İran'daki suikastların Direniş eksenine doğrudan ve dolaylı zararları

İsrail, İzidi'yi kendisine karşı ‘en kötü’ adam olarak görürken İzedi’nin yokluğu Gazze’deki savaş üzerinde etkili oluyor

İzedi, geçtiğimiz hafta öldürülen İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakir ile geçtiğimiz yıl Tahran'da öldürülen Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye başkanlığındaki Hamas heyetinin arasında duruyor (DefaPress)
İzedi, geçtiğimiz hafta öldürülen İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakir ile geçtiğimiz yıl Tahran'da öldürülen Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye başkanlığındaki Hamas heyetinin arasında duruyor (DefaPress)
TT

İran'daki suikastların Direniş eksenine doğrudan ve dolaylı zararları

İzedi, geçtiğimiz hafta öldürülen İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakir ile geçtiğimiz yıl Tahran'da öldürülen Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye başkanlığındaki Hamas heyetinin arasında duruyor (DefaPress)
İzedi, geçtiğimiz hafta öldürülen İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakir ile geçtiğimiz yıl Tahran'da öldürülen Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye başkanlığındaki Hamas heyetinin arasında duruyor (DefaPress)

İsrail, İran’da hedefli öldürme (suikast) politikası uygulayarak birçok hedefe ulaşmaya çalışıyor. Öncelikle rejimi zayıflatıp mümkün olduğunca köşeye sıkıştırıyor, ardından bölgedeki temsilcilerini vuruyor ve bunların arasında başka hedefler de var.

İsrail, suikast gecesinde çok sayıda İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) komutanını ve bilim adamını öldürdü. İsrail basınında yer alan haberlere göre öldürülenler arasında DMO'ya bağlı Kudüs Gücü’nün Filistin dosyasından sorumlu komutanı Said İzedi de bulunuyor. Bu suikastların ardında İsrail'in hedefleri daha da netleşiyor.

Tel Aviv Üniversitesi Moshe Dayan Afrika ve Orta Doğu Çalışmaları Merkezi Direktörü Prof. Uzi Rabi, İsrail'in cerrahi saldırılarının İran rejiminin zayıflığını ortaya çıkardığını ve İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'i nükleer silahları mı yoksa rejimi mi kurtaracağına karar vermeye zorlayan yeni bir gerçeklik dayattığını söyledi.

Rabi, İsrail televizyonu Kanal 12'de yayınlanan bir makalede şunları ekledi:

“Nükleer endüstri ve askeri sistemin önde gelen isimlerinin ortadan kaldırılması, önemli nükleer tesislerin hassas bir şekilde vurulması ve hayati altyapının büyük ölçüde tahrip edilmesi... Tüm bu önlemler, İran halkına ve tüm dünyaya açık bir mesaj gönderen kapsamlı bir adımdır. Sınırlar, kelimenin tam anlamıyla aşılmıştır ve bu durum yeni bir gerçeklik yaratmaktadır. İsrail sadece nükleer programları engellemekle kalmıyor, aynı zamanda rejimin dokunulmazlık hissini de sarsıyor ve bu da Tahran hükümeti için benzeri görülmemiş bir stratejik zorluk oluşturuyor.

İran rejiminin düşmesini kolay olmadığını düşünen Rabi, İsrail'in bunu tek başına başarabileceğine inanmıyor, ancak İran'ın nükleer programından vazgeçmesinin en olası seçenek olduğuna inanıyor.

Rabi, şöyle devam etti:

“İran yönetimi şu anda trajik bir karar ile karşı karşıya. Nükleer enerji itici güç olabilir, fakat hayatta kalmak da bir zorunluluktur. Hamaney ve halkı, İran'ın nükleer tesislerin zarar görmesini, projenin ertelenmesini veya hatta kamuoyuna ifşa edilmesini göze alabileceğini biliyor. Ancak iç çöküşü kaldıramazlar. Bir karar vermek zorunda kalırlarsa, rejimin varlığını korumak için nükleer ilerlemeyi taktik olarak ertelemek veya en azından genel hatlarını gizlemek gibi bir yol seçebilirler.”

