Dünya Suriye'de 13 yıldır süren iç savaşta Beşar Esad'ın devrilmesine kilitlenmiş haldeyken ABD gündeminde daha önce benzeri görülmeyen bir cinayet var.
Önde gelen sağlık sigortası şirketlerinden UnitedHealthcare'in Üst Yöneticisi (CEO) Brian Thompson'ın 4 Aralık sabahında New York'un ortasında öldürülmesinin yarattığı şok henüz geçmemişken pazartesi yakalanan cinayet zanlısının kimliği şaşkınlığı daha da büyüttü.
Müşterilerine ödeme yapmamak için türlü numaralar çeviren sağlık sigortası şirketlerine korku salan katil, sosyal medyada "gerçek devrimci" gibi ifadelerle övülüyor.
Pazartesi sabahı yakalanan cinayet zanlısıysa zengin bir aileden gelen ve "Ivy League" (Sarmaşık Ligi) diye nitelendirilen en seçkin Amerikan üniversitelerinin birinden mezun olan bir genç.
Dikkat, cinayet anı sizi rahatsız edebilir:
BREAKING - FULL security footage of UnitedHealthcare CEO Brian Thompson shot and killed.
What do you notice? pic.twitter.com/DIDBTBdVL1
— Tucker Carlson Network 🇺🇸 Fan Account (@TCNetworkFans) December 4, 2024
26 yaşındaki Luigi Mangione'nin İtalyan asıllı ailesi, Maryland'de iyi biliniyor.
The Wire adlı diziyi izlemiş olanların hatırlayacağı Baltimore kenti civarında yaşayan ailenin golf kulüpleri, huzurevi ve radyo kanalı gibi çeşitli işyerlerine sahip olduğu bildiriliyor.
2014'te henüz bir liseli olan Manigone'nin, ailesine ait Lorien Health Services adlı sağlık şirketinde çalıştığı bilgisi de LinkedIn hesabında var.
Luigi Mangione'nin tutuklanmasının ardından aile adına açıklama yapan kişi, 37 yaşındaki Nino Mangione oldu.
Eyalet yönetiminde söz sahibi olan Cumhuriyetçi kuzen, Luigi'nin tutuklanmasının kendilerini şoke ettiğini belirterek maktulün ailesine başsağlığı diledi.
Haberle sarsılanlardan biri de aileyi tanıyan avukat Thomas Maronick olmuş:
Toplum için bu kadar çok şey yaptığı bilinen bir ailenin imtiyaz ve imkanlarına sahip birinin böyle bir şey yapmasını beklemezsiniz.
Yıllık ücreti 38 bin dolar olan ve geleceğin senatörleriyle valilerini yetiştirmekle övünen prestijli bir erkek okulundan bir katilin çıkması, dönem arkadaşlarını şaşırttı.
6. sınıftan üniversiteye kadar okuduğu Gilman School'daki başarısından dolayı 2016'daki mezuniyet töreninde konuşma yapan Mangione'nin sınıfındakiler onu "sempatik, atletik, çalışkan, sessiz ve teknolojiyle ilgili biriydi" diye tanımlıyor.
Pensilvanya Üniversitesi'nde bilgisayar bilimleri üzerine lisans ve yüksek lisansını yaparken onu tanıyanlar da benzer bir şekilde "süper normal" ve "zeki biri" diyor.
Video oyunu geliştirme kulübü açıp öğretim asistanlığı yapan Mangione, orada da örnek bir öğrenciymiş.
Mayıs 2020'de mezun olduktan sonra ne yaptığıysa biraz karışık.
Yerel medyaya göre, annesi temmuzdan beri oğlundan haber alamadığını belirterek geçen ay San Francisco'daki yetkili birimlere kayıp başvurusunda bulunmuş.
Adının gizlenmesini isteyen bir arkadaşı da Mangione'ye 6 aydır ne ailesinin ne de arkadaşlarının ulaşabildiğini söylüyor.
Sosyal medya hesaplarına gelen yorumlar da arkadaşlarının genç adamla iletişime geçmeye çalıştığını gösteriyor.
Mangione'nin profilleri, otomobil satışına odaklanan TrueCar adlı bir internet sitesinde veri mühendisi olarak Kasım 2020'de çalışmaya başladığını ortaya koydu. Şirketin sözcüsüyse 2023'ten beri kendileriyle ilişiğinin kalmadığını söylüyor.
Polis, zanlının son olarak ABD'nin Hawaii eyaletine bağlı Honolulu'ya kayıtlı olduğunu bildiriyor.
