عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
TEKNOLOJİ

Apple, yeni tasarımı ve ezber bozan yapay zekasıyla iOS 26'yı tanıttı

Apple, arayüzü yeniden tasarlayan ve aramalar, mesajlar, müzik ve seyahat uygulamaları için yeni özelliklerle yapay zekayı güçlendiren kapsamlı bir güncellemeyle iOS 26'yı tanıttı. (Apple)
Apple, arayüzü yeniden tasarlayan ve aramalar, mesajlar, müzik ve seyahat uygulamaları için yeni özelliklerle yapay zekayı güçlendiren kapsamlı bir güncellemeyle iOS 26'yı tanıttı. (Apple)
TT
TT

Apple, yeni tasarımı ve ezber bozan yapay zekasıyla iOS 26'yı tanıttı

Apple, arayüzü yeniden tasarlayan ve aramalar, mesajlar, müzik ve seyahat uygulamaları için yeni özelliklerle yapay zekayı güçlendiren kapsamlı bir güncellemeyle iOS 26'yı tanıttı. (Apple)
Apple, arayüzü yeniden tasarlayan ve aramalar, mesajlar, müzik ve seyahat uygulamaları için yeni özelliklerle yapay zekayı güçlendiren kapsamlı bir güncellemeyle iOS 26'yı tanıttı. (Apple)

Apple, iPhone tarihinin en iddialı güncellemelerinden biri olan büyük güncellemesi iOS 26 beta sürümünü WWDC 2025'te tanıttı.

Apple, sürüm numarasını, güncellemenin stabilize olacağı ve tüm kullanıcılara ulaşacağı takvim yılına, yani 2026'ya bağlamak için yeni bir hamleyle iOS 19 yerine iOS 26 olarak adlandırmayı seçti. Güncelleme, iPadOS ve macOS'te olduğu gibi, Apple'ın Liquid Glass olarak adlandırdığı, şeffaf ve aerodinamik bir cam görünümü, Apple Intelligence şemsiyesi altında yapay zekâ teknolojilerinin daha derin entegrasyonu ve mesajlar, telefon, müzik ve haritalar gibi temel sistem uygulamalarında kapsamlı iyileştirmeler içeren bir görsel tasarımla tamamen yenilenmiş bir deneyim sunuyor.

Yeni Liquid Glass kullanıcı arayüzü

Apple, iOS 26'da, sisteme şeffaf, etkileşimli ve gerçekçi bir his veren sıvı camdan esinlenen görsel bir tasarım olan Liquid Glass adlı yepyeni bir arayüz tanıttı.

dfrgt
Apple, iOS 26'da ana ekran için Liquid Glass tasarımını sunarak simgeleri şeffaf hale getiriyor ve arka planla etkileşime girerek telefona canlı ve zarif bir görünüm kazandırıyor. (Apple)

Arayüz, arka planla uyum sağlayan ve buna göre renk değiştiren yarı şeffaf simgeler ve widgetlar, kavisli köşeler ve akıcı gezinme için yumuşak kinetik efektler içeriyor. Kilit ekranı (Lock Screen), saati daha net ve belirgin bir şekilde gösterecek şekilde yeniden tasarlandı ve kamera ve el feneri gibi hızlı erişim araçlarında iyileştirmeler yapıldı. Bu, Apple'ın iPhone'u doğal bir etkileşim hissi verecek şekilde hayata geçiren daha akıllı, görsel olarak daha duyarlı bir arayüz vizyonunu yansıtıyor.

Apple'ın yapay zekasının yeni özellikleri

iOS 26'daki yeni kullanıcı deneyimi motoru Apple Intelligence, gizliliği sağlamak için doğrudan aygıtta veya Apple'ın kendi sunucularında çalışan yapay zekâ destekli akıllı araçlardan oluşan bir ekosistem sunuyor. Öne çıkan özellikler şunlar:

Genmoji: Bir metin açıklamasından özelleştirilmiş emojiler oluşturur veya iki emojiyi bir araya getirir.

rfgty
iOS 26'nın akıllı araçlar özelliği, ekran görüntülerini akıllı araçlara dönüştürerek bir fotoğraftaki öğeleri aramanıza veya takviminize otomatik olarak canlı randevular eklemenize olanak tanıyor. (Apple)

Image Playground: Mesajlar ve notlar gibi uygulamalardaki metinlerden anlık görüntüler oluşturmaya yarayan bir araç.

