İsrailli bir subay Gazze Şeridi'ni ikiye bölen Netzarim ekseninden çekilmeye başlarken askerlerine “Bugün siyasi liderliğin emriyle çekiliyoruz ama buraya geri döneceğiz, Hamas hazırlanıyor ve biz de hazırlanıyoruz, onlara hiçbir şey bırakmayacağız” dedi.
İsrail sosyal ağlarında dolaşan bir videoda, ordunun Pazar sabahı eksenden çekilmeden saatler önce eksende inşa ettiği her şeyi yıktığı, eşyaları ve binaları yaktığı görülüyor.
Netzarim'den çekilme, İsrail ile Hamas arasında Mısır, Katar ve ABD'nin desteklediği ateşkes anlaşmasının, İsrail'in anlaşmanın uygulanmaya başlamasından üç hafta sonra çekilmesini içeren ve iki taraf arasındaki esir değişimini tamamlayan düzenlemeleri çerçevesinde gerçekleşti.
Hamas liderlerinden Sami Ebu Zuhri'ye göre Hamas çekilmeyi “bir yenilgi ilanı ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun hedeflerine ulaşamaması ya da Gazze topraklarında kalamaması” olarak gördü.
Hamas'ın değerlendirmeleri ve İsrail'in tehditleri, eksenin kaderinin endişe konusu olmaya devam edeceğini ve eksenden çekilmeye devam etme sorununun ateşkes anlaşmasının ve mevcut müzakere yolunun hayatta kalmasına bağlı olduğunu gösteriyor.
Netzarim'in önemi nedir?
Netzarim koridorunun önemi, 1993 yılında Filistin Kurtuluş Örgütü ve İsrail arasında ilk anlaşmayla sonuçlanan Oslo müzakerelerine kadar uzanmaktadır. O dönemde bu eksen, “barış sürecini” başlatmak için sarf edilen çabaları neredeyse başarısızlığa uğratmış ve her iki tarafın liderleri ve bu müzakereleri destekleyenler tarafından örülen yüksek umutlara rağmen, bu eksen kurban edilecek kadar büyük bir önem taşıyor gibi görünmüştür.
İsrail, Gazze Şeridi'nin tamamını boşaltmayı ve buradaki mevcut tüm yerleşimleri (21 yerleşim) boşaltmayı ve yıkmayı kabul ederken, Netzarim ekseninden çekilmeyi reddetti, bu da Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat'ın İsrail'in buna bağlılığını merak etmesine ve bunun arkasındaki sırrı anlamaya çalışmasına ve bu uzlaşmazlığın arkasında ciddi stratejik siyasi hedefler olduğundan şüphelenmesine neden oldu.
Sonunda arabulucular, İsrail'in Gazze Şeridi'nin tamamından çekileceği, ancak eksen üzerindeki güvenlik kontrolünü sürdüreceği, Filistin Yönetimi'nin ise tıpkı Batı Şeria'daki 'B Bölgesi' gibi burayı idari ve sivil olarak yöneteceği bir anlaşmaya varmayı başardılar.
Netzarim'deki yerleşim tamamen güvenlik amaçlı olup, Filistinlilerin yoğun olarak yaşadığı bir bölgede yer aldığı için İsrail'in buradaki varlığı bir tehdit oluşturmaktadır ve 1972 yılında General Şaron'un girişimiyle “Beş Parmak Planı” olarak bilinen planın bir parçası olarak kurulmuştur.
Bu, işgal kontrol sürecini kolaylaştırmak için Gazze Şeridi'nin İsrail eksenleri tarafından kesilen dört bölgeye bölünmesi anlamına geliyor. Yerleşimin kurulmasından üç yıl sonra Siyonist bir dini hareket bir sinagog inşa etti, ancak burada kalan ailelerin sayısı 60'ı geçmedi.
Çeşitli eksenlerden birçok silahlı saldırıya maruz kalan koridor Muhammed el-Durrah adlı çocuk babasının kucağındayken öldürüldüğü olayla hafızalara kazındı.
Nitzarim isminin kökeni nedir?
Nitzarim ekseninin adı, aşırı sağcı general Rehavam Zeevi tarafından, Gazze'nin doğusundaki İsrail kontrolündeki bölgeden batıda Akdeniz'e kadar Gazze Şeridi'ni çaprazlama ikiye böldüğü için Gazze limanının doğrudan güvenlik denetimini sağlamak amacıyla, eksene bitişik Filistin mülteci kampının adına atıfla “ Nusseyrat ” kelimesinin İbranice tercümesi olarak seçildi.
Her ne kadar Şaron başbakan olduğunda buraya Tel Aviv'le aynı önemi vermiş ve 2003'te “Netzarim'in kaderi Tel Aviv'in kaderi gibidir” demiş olsa da 2005'teki ayrılık planının bir parçası olarak buradan tamamen çekilmeyi ve Filistinlilere devretmeyi kabul etti.
Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısının ardından İsrail Netzarim'i yeniden işgal etti ve üzerine 20 büyük askeri üs ve çok sayıda askeri noktalar inşa etti.
İsrail Netzarim'e binalar, altyapı, yollar ve gözlem kuleleri inşa ederek uzun yıllar boyunca burayı terk etmeyeceğini açıkça ortaya koymuştu. Başbakan Netanyahu burayı “İsrail'in Gazze'deki güvenliğinin en önemli ayağı” olarak nitelendirmişti.