Hawaii'de sörfçülerin birlikte yaşadığı Surfbreak adlı tesisteki arkadaşlarıysa uzun doğa yürüyüşleri ve su sporlarının Mangione'nin sırt ağrılarını artırması üzerine genç adamın Nisan 2022'de oradan ayrıldığını belirtiyor.
Sarah Nehemiah, "Mangione, Ocak-Nisan 2022'de Surfbreak'te yaşadı. Bildiğimiz kadarıyla, ayrıldıktan sonra Surfbreak'teki döneminde yer alan tüm üyeler onunla teması yitirdi. 2023 başlarında kısa süreliğine Hawaii'ye dönüp bir kitap kulübü başlattığını biliyoruz. Kitap tercihlerinden dolayı bazı üyeler ayrılmış" diyor.
Diğer yandan Hawaii'deki bir eyalet parkına izinsiz giriş yaptığı gerekçesiyle Kasım 2023'te aldığı bir ceza da var.
Surfbreak'teki eski oda arkadaşı RJ Martin, Mangione'nin sağlık sorunları nedeniyle "pek çok normal şeyi" yapamadığını aktarırken "Hiçbir zaman şikayet etmezdi" diye ekliyor.
Martin de "Ameliyat olacağını biliyordum, o yüzden önceki aylarda onu aradım. Ameliyat olduğunu doğrulayıp röntgenlerini yolladı. Omurgasına giren dev vidalarla korkunç bir görüntü oluşmuştu" diyor.
Cinayet sonrasında basına konuşan RJ Martin, "Başkasına zarar vermeyi asla düşünmezdi" ifadesini de kullanıyor.
Lisedeki bir sınıf arkadaşı adının verilmemesi koşuluyla ABC'ye konuştu ve hakkında "Hiçbir zaman başı derde girmezdi, ilgi arayışında falan da değildi. Parlak bir geleceği olan parlak bir çocuktu" dediği Mangione'nin son aylarda omurgasından bir ameliyat geçirdiğini doğruladı.
Goodreads adlı sitede yer alan okuma listesi de 2022'de sırt ağrısıyla ilgili iki kitap okuduğunu ortaya koyuyor.
Bu hesapta en dikkat çeken unsursa, bombalı eylemleriyle Amerikan kamuoyunda büyük ses getirmiş olan "Unabomber" lakaplı Ted Kaczynski'nin manifestosuna 5 üzerinden 4 yıldız vermesi.
Cinayet zanlısı, kitapla ilgili yorumunda şu ifadeleri kullanıyor:
Barışçıl protestonun bize hiçbir sonuç getirmediğini anlayacak cesareti vardı ve günün sonunda muhtemelen haklı. Diğer tüm iletişim biçimleri başarısız olunca hayatta kalmak için şiddet gerekir. Yöntemlerini sevmeyebilirsiniz ama onun perspektifinden bakarsanız, bu terörizm değil, savaş ve devrim.
X'te (Twitter) en az iki kere yaptığı bir paylaşımdaysa Hintli düşünür Jiddu Krishnamurti'nin "Son derece hasta bir topluma iyi uyum sağlamak sağlık göstergesi değildir" sözünü alıntıladığı görülüyor.
Katil zanlısı, pazartesi sabahı Pensilvanya'nın Altoona şehrindeki bir McDonald's şubesinde yakalandı.
Müşterilerden birinin, servis edilen güvenlik kamerası görüntülerinden şüpheliyi tanıyıp fast food restoranı çalışanını bilgilendirdiği, onun da polisi çağırdığı aktarılıyor.
Bir polis memurunun restoranda dizüstü bilgisayarıyla oturan ve mavi medikal maske takan Mangione'ye yaklaşıp "Yakın zaman önce New York'ta mıydın?" demesi üzerine cinayet zanlısının sessizleşip titremeye başladığı bildiriliyor.
Üç boyutlu yazıcıyla yapılmış bir tabanca ve bir susturucuyla birlikte sahte kimlikler ve üç sayfalık bir yazı Mangione'nin üstünde bulundu.
CBS'in aktardığına göre yazıda, "dünyadaki en pahalı sağlık sistemine sahip" ABD'nin ortalama yaşam süresinde 42. olduğu bildiriliyor. Sağlık sigortası şirketleri için de "çok güçlenen mafya" nitelemesi yapılırken "Açıkçası bu parazitler hak ettiğini buldu" ifadesi de kullanılmış.
ABC, UnitedHealthcare'in de adının bu yazıda geçtiğini ancak sağlık deviyle Mangione'nin ilişkisinin henüz netleştirilemediğini aktarıyor. Polisin değerlendirmesine göre Mangione, maktulün programından ve otele tam şirket toplantısı öncesinde ulaşacağından önceden haberdarmış gibi görünüyor.