Smart Tools: Sistemin fotoğraflardaki veya mesajlardaki bilgileri otomatik olarak tanımasına ve randevu ekleme veya arama yapma gibi eylemler önermesine yardımcı olur.

Gelişmiş çağrı deneyimi

iOS 26'daki Telefon uygulaması, Hızlı arama, Son aramalar, Kişiler ve Sesli Mesaj'ı tek bir yerde toplayan birleşik bir arayüzle arama deneyimini daha akıllı ve sorunsuz bir şekilde yeniden düzenleyen kapsamlı bir güncelleme aldı.

fegrthy
Mesajlar uygulaması kişiselleştirilmiş duvar kağıtları, grup anketleri, yazım işaretçileri, sohbet içi çeviri ve anonim mesajlar için akıllı filtreleme sunuyor. (Apple)

Apple ayrıca, gelen aramaları analiz eden ve arayanın söylediklerinin canlı bir dökümünü görüntüleyen Call Screening özelliğini de ekledi. Hold Assist ise sistemin beklemede kalmasını ve bir temsilci müsait olduğunda size haber vermesini sağlayarak zaman kazandıran ve hayal kırıklığını azaltan akıllı bir yenilik.

Mesajlar uygulaması güncellemeleri

iOS 26'daki Mesajlar uygulaması, WhatsApp'a benzer şekilde her konuşma için özel arka planlar ayarlama özelliğiyle daha kişiselleştirilmiş ve daha akıllı. Oylamayı kolaylaştırmak için grup konuşmalarına anketler (Polls) ve aynı anda kimin yazdığını gösteren Grup Yazma Göstergeleri (Group Typing Indicators) desteği eklendi.

bghnj
Mesajlar uygulaması daha akıllı hale geldi ve uygulamadan çıkmadan konuşma arka planlarını özelleştirmenize, grup anketleri oluşturmanıza, kimin yazdığını görmenize ve mesajları gerçek zamanlı olarak çevirmenize olanak tanıyor. (Apple)

Live Translate (canlı çeviri) özelliğiyse mesajların ve aramaların (FaceTime dahil) gerçek zamanlı olarak çevrilmesini sağlar ve gizliliği sağlamak için tamamen cihaz üzerinde işlenir.

Apple Music iyileştirmeleri

Apple Music, iOS 26'da önemli güncellemeler aldı. En dikkat çekeni, kullanıcının zevkine göre şarkıları bir DJ gibi otomatik olarak karıştıran AutoMix özelliği. Ayrıca, uluslararası müzik severler için mükemmel olan doğru telaffuzla anında çeviri sunmak için Lyrics Translation özelliği de eklendi. Kullanıcılar artık kolay erişim için sanatçıları veya çalma listelerini uygulamanın en üstüne sabitleyebiliyor.

csdvfgth
Müzik uygulaması, şarkıların kesintisiz olarak birleştirilmesi için AutoMix, şarkı sözlerinin doğru telaffuzla anında çevrilmesi ve kolay erişim için sanatçıları veya favori listelerini sabitleme seçeneği gibi akıllı özellikler içerecek. (Apple)

Apple Haritalar daha akıllı hale geliyor

iOS 26'daki Haritalar uygulaması kullanıcı alışkanlıklarının daha fazla farkında olarak günlük işe gidiş gelişlerinizi takip ediyor, trafik koşullarına göre daha hızlı rotalar öneriyor ve gecikmeler meydana geldiğinde erken uyarılar veriyor. Ayrıca, önceki konumları kolayca tekrar ziyaret etmenizi ve paylaşmanızı sağlayan ve seyahat deneyimini geliştiren yeni bir Konum Geçmişi (Location History) özelliği de eklendi.

ghyju
Apple Haritalar daha akıllı hale geldi; tanıdık hedefleri tanıyor, trafiğe karşı önceden uyarı veriyor ve kolayca paylaşılabilen önceki konumların geçmişini gösteriyor. (Apple)

