Çin nükleer füzyonda yeni bir dünya rekoruna imza attı. Asya ülkesinin "yapay güneşi" kendi rekorunu kırarak dünyayı sınırsız ve temiz enerjiye bir adım daha yaklaştırdı.
Nükleer füzyon, hidrojen gibi hafif elementlerin iki atomunun çarpışması sonucu helyum gibi daha ağır bir elementin ortaya çıktığı bir süreç.
Bu çarpışmada açığa çıkan muazzam seviyedeki enerji, insanlığın fosil yakıtlara bağlılığını ortadan kaldırma potansiyeli taşıyor.
Nükleer füzyon reaktörleri, Güneş ve diğer yıldızlara güç veren süreci taklit ettiği için bu araçlara "yapay güneş" de deniyor.
Bilim insanları neredeyse sınırsız ve temiz bir enerji vaat eden bu yöntemin gerçek hayattaki uygulamalara taşınması için onlarca yıldır çalışıyor.
Bu yolda önemli başarılara imza atan Çin'in Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (Experimental Advanced Superconducting Tokamak / EAST) adlı reaktörü yeni bir rekor kırdı.
Çin Bilimler Akademisi'nin dün (21 Ocak) yaptığı açıklamaya göre reaktör, plazmayı 100 milyon derecenin üstündeki sıcaklıklarda 1066 saniye boyunca korumayı başardı.
Nükleer füzyon çalışmalarında atomların çarpışıp enerji açığa çıkarabilmesi için reaktördeki plazmanın uzun bir süre boyunca en az 100 milyon derece sıcaklıkta olması gerekiyor.
Bilim insanları plazmanın sıcaklığını koruması için genellikle tokamak denen reaktörleri kullanıyor. Bu araçlar nükleer füzyonun kendi enerjisini yaratıp reaksiyonu sürdürebileceği noktaya ulaşmayı henüz başaramadı.
Ancak plazmanın sıcaklığının uzun süre korunması sınırsız enerjiye ulaşma yolunda önemli adımları ifade ediyor.
Çin Bilimler Akademisi'nde füzyon projesinden sorumlu Plazma Fiziği Enstitüsü Direktörü Song Yuntao şöyle açıklıyor:
Bir füzyon cihazı, plazmanın kendi kendine devam eden dolaşımını sağlamak için binlerce saniye boyunca yüksek verimlilikte istikrarlı bir şekilde çalışmalı ve bu, gelecekteki füzyon tesislerinin sürekli enerji üretmesi için kritik önem taşıyor.
Çin, son hamlesiyle kendi rekorunu kırdı. Asya ülkesi 2023'te, plazmayı 403 saniye boyunca 100 milyon derecenin üstünde tutmayı başarmıştı.
Araştırmacılar EAST'in ısıtma sistemini güçlendirmek gibi çeşitli iyileştirmelerle yeni rekorun kırılmasını sağladı.
Nükleer füzyon alanında dünya çapında bir yarış sürerken yeni gelişmenin diğer ülkelerin çalışmalarına da katkı sunması bekleniyor.
Song, "EAST aracılığıyla uluslararası işbirliğini genişletmeyi ve füzyon enerjisini insanlık için pratik kullanıma sunmayı umuyoruz" diyor.
Ayrıca Fransa'da inşa edilen Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör'ün (International Thermonuclear Experimental Reactor / ITER) çalışmalara büyük katkı sağlaması bekleniyor.
Bugüne kadarki en büyük tokamak olması beklenen reaktör, en erken 2039'da faaliyete geçmesi planlanıyor. ITER sürekli füzyon yaratmak için tasarlanmış bir araştırma aracı olsa da füzyon enerji santrallerinin de önünü açabilir.
Independent Türkçe, Live Science, Interesting Engineering, Çin Bilimler Akademisi