AP haber ajansı da şu ifadelerin kullanıldığını bildirdi:
Sizi uzun bir soruşturmadan kurtarmak için hiç kimseyle birlikte çalışmadığımı açıkça ifade ediyorum.
New York Polis Teşkilatı (NYPD) baş dedektifi Joseph Kenny detay vermekten kaçınırken "Amerika'daki özel şirketlere karşı garez besliyor gibi görünüyor" dedi.
Kenny, New York'tan sonra Pittsburgh ve Altoona'ya geçen zanlının sinyal kesici engelleyici çantası sayesinde takipten kurtulduğunu söyledi.
Manhattan Bölge Savcılığı, polise kimliği hakkında yalan beyanda bulunma, sahtecilik ve ruhsatsız "hayalet silah" taşıma dahil 5 ayrı suçla itham edilen Mangione'nin cinayetle yargılanacağını duyurdu.
Avukatı Thomas Dickey ise müvekkiline suçlamaları reddetmesi için tavsiye verdiğini söylüyor:
Bu noktada hiçbir kanıt görmüyorum.
Mangione, tutuklandığı Pensilvanya'dan cinayet mahali New York'a sevki için yapılan yasal hamleye de itiraz etti.
Savunma avukatlarının iadeye karşı belge sunmak için 14 günü var.
"İnkar et, ertele ve savun"
Silahın namlusundan çıkan kurşunların üzerinde "inkar et", "savun" ve "kurtul" kelimelerinin yazması da dikkat çekiyor.
Bu kelimeler, sağlık sigortası şirketlerinin "inkar et, ertele ve savun" mantığına işaret ediyor.
Dev şirketlere pek çok dava açan avukat Paul Napoli, "Bu yaygın bir kalıp. Ödeme yapmamak için bu metotları ve araçları kullanıyorlar" diyor.
"İnkar et", "savun" ve "kurtul" kalıbı, DDD (Deny Defend Depose) adlı yeni bir kripto para birimine de ilham verdi.
— Comrade Sisko 🖖🏾✊🏿 (@Pinko69420) December 10, 2024
Yakınlık sadece seksle ilgili değildir. Bazen en iyi yakınlık yalnızca birlikte uzanarak, gülerek ve bir CEO'nun vurulmasından keyif almakla sağlanır.
Kahraman mı, terörist mi?
Almak zorunda oldukları sağlık hizmetlerine sigorta şirketinin karşılamaması durumunda binlerce dolar ödemek durumunda kalan Amerikalıların öfkesi sosyal medyaya da yansıdı.
"Sağlık bakımına ihtiyaç duyan kişilerin sırtından devasa miktarlarda para kazanan bir adama merhamet yok", "Maalesef taziyelerim sistem tarafından karşılanmıyor ve tıbbi olarak zaruri görülmüyor", "Acil servis hemşiresiyim ve sigorta şirketlerinin ölen hastalar için ödeme yapmadığını gördüm, bu yüzden üzülemeyeceğim" ve "Onun çalıştığı şirket kocamın kalp krizi geçirmesinin gerçek bir acil durum olmadığını söylemişti" gibi ifadeler dikkat çekti.
so this is the man that sh0t the CEO .... @PepMangione pic.twitter.com/XEHUQWtIfw
— ethyl 🩷💚 (@luvmoonv) December 9, 2024
CEO'yu vuran adam bu yani
Sigorta şirketleri, kendilerine karşı barışçıl eylemlerin düzenlenmesine alışık. Ancak bir yöneticinin Manhattan'ın en işlek bölgesinde güpegündüz öldürülmesiyle sektöre korku hakim oldu.
NYPD'deki kaynaklar, Mangione'nin örnek alınarak benzer olayların gerçekleştirilmesinden korktuklarını söylüyor.
Bu durumun farkına veren yetkililerden Pensilvanya Valisi Josh Shapiro pazartesi düzenlediği basın toplantısında "bu katili kınamak yerine kutlamaya yönelen" Amerikalıların "rahatsız edici" sayıda olduğunu belirtti:
O bir korkak, kahraman değil.
Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre de konuyla ilgii soruya "Kurumsal açgözlülüğün herhangi bir türüne karşı şiddet kullanmak kabul edilemez" yanıtını verdi.
"Mangione'nin suçu ispatlanacak mı?", "Neden böyle bir şey yaptı?", "Gerçekten tek başına mıydı?" gibi bazı sorular hâlâ yanıtsız. Ancak görünen o ki, Mangione bu cinayetle en azından Amerikan toplumundaki önemli bir soruna işaret etti.
Kaynaklar: ABC, AFP, AP, BBC, CBS, Wall Street Journal