Oyun uygulaması

Apple, iOS 26'da tüm yüklü oyunları ve Apple Arcade kitaplığını tek bir arayüzde birleştiren Games adlı yeni bir uygulama başlattı. Kullanıcının başarıları (Achievements), liderlik tablolarını (Leaderboards) görüntülemesine ve arkadaşlarıyla rekabet etmesine olanak tanıyarak oyun deneyimine yeni bir sosyal boyut katıyor.

dfghy
Apple, Apple Arcade kütüphanesi ile tüm oyunlarınızı tek bir yerde bir araya getiren ve başarıları, sıralamaları ve arkadaşlarınızla mücadeleleri gösteren yeni bir oyun uygulaması başlattı. (Apple)

Wallet ve seyahat geliştirmeleri

Apple, iOS 26'da Wallet uygulamasının yeteneklerini geliştirdi ve biyometrik kimlik doğrulama yoluyla gelişmiş güvenlik ile Dijital Kimlikler (Digital IDs) için desteği genişletti. Biniş Kartları (Boarding Passes), interaktif havaalanı haritaları, kalkış saatleri ve kapılar için akıllı uyarılarla daha akıllı hale geldi. Apple Pay Sipariş Takibi (Apple Pay Order Tracking) de daha entegre bir alışveriş ve seyahat deneyimi sağlamak için geliştirmeler aldı.

dfgth
Wallet uygulaması, dijital kimliği destekliyor ve interaktif havaalanı haritaları ve akıllı uçuş uyarılarıyla biniş kartlarını geliştiriyor. (Apple)

CarPlay daha akıllı hale geliyor

iOS 26'daki CarPlay güncellemesi, Liquid Glass tasarımıyla tutarlı bir görünüm, haritayı gizlemeyen minyatür bir arama ekranı ile daha akıcı bir sürüş deneyimi, Tapbacks aracılığıyla mesajlara yanıt verme desteği ve iMessage'a benzer sohbet arka planları getiriyor.

dfrgthy
CarPlay, çağrıları ve uyarıları en aza indiren ve sürücünün dikkatini dağıtmadan mesajlara hızlı yanıt vermeyi destekleyen yeni cam tasarımıyla daha akıllı ve şık hale geldi. (Apple)

Kullanılabilirlik ve desteklenen cihazlar

iOS 26, iPhone 11 ve üzeri modellerin yanı sıra ikinci nesil iPhone SE'yi de desteklerken iPhone XR ve XS güncellemeye dahil değil. Apple Intelligence özellikleri için iPhone 15 Pro ve üstü gibi A17 Pro çipe veya daha yeni bir çipe sahip cihazlar gerekiyor. Duyurunun hemen ardından Haziran 2025'te geliştirici beta sürümü, Temmuz 2025'te genel sürüm ve Eylül 2025'te iPhone 17'nin lansmanına denk gelecek şekilde son sürüm kullanıma sunulacak.

iOS 26, Apple'ın işletim sistemlerinin evriminde büyük bir değişimi temsil ediyor ve devrim niteliğinde bir görsel arayüzü gelişmiş yapay zekâ ile birleştirirken gizliliği ve kullanılabilirliği de geliştiriyor. Bu sadece kozmetik bir güncelleme değil, iPhone'u her zamankinden daha akıllı, daha kişisel ve daha ilgi çekici hale getiren yeni bir ekosistem.

Bununla birlikte, sistemin mevcut sürümünün halen Beta aşamasında olduğu ve hatalar veya performans sorunları içerebileceği unutulmamalı. Bu nedenle Eylül 2025'te resmi nihai sürüm yayınlanana kadar şu anda büyük cihazlara yüklenmesi önerilmemekte.

Daha fazlasını oku

 
 
YAŞAM Medya

Gazeteler ile yapay zekâ arasında “arşiv savaşı” büyüyor

The New York Times binası önünden bir görünüm (AP)
The New York Times binası önünden bir görünüm (AP)
TT
TT

Gazeteler ile yapay zekâ arasında “arşiv savaşı” büyüyor

The New York Times binası önünden bir görünüm (AP)
The New York Times binası önünden bir görünüm (AP)

Medya kuruluşları ile teknoloji şirketleri arasındaki “arşiv savaşı”, bazı gazetelerin çevrim içi arşivlerini kapatma eğilimine girmesiyle giderek büyüyor. Bu adımın arkasında, arşiv içeriklerinin yapay zekâ araçlarının eğitilmesinde ücretsiz şekilde kullanılmasına yönelik endişeler bulunuyor. Uzmanlar ise bu tür yasakların yalnızca geçici bir çözüm olduğunu belirterek, fikri mülkiyet hakları ile bilgiye erişim hakkı arasında denge kuracak kuralların oluşturulması gerektiğini vurguluyor.

