Hamaney, İran hükümetine Amerika ile "müzakere etmeme" çağrısında bulundu

İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da Hava Kuvvetleri subaylarıyla yaptığı toplantıda... 7 Şubat 2025 (AP)
İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da Hava Kuvvetleri subaylarıyla yaptığı toplantıda... 7 Şubat 2025 (AP)
TT

Hamaney, İran hükümetine Amerika ile "müzakere etmeme" çağrısında bulundu

İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da Hava Kuvvetleri subaylarıyla yaptığı toplantıda... 7 Şubat 2025 (AP)
İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da Hava Kuvvetleri subaylarıyla yaptığı toplantıda... 7 Şubat 2025 (AP)

İran Lideri Ali Hamaney bugün hükümeti ABD ile müzakere yapmamaya çağırarak bunun “akılsızca” olacağı uyarısında bulundu.

Şarku’l Avsat’ın AFP'den aktardığına göre Hamaney, ABD'nin daha önce İran'ın nükleer programına ilişkin 2015 tarihli uluslararası anlaşmayı “baltaladığını, ihlal ettiğini ve yırtıp attığını” belirterek, “Böyle bir hükümetle müzakere etmemelisiniz, bu akıllıca olmaz” dedi.

Resmi IRNA haber ajansı Hamaney'in toplantı sırasında söylediklerini aktardı: “Tavizler verdik, müzakereler yaptık ama istediğimiz sonuçlara ulaşamadık, karşı taraf bu anlaşmayı bozdu ve yırtıp attı.”

ABD Başkanı Donald Trump çarşamba günü, İran ile “barışçıl ve denetlenmiş bir nükleer anlaşma” yapılması çağrısında bulunarak, “(İran) nükleer silaha sahip olamaz” dedi. Beyaz Saray'a 20 Ocak'ta dönen Trump, salı günü Tahran'ın nükleer silah yapma kabiliyeti kazanmasını engellemek amacıyla “azami baskı” politikasını yeniden uygulamaya koyan bir kararname imzaladı.

İran nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlar taşıdığı konusunda ısrar ediyor ve atom silahı geliştirme niyeti olduğunu reddediyor. Bu politikayı yeniden yürürlüğe koyan Washington, perşembe günü Çin'e yüz milyonlarca dolar değerinde İran petrolü satmakla suçlanan kurum ve kişilere mali yaptırım uygulayacağını açıkladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yaptığı açıklamada, “Yeni ABD hükümetinin İran'ın ekonomik ortaklarıyla meşru ticari faaliyetler yürütmesini engelleyerek İran ulusuna baskı yapma kararı yasadışı ve gayrimeşrudur” dedi ve bu hamlenin “haksız ve uluslararası kurallara aykırı” olduğunu belirtti.

İran'ın hava kuvvetleri komutanlarıyla bir araya gelen Hamaney, “Mesele doğru anlaşılmalı. Bu (ABD) hükümetle müzakere masasına oturursak sorunların çözüleceğini iddia etmemeliler” diyen Hamaney, ‘Amerika ile müzakere ederek hiçbir sorunun çözülmeyeceğini’ vurguladı.

İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da düzenlenen bir toplantıda İran Hava Kuvvetleri mensuplarına konuşma yapıyor, 7 Şubat 2025 (EPA)İran Lideri Ali Hamaney, Tahran'da düzenlenen bir toplantıda İran Hava Kuvvetleri mensuplarına konuşma yapıyor, 7 Şubat 2025 (EPA)

'Karşılıklılık'

Hamaney ABD'yi İran'a saldırması ya da tehditlerini gerçekleştirmesi halinde misilleme yapmakla tehdit etti. Hamaney şunları söyledi: “Eğer onlar bizi tehdit ederse, biz de onları tehdit ederiz. Eğer onlar sözlerini yerine getirirlerse, biz de kendi sözlerimizi yerine getiririz. Eğer onlar bizim güvenliğimize dokunurlarsa, biz de onların güvenliğine tereddüt etmeden dokunuruz.”

Trump'ın 2021'de sona eren ilk döneminde ABD, İran ile büyük güçler arasındaki nükleer anlaşmadan çekilmiş ve Trump Tahran üzerinde “maksimum baskı” politikası uygulayarak sert yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu.

Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen ve 2015 yılında varılan anlaşma, Tahran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi karşılığında, İran'ın nükleer programına kısıtlamalar getiriyordu.

Tahran, Washington'un çekilmesinden bir yıl sonrasına kadar anlaşmaya bağlı kaldı, ancak daha sonra taahhütlerinden geri adım atmaya başladı. O zamandan beri anlaşmayı yeniden canlandırma çabaları sekteye uğradı.

Toplantı sırasında Hamaney halkın çektiği acıları kabul ederek şunları söyledi: “Elbette iç sorunlarımız var, kimse sorunların varlığını inkâr etmiyor. IRNA'ya göre Hamaney, “Halkın çoğu kesimi zorluklar ve yaşam sorunlarından muzdarip, ancak bu sorunları çözecek şey iç faktördür” dedi.



Afgan yetkililer kadınlara yönelik bir radyo istasyonunun yayınını askıya aldı

28 Kasım 2021'de çekilen bu fotoğraf, Kabil'deki Begüm Radyosunda canlı derse katılan öğretmen ve öğrencileri gösteriyor, (Getty)
28 Kasım 2021'de çekilen bu fotoğraf, Kabil'deki Begüm Radyosunda canlı derse katılan öğretmen ve öğrencileri gösteriyor, (Getty)
TT

Afgan yetkililer kadınlara yönelik bir radyo istasyonunun yayınını askıya aldı

28 Kasım 2021'de çekilen bu fotoğraf, Kabil'deki Begüm Radyosunda canlı derse katılan öğretmen ve öğrencileri gösteriyor, (Getty)
28 Kasım 2021'de çekilen bu fotoğraf, Kabil'deki Begüm Radyosunda canlı derse katılan öğretmen ve öğrencileri gösteriyor, (Getty)

Afganistan Bilgi ve Kültür Bakanlığı, salı günü yapılan resmî açıklamada kadın radyo istasyonunun yayınını askıya aldığını duyurdu. Bakanlık yayının durdurulmasının, yabancı bir televizyon kanalına "izinsiz içerik ve program sağlanması"na atıfta bulunarak, "yayın politikalarının ihlali ve (lisansın uygunsuz kullanımı)" nedeniyle olduğunu belirtti.

Taliban'ın Enformasyon ve Kültür Bakanlığı salı günü yaptığı açıklamada, Afganistan'daki kadın radyo istasyonunu kapattığını duyurdu. Bu, yetkililerin yabancı medya ile çalıştığı iddiasıyla bir medya kuruluşunu ikinci kez kapatışı oldu.

Bakanlık açıklamasında, “Radyo Begüm yayın politikasını ihlal etti ve lisansını uygunsuz bir şekilde kullandı. “Bu karar, yabancı bir TV kanalına izinsiz içerik ve program sağlamak da dahil olmak üzere çeşitli ihlallerin ardından geldi” ifadelerini kullandı. Bakanlık, istasyonun geleceğini belirlemek için gerekli tüm belgelerin gözden geçirileceğini belirtti.

Radyo Begüm, Mart 2021'de, Taliban'ın iktidarı ele geçirmesinden beş ay önce, ABD ve NATO güçlerinin kaotik şekilde geri çekildiği bir dönemde, Dünya Kadınlar Günü'nde yayın hayatına başlamıştı.

Kanalın içeriği tamamen Afgan kadınlar tarafından üretilmektedir. Kardeş uydu kanalı Begum TV, Fransa'dan yayın yapmakta ve 7. sınıftan 12. sınıfa kadar Afgan müfredatını kapsayan eğitim programları yayınlamaktadır.

swdergty
Bir Afgan, Bank of Afganistan'ın Kabil'deki ofisinin bulunduğu binanın önünde yürüyor, 5 Şubat 2025 (AFP)

Aralarında Sınır Tanımayan Gazeteciler'in de bulunduğu insan hakları grupları salı günkü askıya alma kararını kınadı ve kararın iptal edilmesini talep etti.