İzedi suikastı ve güvenlik açısından etkileri

İran'ı nükleer programından vazgeçirmek hedeflerden sadece biri. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ve Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Said İzedi'nin öldürülmesinin önemini anlatmak için açıklama yaparken İsrail basını bu habere geniş yer ayırdı.

dfgtrhy
Tahran'daki bir otoyol köprüsüne asılı olan İsrail'in bombardımanı sırasında öldürülen İran’ın üst düzey komutanlarının fotoğraflarının yer aldığı bir afiş (EPA)

Katz, İran'ın başkenti Tahran'ın güneyinde, ülkenin orta kesimlerindeki Kum şehrindeki bir daireye düzenlenen baskında öldürülen İzedi'nin DMO'nun en üst düzey yetkilisi olduğunu ve 7 Ekim 2023'teki saldırıyı gerçekleştirmek için Hamas ve İslami Cihad hareketlerine finansman ve silah sağladığını söyledi. Katz’ın açıklamalarında göre İzedi ayrıca, ‘aynı anda birçok yerden karadan düzenlenen saldırılarla’ İsrail'i yok etme planını yönetti.

İsrail Genelkurmay Başkanı Zamir ise İzedi'nin İran ve Hamas'ın lideri olduğunu ve onun ortadan kaldırılmasının mevcut savaş ve çeşitli tehditler açısından önemli bir başarı olduğunu vurguladı.

Zamir, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İzedi, 7 Ekim 2023 katliamının planlanmasında ve uygulanmasında gizli ortaklardan biriydi. Elleri binlerce İsraillinin kanıyla lekelendi. Bu suikast tüm Ortadoğu'yu daha güvenli hale getirdi. İran-Hamas ekseninin lideri olan İzedi, Yahya Sinvar ve Muhammed Deyf'in yakın arkadaşıydı. Bu hamle, İsrail istihbaratı ve Hava Kuvvetleri için büyük bir istihbarat başarısıdır.”

Yeni belgeler, İzedi'nin ne kadar etkili bir isim olduğunu ortaya koydu

Hamas ve İslami Cihad ile iletişim kuran, silah kaçakçılığı ve para transferinden sorumlu olan ve hatta Gazze Şeridi ve Batı Şeria'daki silahlı örgütlerin üyelerini eğiten kişi olarak İzedi’nin öldürülmesi, İsrail’de sevinçle karşılandı. İsrailli kaynaklar, İzedi'nin İsrail'e karşı ‘meydanların birliği’ görüşünün hayata geçirilmesine büyük katkıda bulunduğunu belirtti.

xsdfrgt
Kudüs Gücü güçleri (Arşiv)

İzedi, Gazze Şeridi’ndeki savaş sırasında Hamas güçlerinin Lübnan'daki operasyonlarından da sorumluydu ve Gazze Şeridi'nde Hamas'ın iktidarını korumaya çalıştı. İsrail ordusuna göre İzedi, Filistin meselesinde İran'ın başlıca uzmanlarından biriydi. Meir Amit İstihbarat ve Terörizm Bilgi Merkezi'ne göre Gazze Şeridi'ndeki kara harekatı sırasında ele geçirilen belgeler, İzedi'nin ‘Direniş Ekseni’nin kurulmasında oynadığı belirleyici rolü ortaya koydu.

Söz konusu belgelerin, İzedi'nin yıllar içinde Hamas'ın karar alma sürecinde merkezi bir figür haline geldiğini gösterdiği belirtilirken merkeze göre İzedi, sorumluluğu altındaki Direniş Ekseni’ne bağlı örgütler üzerinde etkisini sağlamlaştırdı. Propaganda ve medya kampanyaları gibi birçok alanda katkı sağlayan İzedi, yıllarca Direniş Ekseni’nin inşası sırasında ortaya çıkan temel sorunlara müdahale etti. Bu sorunlar arasında, Hamas içinde İran ile yakınlaşmaya sıcak bakanlarla Halid Meşal liderliğindeki İran'ın artan nüfuzuna karşı çıkanlar arasında yaşanan tartışmalar da bulunuyor.