Gazetecilik araştırmaları alanında uzmanlaşmış Nieman Lab tarafından yakın zamanda yayımlanan bir analizde, ABD’de 340’tan fazla yerel haber sitesinin çevrim içi arşivlerine erişimi engellemeye veya kısıtlamaya başladığı belirtildi. Analize göre bu süreç, geçen ocak ayında The New York Times ve USA Today gibi gazetelerin arşivlerini kapatmasıyla başladı. Söz konusu kuruluşlar, arşiv içeriklerinin yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanıldığını açıklamıştı.

Ücretsiz Kullanım Endişesi

Nieman Lab analizine göre bu girişim, arşivleme fikrine karşı bir tutumdan değil; teknoloji şirketlerinin ücretsiz arşivleri kullanarak yapay zekâ sistemlerini eğitmesi ve bunun karşılığında içerik üreticilerine herhangi bir ödeme yapmamasına yönelik artan kaygılardan kaynaklanıyor. Raporda ayrıca, fikri mülkiyet haklarını koruma amacıyla benzer uygulamaların İngiltere ve Brezilya’daki bazı gazetelere de yayıldığı ifade edildi.

May Abdulgani, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede arşivlerin kapatılmasının kısa vadede bazı hukuki hakları koruyabileceğini, ancak şeffaflığı zayıflattığını, dijital hafızayı aşındırdığını ve büyük platformların veri üzerindeki tekelleşmesini güçlendirdiğini söyledi.

Abdulgani’ye göre internet arşivleri, yapay zekâ dil modellerinin beslendiği tek kaynak değil. Ticari veriler, sosyal medya platformları, açık arşivler, lisanslı veri tabanları, insan etkileşimleri ve sentetik veriler de yapay zekâ ekosisteminin önemli parçaları arasında yer alıyor.

Araştırmacı, görünürdeki çatışmanın aslında veri mülkiyeti ve dijital bilgi üzerindeki kontrol mücadelesini gizlediğini belirterek, yapay zekâ altyapısının ve kamuya açık verilere erişim hakkının bu tartışmanın merkezinde bulunduğunu ifade etti.

frgthyu7ı
Yapay zekâ uygulamalarının kullanımındaki artış (arşiv fotoğrafı)

Abdulgani’ye göre çözüm, “dijital hafızanın dengeli yönetişimi” yaklaşımının benimsenmesinde yatıyor. Bu yaklaşım kapsamında içeriklerin tamamen engellenmesi yerine seçici kaldırma yöntemleri uygulanabilir, içerik kullanımına yönelik düzenli lisanslama sistemleri kurulabilir ve dış arşivlere bağımlılığı azaltacak kurumsal medya arşivleri oluşturulabilir.

Bunun yanında, kamuya açık erişim, akademik ve gazetecilik amaçlı erişim ile ücretli erişimi birbirinden ayıran çok katmanlı erişim modellerinin geliştirilmesi öneriliyor. Yapay zekâ şirketleriyle yapılacak anlaşmalarda ise lisans sözleşmeleri, eğitim verilerinin şeffaf şekilde açıklanması ve uygun mali tazminat mekanizmalarının yer alması gerektiği belirtiliyor.

Akademisyenler ve Tarihçiler İçin Riskler

Abdulgani, dijital arşivlerin kapatılmasının akademisyenlere ciddi zarar vereceğini de vurguladı. Bilimsel araştırmaların ham veri kaynaklarına ihtiyaç duyduğunu belirten araştırmacı, geçmiş kaynaklara erişimin engellenmesinin sosyal ve beşerî bilimlerde olguların tarihsel gelişiminin anlaşılmasını zorlaştıracağını söyledi.

