya'da kalmayı tercih etmesi, ekonomi ve ülke üzerinde etkili olacak" değerlendirmesinde bulundu.

Ulusal Uluslararası Öğrenci Danışmanları Birliği ise bu sonbaharda yabancı öğrenci sayısında yaşanan düşüşün ABD ekonomisine maliyetinin 31 bin iş kaybı ve 2,4 milyar dolarlık gelir kaybı olacağını tahmin etti.


İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor
TT

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

İran’la diyaloğu yeniden başlatmak için diplomatik trafik... Hürmüz yakınlarında deniz mayınları seyrüseferi aksatıyor

Umman ile İran, salı günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında, deniz yollarının güvenliğinin sağlanması, uluslararası deniz trafiği ve ticaretinin kesintisiz sürdürülmesi ile gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla diyalog ve müzakere kanallarının yeniden canlandırılması konularını ele aldı. Görüşmeler, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği ve savaşı sona erdirmeye yönelik girişimlerin sonuçsuz kaldığı bir dönemde gerçekleştirildi.

Görüşmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde yaşanan aksamaların giderek arttığı bir süreçte yapıldı. İran Deniz Kuvvetleri, boğaz yakınlarında deniz mayınına çarpan bir petrol tankerinin daha hasar gördüğünü duyurdu. Böylece son 24 saat içinde hasar gören tanker sayısı dörde yükseldi. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu da bir tankerin saldırıya uğradığını, makine dairesinde yangın çıktığını ve geminin manevra kabiliyetini kaybettiğini bildirdi. Mürettebatın ise kurtarıldığı belirtildi.

Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini aksatmayı sürdürürken Washington da İran'a yönelik deniz ablukasını devam ettiriyor. Umman ise deniz ulaşımının güvenliği konusundaki görüş ayrılıklarının sürdüğü ve savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde henüz ilerleme sağlanamadığı bir ortamda diplomatik süreci yeniden canlandırmaya çalışıyor.