Askeri ve güvenlik muhabiri Avi Aşkenazi, Ma'ariv gazetesinde yayınlanan makalesinde, İzedi'nin suikastının İran'a doğrudan bir darbe olmadığını, aynı zamanda Gazze ve Lübnan'daki vekillerine de bir darbe olduğunu yazdı. Aşkenazi, bu gelişmenin, Gazze'deki çatışmaları ve rehinelerin serbest bırakılması için yapılan müzakereleri etkileyebileceğini söyledi İsrail ordusundan üst düzey bir yetkilinin, ‘Herhangi bir istihbarat subayına, İzedi mi yoksa İran Genelkurmay Başkanı mı daha kötü diye sorarsanız, hepsi İzedi'nin İsrail için en kötü adam olduğunu söyleyecektir’ dediğini aktaran Aşkenazi, “Onun (İzedi) öldürülmesi sadece İran'a baskı yapmakla kalmadı, aynı zamanda Hamas'a da büyük zarar verdi” yorumunda bulundu.



Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor
TT

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

Trump ocak sonrasını bekliyor... İran: Kimyasal silah iddialarıyla saldırıya bahane oluşturuluyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik yeni ve kapsamlı saldırılar düzenlenmesi konusunda herhangi bir karar almayı gelecek yıla bırakmış görünüyor. Böylece Trump, daha önce bu ay yapılan ara seçimlere bağladığı takvimi ertelemiş oldu.

ABD’nin yeni bir saldırı düzenleyebileceğine ilişkin işaretlerin ortaya çıkması ve askerî gerilimin yeniden tırmanabileceği yönündeki endişelerin artması üzerine, Pentagon’da mali denetimden sorumlu başkan yardımcısı Arthur Miller, Washington’ın şubat ayının sonundan 13 Kasım’a kadar İran’a karşı yürüttüğü savaş için 48,3 milyar dolar harcadığını açıkladı.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin Tahran’ı kimyasal ve biyolojik silah geliştirmekle suçlamasının korku yaratmayı ve askerî müdahaleye zemin hazırlamayı amaçladığını söyledi.

Bekayi, X hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’nin İran’a yönelik suçlamalarını bu amaca hizmet eden iddialar olarak nitelendirdi.

Viyana’da ise ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu toplantısında perşembe günü İran’a ortak çağrıda bulundu. Dört ülke, Tahran’dan geçen yıl ABD ve İsrail’in saldırılarında hedef alınan nükleer tesislere denetçilerin yeniden erişimine izin vermesini istedi. Batılı ülkeler, İran’ı bu konuda oyalama taktiği izlemekle suçladı.

Dört ülkenin ortak açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Genel Direktör, hasar gören nükleer tesislere Ajansın erişimini engelleyen teknik herhangi bir neden bulunmadığını ve denetçilerin uzun süredir yeniden sahaya dönmeye hazır olduğunu defalarca vurguladı. Bu fırsatı değerlendirmek, yaklaşımını değiştirmek ve uluslararası toplumun İran’ın nükleer programına ilişkin uzun süredir devam eden kaygılarını gidermek artık İran’ın elinde.”


Filistinliler, İsrail'in kara harekâtının ardından Gazze Şeridi'nin merkezine geri dönüyor

Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
TT

Filistinliler, İsrail'in kara harekâtının ardından Gazze Şeridi'nin merkezine geri dönüyor

Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)
Filistinli çocuklar, Gazze kentinde çadırların arasında yürüyor (AP)

Yorgun ve bitkin Filistinliler, İsrail ordusunun bir gün önce başlattığı kara harekâtını tamamladığını açıklamasının ardından, dün Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki mülklerini kontrol etmek ve hasarı değerlendirmek üzere bölgeye geri döndü.

Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail ordusu, tanklarının Filistin topraklarının orta kesimlerine ilerlediği bir kara operasyonu düzenledi. İsrail ordusu, operasyonun tehdit oluşturduğunu ileri sürdüğü “terör amaçlı bir tünelin imha edilmesini” hedeflediğini açıkladı.

Operasyon, Gazze Şeridi'nde savaşın başlangıcından bu yana İsrail kontrolündeki bölgelerle Hamas'ın kontrolündeki bölgeleri ayıran “Sarı Hat” olarak bilinen hattın batısında bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı'nı hedef aldı. Söz konusu bölge, kuşatma altındaki ve büyük ölçüde yıkıma uğrayan Gazze Şeridi'nde yer alıyor.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre İsrail ordusu dün yaptığı açıklamada, Nuseyrat Mülteci Kampı'nın doğusunda tankların konuşlandırılmasıyla başlayan ve topçu bombardımanını da kapsayan operasyonun sona erdiğini bildirdi.

Öte yandan İsrail Savunma Bakanlığına bağlı Filistin Topraklarındaki Hükümet Faaliyetlerini Koordinasyon Birimi (COGAT) yayımladığı açıklamada, Filistinlilerin operasyonun hedef aldığı Nuseyrat ve Bureyc mülteci kampları yakınındaki bölgelerde yeniden serbestçe hareket edebileceğini duyurdu.

COGAT, Arapça yayımladığı açıklamada, “Faaliyetin sona erdiğini ve Selahaddin yolu üzerindeki trafiğin yeniden açıldığını bildirmek isteriz” ifadelerini kullandı.

AFP'nin Nuseyrat Mülteci Kampı'nın kuzeydoğusundan çektiği görüntülerde, bölgede derin palet izleri ve Gazze Şeridi'nin ana ulaşım güzergâhlarından biri olan Selahaddin yolu boyunca oluşturulmuş toprak bariyerler görüldü. Söz konusu yol, İsrail'in bombardımanları, patlatmaları ve yıkım çalışmaları nedeniyle büyük ölçüde tahrip olmuş durumda.

Nuseyrat'ta yaşayan Ümmü Muhammed Bedevi, “Bazı eşyalarımızı almak, ortalık sakinleşene kadar uyuyabilmek ve yaşayabilmek için geri döndük. Çünkü tank çok yakında konuşlanmış durumda ve ona yaklaşanlara ateş açıyor” dedi.

Bedevi, sözlerini şöyle sürdürdü: «Artık bir düzene kavuşmak istiyoruz. Yerinden edilmekten, açlıktan, ölümden ve kayıplardan yorulduk.”

Gazze Şeridi sakinlerinin büyük bölümü, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'in güneyine düzenlediği saldırının ardından başlayan İsrail savaşı nedeniyle en az bir kez yerinden edildi.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) verilerine göre, Gazze Şeridi nüfusunun yaklaşık yüzde 65'ine karşılık gelen 1,4 milyon kişi hâlihazırda çadırlarda veya geçici barınaklarda yaşıyor.

Tek istediğimiz güvenlik

Nuseyrat sakini Muhammed de dün bölgeye döndükten sonra, “Artık yeterince kan döküldü” dedi. Muhammed, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bir çadırda bile olsa yaşamak istiyoruz. Önemli olan güvenlik. Tek istediğimiz güvenli

İsrail'in kara harekâtı, ülkede yapılan parlamento seçimlerinin net bir çoğunluk ortaya çıkarmadığı ve muhalefet blokunun lideri Gadi Eisenkot'un, rakibi Binyamin Netanyahu hükümetinin ardından yeni bir hükümet kurmaya çalıştığı dönemde gerçekleşti.