Taliban iktidarı ele geçirdiğinden bu yana kadınları eğitimden, pek çok istihdam alanından ve kamusal alandan dışladı. Taliban'ın medya üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmasıyla birlikte gazeteciler, özellikle de kadınlar işlerini kaybetti.

wdefrtg5y6
Belh ilçesinde İslami bir okula giden Afgan kızları (4 Şubat 2025), (AFP)

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü'nün 2024 Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Afganistan 180 ülke arasında 178. sırada yer aldı. Şarku’l Avsat’ın AP’den aktardığı rapora göre, bir önceki yıl 152. sırada yer alıyordu.

Enformasyon Bakanlığı, Radyo Begüm'ün hangi yabancı TV kanalıyla çalıştığının iddia edildiğini açıklamadı.

Taliban, geçtiğimiz mayıs ayında Afganistan'daki gazetecileri ve uzmanları Afganistan Uluslararası Televizyonu ile iş birliği yapmamaları konusunda uyarmıştı. Bu, Taliban'ın ilk kez belirli bir medya kuruluşuyla iş birliği yapılmaması konusunda uyarıda bulunmasıydı.

Kadınların eğitimini teşvik etmeyi amaçlayan ve kadınlar tarafından işletilen Kabil merkezli Radyo Begüm, Taliban'ın Enformasyon ve Kültür Bakanlığı'ndan görevlilerin, istasyonun Afgan başkentindeki merkezinde yaptıkları arama sırasında personeli kelepçelediğini belirtti.

Radyo tarafından salı günü yapılan açıklamada, “Görevliler, istasyonda çalışan kadın gazeteciler de dahil olmak üzere (Radyo Begüm) personeline ait bilgisayarlara, sabit disklere, dosyalara ve telefonlara el koydu. Herhangi bir üst düzey yönetici pozisyonunda bulunmayan iki erkek çalışanı da gözaltına aldı” denildi.

zxscdfvrgt
Burka giyen Afgan kadınlar Cüzcan vilayetinin Akça bölgesindeki bir pazarda sadaka istemek için yol boyunca oturuyor, 3 Şubat (AFP)

Bakanlık daha sonra, “yabancı bir TV kanalına izinsiz içerik ve program sağlanması” da dahil olmak üzere “yayın politikasının ihlali ve kanalın lisansının uygunsuz kullanımı” iddialarını gerekçe göstererek kanalın yayınının durdurulduğunu doğruladı.

Bakanlık söz konusu yabancı TV kanalının kimliğini açıklamadı, ancak kanalın geleceğine “zamanı geldiğinde” karar vereceğini belirtti.

Üç yıldan uzun bir süre önce iktidarı ele geçirmesinden bu yana Taliban (dünyanın çoğu tarafından tanınmayan militan bir İslamcı grup) Afganistan'daki medya ortamı üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdı.

Başlangıçta kendilerini 1990'lardaki önceki yönetim dönemlerinin daha ılımlı bir versiyonu olarak sunmalarına, hatta kadınların üniversite seviyesine kadar eğitimlerine devam etmelerine izin verme sözü vermelerine rağmen, hızla geri adım attılar.
O zamandan bu yana kız çocuklarına ortaokulları kapattı, kadınların üniversiteye gitmesini yasakladı, STK'lar ve BM dahil birçok sektörde çalışmalarını engelledi, yanlarında bir erkek veli olmadan seyahat etmelerini kısıtladı, parklar ve spor salonları gibi halka açık yerlere girmelerini engelledi.

Taliban aynı zamanda katı bir dizi "iyiliği emredip kötülükten men etme" kanunları uyarınca şarkı söylemek, kitabı yüksek sesle okumak da dahil olmak üzere halka açık yerlerde kadınların sesini yasaklayarak, Radyo Begüm'ün kadın dinleyicilerine ulaşmasını zorlaştırdı.

Begüm'ün 2021 yılında yayın hayatına başlayan radyo istasyonu, ülke dışındaki bir TV kanalına içerik sağlamakla suçlanıyor. Afgan medyasının karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen, ülkede çok sayıda kadın radyosu faaliyet göstermeye devam ediyor.

Begüm Radyo istasyonunun yayınının askıya alınması, medya savunma gruplarının Taliban'ın iktidara gelmesinden beri Afganistan'da medya özgürlüğüne yönelik kısıtlamaların artmasından bahsettiği bir dönemde gerçekleşti.