Ona göre dijital arşivlerin kaybı yalnızca medya içeriklerinin veya tarihî belgelerin kaybolması anlamına gelmiyor; aynı zamanda araştırmacıların olayları zaman içindeki gelişim süreçleriyle inceleme kapasitesini de zayıflatıyor.

Araştırmacı ayrıca bu durumun modern çağın dijital hafızasını silme riski taşıdığını, tarihçiler için dijital boşluklar oluşturabileceğini ve olayların anlaşılmasında ciddi çarpıklıklara yol açabileceğini belirtti. Bunun da tarih yazımının giderek platformların kontrolüne girmesi sonucunu doğurabileceğini ifade etti.

“Dijital Hafızanın Geleceği” Tartışması

Gazeteler fikri mülkiyetlerini ticari kullanım karşısında korumaya çalışırken, bu girişim dijital hafızanın geleceği konusunda yeni soruları da gündeme getiriyor. Özellikle gazeteciler, araştırmacılar ve tarihçiler açısından arşivlere erişimin kısıtlanmasının etkileri tartışılıyor.

Hasan Abdullah ise yapay zekânın hızlı gelişimiyle birlikte gazetecilik içeriklerinin korunmasına ilişkin tartışmaların her zamankinden daha önemli hâle geldiğini söyledi.

Abdullah’a göre fikri mülkiyet haklarının korunması büyük önem taşısa da asıl soru, arşivlerin yasaklanmasının kalıcı bir çözüm olup olmadığıdır.

Akademisyen, yapay zekâ sistemlerinin gelişebilmek için çok büyük miktarda veriye ihtiyaç duyduğunu, profesyonel gazeteciliğin de en güvenilir bilgi kaynaklarından biri olduğunu belirtti. İçeriklerin herhangi bir düzenleme veya adil bir karşılık olmadan kullanılmasının medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini ifade eden Abdullah, buna rağmen dijital arşivlerin tamamen kapatılmasının bilgiye erişimi ve bilimsel araştırmaları olumsuz etkileyeceğini vurguladı.

Hukuki ve Etik Çerçeve Çağrısı

Abdullah, son dönemde gazeteler ile yapay zekâ şirketleri arasında eğitim verilerinin kullanımı nedeniyle hukuki anlaşmazlıkların arttığını, buna karşın bazı medya kuruluşlarının teknoloji şirketleriyle veri kullanımını düzenleyen anlaşmalar imzaladığını hatırlattı.

Ona göre gerçek çözüm, medya kuruluşlarının haklarını korurken kamuoyunun bilgiye erişim hakkını da güvence altına alan dengeli bir hukuki ve etik çerçeve oluşturulmasıdır. Bu çerçeve kapsamında gazetecilik içeriklerinin adil ve şeffaf bir ücretlendirme karşılığında kullanılmasını sağlayacak lisans sistemleri geliştirilmeli, ayrıca yapay zekâ şirketleri eğitim verilerinin kaynaklarını açıklamakla yükümlü tutulmalıdır.

Abdullah ayrıca medya kuruluşları ile teknoloji şirketleri arasında stratejik ortaklıklar kurulmasını önerdi. Böylece sürekli çatışma yerine iki tarafın da yarar sağlayacağı iş birliği modelleri geliştirilebilir.

Gazetecilik ve Tarih Yazımı Açısından Sonuçlar

Akademisyene göre dijital arşiv hizmetlerine erişimin kaybedilmesi uzun vadede ciddi sonuçlar doğurabilir. Günümüzde elektronik arşivler, modern dünyanın dijital hafızası ve olayların izlenmesi, açıklamaların doğrulanması ve siyasi-sosyal gelişmelerin zaman içindeki dönüşümünün analiz edilmesi için temel araçlar hâline gelmiş durumda.

Araştırmacı gazeteciler, çelişkileri ortaya çıkarmak, silinen bilgileri tespit etmek veya resmî anlatılardaki değişimleri izlemek için arşivlenmiş içeriklere ihtiyaç duyuyor. Tarihçiler ve akademisyenler ise çağdaş tarihi doğru biçimde inşa etmek için bu kaynaklardan yararlanıyor.