İsrail ordusu yayımladığı açıklamada, operasyonun amacının “Sarı Hat'ın batısında bulunan ve birlikler için doğrudan ve yakın bir tehdit oluşturan terör amaçlı tüneli imha etmek” olduğunu bildirdi.

Hamas ise yayımladığı açıklamada İsrail'in askerî operasyonunu “ateşkes anlaşmasının açık bir ihlali” olarak nitelendirdi.

AFP'nin Gazze'deki muhabiri, çarşamba günü İsrail tanklarının Nuseyrat Mülteci Kampı'nın doğusunda konuşlandığını gözlemledi.

Gazze'deki bir güvenlik kaynağı da kampın kuzeyindeki Davet Mahallesi'nin girişinin “yoğun İsrail topçu ateşine maruz kaldığını” bildirdi.

İsrail ile Hamas, ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle karşılıklı olarak birbirlerini suçlamayı sürdürüyor. Anlaşma, İsrail ordusunun Gazze Şeridi topraklarının yüzde 53'ünde geçici olarak kalmasını öngörüyor. Ancak İsrail ordusu hâlihazırda Gazze topraklarının yüzde 60'ından fazlasını kontrol ediyor.

AFP'nin Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine dayanarak hazırladığı sayımına göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana bin 600'den fazla Filistinli hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler, bakanlığın açıkladığı verileri güvenilir kabul ediyor.

Aynı dönemde İsrail ordusu ise 7 askerinin ve bir sivil yüklenicinin öldüğünü açıkladı.


AB, Kiev'deki büyükelçiliklerin hasar görmesi üzerine Rusya'nın Brüksel temsilcisini Dışişleri'ne çağırdı

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
TT

AB, Kiev'deki büyükelçiliklerin hasar görmesi üzerine Rusya'nın Brüksel temsilcisini Dışişleri'ne çağırdı

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas (AP)

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas dün yaptığı açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'nın başkenti Kiev'e düzenlediği son hava saldırılarında Avrupa ülkelerine ve Avrupa dışındaki ülkelere ait çok sayıda büyükelçiliğin hasar gördüğünü bildirdi.

Kallas, saldırıların Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'ne katıldığı sırada gerçekleştiğine dikkat çekti. Kallas, "Putin Shenzhen'de kırmızı halıda yürürken, Rusya'nın saldırıları Kiev'i hedef aldı ve Avrupa ülkelerine ve Avrupa dışındaki ülkelere ait çok sayıda büyükelçiliğe zarar verdi" dedi. Kallas, saldırılara karşılık olarak AB'nin Brüksel'deki Rusya temsilcisini Dışişleri'ne çağıracağını belirtti.

Estonya Eski Başbakanı Kallas, "Diplomatik temsilcilikler uluslararası hukuk kapsamında koruma altındadır. Ancak Rusya'nın uluslararası hukuku hiçe sayması her gün açıkça görülüyor" ifadelerini kullandı.

Kallas ayrıca AB'nin Ukrayna'ya desteğini artıracağını ve Rusya üzerindeki baskıyı yoğunlaştırarak savaşın sona ermesini sağlamaya çalışacağını söyledi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre hasar gören büyükelçilikler arasında Avusturya ve Hollanda büyükelçilikleri de bulunuyor. Avusturya Başbakanı Christian Stocker, yaşananlar karşısında şoke olduğunu belirterek, Rusya'nın eylemlerini "kesinlikle kabul edilemez" olarak nitelendirdi.

Stocker, büyükelçilik personelinin fiziksel olarak zarar görmediğini belirterek, bundan büyük memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen ise gün içinde Hollanda Büyükelçiliği'nin arkasına bir mühimmat parçasının düştüğünü açıkladı. Meslektaşlarının saldırıda yaralanmadığını belirten Berendsen, büyükelçilik binasında hafif hasar meydana geldiğini ve olayın ayrıntılarının aydınlatılması için inceleme başlatıldığını kaydetti.