Narsisizmden söz edince akla genellikle dikkatlerin üzerinde olmasından hoşlanan, sürekli böbürlenen kişiler geliyor.
Narsisistik kişilik bozukluğundan muzdarip bazı kişilerde bu özellikler görülse de belirtiler herkeste bu kadar belirgin değil.
Bilim insanları bu ruh sağlığı sorununu temelde ikiye ayırıyor: Büyüklenmeci narsisistler klasik tanıma uyan dışa dönük özellikler sergilerken, kırılgan narsisistler daha utangaç ve içe dönük görünüyor.
İki durumda da kişi bir yandan kendini çok önemli görüp diğer yandan içten içe özgüvensizlik yaşıyor. Aralarındaki fark ise kendilerini dışarıya nasıl yansıttıklarına göre değişiyor.
Psikolog Dr. Susan Albers "Açık narsisistler odaya girdiğinde bu narsisistik özellikleri hemen hissedersiniz. Gürültücüdürler. Agresiftirler. Kendilerini çok görkemli bir şekilde sunarlar" diyerek ekliyor:
Gizli narsisistlerse radarın dışında kalır. Biriyle yıllardır bir ilişki içinde olsanız bile narsisistik özelliklerini çok uzun bir süre fark etmeyebilirsiniz.
Gizli veya kırılgan narsisistlerin bu özellikleri onları, etraflarındaki kişiler için daha tehlikeli bir hale getirebiliyor.
Narsisistler genellikle kendilerinde bir sorun olduğunu düşünmediği için onlarla yaşanan sorunları çözmek epey zorlayıcı olabiliyor. Çoğu durumda bu sebepten dolayı terapiye de başvurmuyorlar.
Fakat kırılgan narsisistleri saptamak daha zor olduğundan hayatlarındaki kişiler sorunu anlayamayıp ilişkiyi nasıl idare edeceğini bilemiyor.
Yine de uzmanlar kırılgan narsisistleri fark etmeyi sağlayan bazı işaretler olduğunu söylüyor.
1) Belirli sosyal ortamlardan kaçınma
Kırılgan narsisistler, başkaları kadar başarılı olamayacaklarını düşündükleri ortamlardan kaçınma eğilimi gösterebiliyor.
Örneğin pek iyi olmadıkları bir oyunun oynadığı buluşmaya katılmak istemeyebilirler.
Klinik psikolog Dr. Michael Wusik, bu kişilerin diğerlerinden daha kötü veya beceriksiz görünmekten korkuğunu söylüyor.
2) Pasif agresif davranışlar
Büyüklenmeci narsisistler genellikle öfkelerini göstermekten sakınmazken, kırılgan narsisistler pasif agresif tepkiler vermeye daha yatkın.
İş arkadaşının çalışmasını engelleme veya sorun yaşadığı arkadaşı kendisiyle konuşmaya çalışınca yanıt vermeme bu davranışlar arasında sayılabilir.
Ayrıca duydukları öfkeyi kendilerine yöneltme veya duygularını bastırma eğiliminde olabiliyorlar.
3) Suçu başkalarına atma
Narsisistler kendilerini çok değerli gördüğü için başarısızlık durumunda şaşkınlık veya öfke duyabiliyorlar.
Dr. Wusik "Başarısızlık ya da tamamen başarıdan daha azı, bu bireylere cezalandırıcı gelir" diyerek ekliyor:
Başarılı olamamak kimliklerine yönelik bir tehdit olduğu için öfkeyi, bazen de hiddeti tetikler.
Başarısızlık durumunda kırılgan narsisistler sorumluluk almaktansa başkalarını suçlayabiliyor.
Yaptıkları yanlışlar kendileriyle ilgili yarattıkları imgeye uymadığı için bu davranış yüzlerine vurulduğunda bile karşıdaki kişiyi suçlamaya devam edebiliyorlar.
4) Kıskançlık
Narsisistler kendilerinin hak ettiğini düşündükleri para veya statü gibi şeylere sahip olan kişilere karşı kıskançlık duyabiliyor.
Kırılgan narsisistlerde kıskançlık sonucu verilen tepkiler hemen göze çarpmayabilir.