Bu nedenle dijital arşivlere erişimin sınırlandırılması, şeffaflığı ve kamusal denetimi zayıflatabilir; gelecek nesiller için ciddi bir bilgi boşluğu yaratabilir.

Abdullah, değerlendirmesini şu görüşle özetledi:

“Gerçek mesele teknolojiyi engellemek değil, onu düzenlemektir. Amaç hem gazetecilik üretimini korumak hem de toplumun bilgiye erişim hakkını güvence altına almaktır. Gelecek, yapay zekâyı engellemeyi başaranların değil; yenilikçilik, telif hakları ve bilgiye erişim özgürlüğü arasında denge kurabilenlerin olacaktır.”

Dijital hafızanın geleceği ve arşivlere erişimin gazeteciler, araştırmacılar ve tarihçiler üzerindeki etkileri konusundaki tartışmalar ise giderek daha fazla önem kazanıyor.

TEKNOLOJİ

Böcek kovucular sivrisinekleri kendine çekmeye başladı

Yeni bir araştırmaya göre böcekler, kovucuların kokusunu ödülle ilişkilendirmeye başladı (Unsplash)
Yeni bir araştırmaya göre böcekler, kovucuların kokusunu ödülle ilişkilendirmeye başladı (Unsplash)
TT
TT

Böcek kovucular sivrisinekleri kendine çekmeye başladı

Yeni bir araştırmaya göre böcekler, kovucuların kokusunu ödülle ilişkilendirmeye başladı (Unsplash)
Yeni bir araştırmaya göre böcekler, kovucuların kokusunu ödülle ilişkilendirmeye başladı (Unsplash)

Rebecca Whittaker 

Her yaz milyonlarca kişi sivrisinekleri uzak tutmak için kendilerine böcek kovucu sıkıyor ancak bir araştırma, kan emici böceklerin bu kovucuları yiyecekle ilişkilendirmeyi öğrenebildiğine işaret ediyor.

Böcek kovucularda geniş çapta kullanılan DEET (kimyasal adı N,N-dietil-meta-toluamid) Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı tarafından da tavsiye ediliyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre sivrisinek kaynaklı hastalıklar her yıl yaklaşık 700 bin kişinin ölümüne neden olduğundan, sivrisinek ısırıklarının sıtma, Zika virüsü, dang humması ve Japon ensefaliti yayabileceği ülkelerde kovucular hayati önem taşıyor.

Ancak yeni araştırma, böceklerin zamanla kovucunun kokusunu ödülle ilişkilendirmeye başladığını ve bazı durumlardaysa bu kokuya çekildiğini öne sürüyor.

Virginia Tech'ten Doçent Clément Vinauger, "Birisi DEET uyguladıktan sonra yoğunluk zamanla azalıyor ancak sivrisinek yine de beslenmeyi başarıyorsa, böcek bu kokuyu ödülle ilişkilendirmeye başlayabilir" diyor. 

Kovucuların gerçek dünyada nasıl kullanıldığını düşünürsek bu ihtimali ciddiye almalıyız.

Bulguları Journal of Experimental Biology'de yayımlanan çalışmada araştırmacılar dang humması, Zika, sarıhumma ve chikungunya gibi her yıl on milyonlarca kişiyi etkileyen hastalıkları yayan türlerden sarıhumma sivrisineğine (Aedes aegypti) odaklandı.

Araştırmacılar, Ivan Pavlov'un köpeklere zil sesini yemekle ilişkilendirmeyi öğrettiği ünlü deneylerindeki öğrenme prensibi olan Pavlov koşullanması yönteminden faydalanarak sivrisinekleri eğitti.

Sivrisinekler, ulaşamayacakları bir mesafeye yerleştirilmiş bir torba ılık kanla birlikte kumaş bir ağın arkasında tutuldu. Sivrisinekler kanla beslenmeye başladıktan sonra araştırmacılar DEET kokusunu ortama yaydı.

Deneyi 4 kez tekrarladıktan sonra böceklerin yüzde 60'ından fazlası DEET kokusunu alınca beslenmeye çalıştı.

Ardından sivrisineklere biri temiz, diğeri de normal yoğunlukta DEET'le kaplanmış iki insan eli arasında seçim yapma şansı verildi. Eğitimsiz sivrisinekler DEET sıkılmış elden kaçınırken, eğitilenler bu ele çekildi.
 

Virginia Tech Tarım ve Yaşam Bilimleri Fakültesi'nden Doçent Clément Vinauger (Virginia Tech)Virginia Tech Tarım ve Yaşam Bilimleri Fakültesi'nden Doçent Clément Vinauger (Virginia Tech)

Vinauger, "Yaygın kanı her zaman kovucuların kimyasal yapıları sayesinde işe yaradığı yönündeydi; yani DEET'in kokusu sivrisineklere kötü geldiği için kaçtıkları ya da kimyasal yapısının sivrisineklerin bizi koklamasını engellediği düşünülüyordu" diyor.

Ancak sivrisinek beyninin, deneyimlerine dayanarak bu tepkiyi yeniden belirleyebildiğini gösteriyoruz. Böceğin öğrenme mekanizması, kimyasallar kadar rol oynuyor. Bence burada bir paradigma değişimi var.

Vinauger, bu bulguların insanların DEET kullanmayı bırakması gerektiği anlamına gelmediğini söylüyor. DEET hâlâ piyasadaki en etkili kovuculardan biri.

Araştırmacı "Gerçek bir hastalık riskinin olduğu tropikal bölgelerdeyseniz kullanmalısınız" diyor.

Ancak çalışma, zamanlama ve yoğunluğun daha önce sanılandan daha önemli olabileceğini gösteriyor.

Vinauger "Bir kerede çok miktarda uygulamak yerine, her zaman aktif kalması ve sürekli koruma sağlaması için düzenli olarak yeniden uygulayabilirsiniz" ifadelerini kullanıyor.

Independent Türkçe, independent.co.uk/news

TEKNOLOJİ

NASA, Artemis görevi için şair arayışında

(Reuters)
(Reuters)
TT
TT

NASA, Artemis görevi için şair arayışında

(Reuters)
(Reuters)

Andrew Griffin 

NASA, Ay'a yönelik Artemis görevi ve diğer çalışmalarına destek olacak şairler ve başka yaratıcı hikaye anlatıcıları arıyor.

Uzay ajansı, yürüttükleri görevleri paylaşacak "sinemacılar, belgeselciler, şarkı yazarları, hikaye anlatıcıları, şairler ve diğerleriyle" çalışmak istiyor.

Bunlar arasında insanları Ay'a geri götürecek Artemis programının yanı sıra başka görevler de var. 2028'de Mars'a nükleer reaktör gönderme planları, Ay yüzeyinde üs inşa etme çalışmaları ve test uçuşları da bunlar arasında.

Ajans kamuoyuna yaptığı çağrıda bu çalışmaların, "NASA'nın görevlerine dair hikayeleri mümkün olduğunca geniş bir kitleyle paylaşmasını ve yeni nesil kaşiflere ilham vermesini" hedeflediğini belirtti.

Açıklamada başarılı içerik üreticilerinin, NASA'nın program tesislerine davet edileceği, "program ve görevler hakkında bilgi edineceği, personelle röportaj yapacağı ve programın içeriği ve onun bir parçası olmanın nasıl bir şey olduğunu birkaç gün boyunca deneyimleyeceği" söylendi.

Çalışma öncelikle ABD'deki içerik üreticilerine odaklansa da Amerikan ekiplerindeki uluslararası işbirlikçilerin de değerlendirmeye alınacağı ifade edildi. İlk turda en fazla 10 kişi veya ekibin yer alması bekleniyor ancak uzay ajansı daha fazla fırsatın ortaya çıkmasının muhtemel olduğunu belirtti.

İçerik üreticilerine çalışmaları karşılığında ödeme yapılmayacak. Bunun yerine NASA, çalışmanın "karşılıklı fayda" sağlayacağını umduğunu ve uzay ajansıyla üreticilerin kendi masraflarını kendilerinin karşılayacağını ifade etti.

NASA, ilgilenen herkesten haziran sonuna kadar tekliflerini sunmalarını istedi. Ajans, ilgilenenlerin tam olarak ne göndermesi gerektiğine dair bilgiler gibi ayrıntıları içeren bir teklif çağrısını internet sitesinde yayımladı.

Independent Türkçe,independent.co.uk/space