Ancak layık olduklarına inandıkları şeyi elde edemeyince kırgın, kızgın veya içerlemiş davranabilirler.
5) Kendisine çok düşkün olma
Kırılgan narsisistler tıpkı diğerleri gibi kendileriyle çok fazla meşgul olabiliyor. Uzmanlar bunlar çok belirgin olmasa da başkalarının duygularını görmezden gelme seviyesine varabileceğini söylüyor.
Ayrıca kendilerini çok önemli gördükleri için çevrelerinden bunu destekleyecek yorumlar almaya çalışıyorlar.
Dr. Albers, "Gizli narsisistler kendi önemleriyle ilgili çok daha mütevazı görünürler ancak yine de bu hayranlık ve ilgiyi arzularlar" diyor:
Bu tür bir ilgiyi ve doğrulamayı elde etmek için çok daha yumuşak taktikler kullanırlar.
6) Kendini küçümseme
Kırılgan narsisistler dikkat çekmek ve başkalarından kendileri hakkında güzel şeyler duymak için kendileri hakkında olumsuz şeyler söyleyebilir.
"Bugün berbat görünüyorum" veya "Ne kadar aptalım" gibi cümleler karşısında insanlar genellikle olumlu şeyler söyleme eğilimindedir. Kırılgan narsisistler de bu şekilde istedikleri ilgiyi alır.
Dr. Albers, "Gizli narsisistler dikkatleri çok ince ve sinsi yollarla çekerler ve çoğu zaman bunu yaptıklarının farkına bile varmayabilirler" diyor.
7) Eleştiriye karşı aşırı hassas olma
Dr. Wusik kırılgan narsisistlerin eleştirilerle başa çıkmakta zorlandığını belirtiyor. Her türlü geri bildirimi haksız bulma eğiliminde oluyorlar.
Dr. Albers da aşağılandıklarını veya alay konusu olduklarını hissetmemek için eleştiriler karşısında savunmaya geçebileceklerini ifade ediyor:
Gizli narsisistlerde üstü kapalı da olsa ters ifadeler ve hakaretler daha yaygındır.
8) Başkalarının kendisi hakkındaki fikirlerini fazla önemseme
Kırılgan narsisistler başkalarının kendileri hakkında ne düşündüğüne büyük önem verir. Dr. Wusik, bu nedenle yeteneklerini doğal bir şekilde gösterebilecekleri fırsatlar arayabileceklerini söylüyor.
Ayrıca diğerlerini çok fazla önemsiyor görünerek yardımsever davranışlar da sergileyebiliyorlar.
Zor durumda olan kişilere yardım etmek güzel bir şey olsa da kırılgan narsisistler farklı amaçlarla bunu yapıyor.
Dr. Albers "Gerçekten yardım etme isteğinden ziyade, ilgi ve minnettarlık kazanmak ve harika bir insan olarak görünmek için bunları yapabilirler" diyor.
9) Depresyon ve anksiyete
Cleveland Clinic'e göre anksiyete ve depresyon, gizli narsisizmde açık olandan çok daha yaygın görülüyor. Ayrıca bu sorunlar kendini daha net bir şekilde gösterebiliyor.
Dr. Albers, "Açık narsisist, anksiyete ve depresyonunu gizler çünkü bunun başkaları tarafından görülmesini istemez" diye açıklıyor:
Ancak gizli narsisist bu bilgileri insanlarla paylaşmaya daha istekli olabilir çünkü bu onlara başkalarından sempati kazanma şansı verir.
Diğer yandan 2020 tarihli bir araştırma kırılgan narsisistlerin, açık olanlara kıyasla daha fazla depresyon belirtisi göstermesine karşın duygularını daha çok bastırdığına işaret ediyor.
Dr. Albers, "Bu bilgileri diğer insanlarla paylaşabileceğiniz bir noktaya gelmek için gerçekten savunmasız olmanız gerekir" diyor:
Taktıkları maskenin birazcık bile aşılmasına izin vermeleri için epey zaman ya da güven gerekebilir.
Independent Türkçe, Business Insider, Cleveland Clinic, Healthline, National Library of Medicine
