Çin'in askerî geçit töreninde tanıttığı en dikkat çekici yeni silahlar hangileri?

Çin tarafından sergilenen bazı silahlar (Reuters)
Çin tarafından sergilenen bazı silahlar (Reuters)
TT

Çin'in askerî geçit töreninde tanıttığı en dikkat çekici yeni silahlar hangileri?

Çin tarafından sergilenen bazı silahlar (Reuters)
Çin tarafından sergilenen bazı silahlar (Reuters)

Pekin'de bugün büyük bir askerî geçit töreni düzenlendi. Törende Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ön plana çıktı.

İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıldönümü anısına düzenlenen tören, Şi'ye Çin'in askeri gücünü sergileme ve dostane ilişkiler kurduğu liderleri bir araya getirme fırsatı sundu. Şi, bu liderlerin gücünü ve Batı'ya karşı müthiş hazırlıklı olduklarını tüm dünyaya göstermeyi umuyordu.

Geçit töreninin başında Şi, dünyanın halen ‘barış ve savaş arasında bir seçimle karşı karşıya’ olduğunu, ancak Çin'in ‘durdurulamayacağını’ vurguladı.

Şarku’l Avsat’ın İngiliz gazetesi The Independent'tan aktardığına göre, 2025 yılı savunma bütçesine yaklaşık 186 milyar sterlin ayıran dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin, geçit töreni sırasında birkaç benzersiz yeni silah sergiledi. Bunlardan en dikkat çekenleri şunlar:

YJ hipersonik füzeleri

Çin ordusu, mevcut hipersonik füzeleri YJ-17, YJ-19 ve YJ-20'nin yanı sıra yeni YJ-15 füzesini de sergiledi.

Ying Ji’nin kısaltması olan YJ füzeleri, gemilerden veya uçaklardan fırlatılabilir. Bu füzeler, büyük gemilere ciddi hasar vermek üzere tasarlanmıştır.

sdfvgth
Yeni YJ-15 füzesi (EPA)

Çin, geleneksel savunma sistemlerini atlatma kabiliyetiyle dünya çapında ilgi gören hipersonik silah teknolojisinde hızla ilerliyor.

Büyük insansız deniz araçları

İki yeni, çok büyük, torpido şeklindeki insansız araç sergilendi. AJX002 ve HSU100, iki uzun kamyonla taşındı.

Avustralyalı deniz analisti Alex Luck, uzunluğu yaklaşık 60 fit (18 metre) olduğu tahmin edilen ilk aracın tasarımının, bunun muhtemelen bir ‘keşif’ aracı olduğunu gösterdiğini, ikincisinin ise ‘daha belirsiz olduğunu, ancak mayın döşeme kabiliyetine sahip olduğunun söylendiğini’ belirtti.

xsdfer
AJX002 insansız su altı aracı (AP)

Naval News'e göre Çin deniz kuvvetleri, halen ABD'nin gerisinde olsa da, ekstra büyük insansız su altı araçları (XLUUV) konusunda dünyanın en büyük programına sahip ve beş model üretilip test edilerek hizmete sokulmuş durumda.

Nükleer savaş başlığı taşıyabilen kıtalararası balistik füzeler

Çin, nükleer savaş başlığı taşıyabilen üç tür kıtalararası balistik füzeyi tanıttı: DF-61, DF-31 ve DFC-5.

dfrgty
DFC-5 füzesi (Reuters)

Çin ordusu ayrıca, askeri bir kamyonun üzerinde sergilenen ilk havadan fırlatılan nükleer füzesi JL-1'i de tanıttı.

Çin devlet televizyonu CCTV’ye göre, JL-1 ve JL-3 füzelerinin DF-61 ve DF-31 füzeleriyle birlikte sergilenmesi, ‘Çin ordusunun kara, deniz ve hava stratejik nükleer kuvvetlerinin ilk toplu sergilenmesi’ anlamına geliyor.

cdfgh
JL-3 füzesi (Reuters)

DFC-5 füzesinin menzilinin 20 bin kilometreden fazla olduğu tahmin ediliyor. Devlet medyası, ‘bu stratejik kıtalararası nükleer füzenin tüm dünyayı kapsadığını ve 12 savaş başlığı taşıyabildiğini’ belirtti.

Uzay savunma sistemi

Yabancı uyduları vurabilen HQ-29 uzay savunma sistemi, hava gücünün göze çarpan bir gösterisi olarak askerî geçit töreninde ilk kez tanıtıldı.

sdfrgt
HQ-29 uzay savunma sistemi (AFP)

Lazer tabanlı silahlar

Çin ordusuyla bağlantılı X platformundaki bir hesap tarafından ‘dünyanın en güçlü lazer hava savunma sistemi’ olarak tanımlanan güçlü bir silah büyük ilgi gördü.

sxdfrgt
LY-1 cihazları (DPA)

Bugünkü törende, uzun askeri araçların üzerinde mavi LY-1 ekranlı birkaç büyük, garip beyaz cihaz görüldü.

AFP’ye konuşan Luck “Bu konfigürasyonu ilk kez geçen yıl ağustos ayında gördük, ancak net görüntüler değildi. Gemilere monte edilen LY-1 cihazları en azından ileri test aşamasında gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.

ABD tarafından da kullanılan bu ‘yönlendirilmiş enerji silahları’, tek bir düşük maliyetli, yüksek hassasiyetli saldırı ile ciddi hasara neden olabilir.

İnsansız araçlar

Su altı insansız hava araçlarının yanı sıra, deniz askeri operasyonlarında kullanılabilen su üstü araçları da dahil olmak üzere birkaç insansız araç sergilendi.

Luck, bu insansız hava araçlarının ‘limanlara giriş ve çıkış’ için insanlı araçlar olarak da kullanılabileceğini ve muhtemelen mayın temizleme amaçlı olduğunu söyledi.

Tahliye, ikmal ve mühimmat nakliyesi ve keşif gibi çeşitli yeteneklere sahip birkaç insansız hava aracı ve kara aracı da sergilendi.

Radar

Çin, tören sırasında birkaç radar cihazını sergiledi.

Radarlarla donatılmış uçaklar, ülkenin keşif yeteneklerini sergilemek için tören alanının üzerinde uçtu.

KJ-600 erken uyarı uçağı, halka açık bir törende ilk kez tanıtıldı.

sdfr
Erken uyarı uçağı KJ-600 (Reuters)

China Daily'ye göre KJ-600 uçağı, uçak gemilerinde kullanılmak üzere tasarlanmış ve önümüzdeki aylarda Fujian gemisinde hizmete girmesi bekleniyor.



İsrail kabinesi, Batı Şeria topraklarının ilhakını genişletme kararlarını onayladı

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
TT

İsrail kabinesi, Batı Şeria topraklarının ilhakını genişletme kararlarını onayladı

İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)
İşgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil kentinin batısında, Filistinlilere ait evler ve dükkanlar İsrail buldozerleri tarafından enkaz yığınlarına dönüştürüldü. (AFP)

Ynet haber sitesi bugün, İsrail kabinesinin Batı Şeria’daki arazi tescili ve mülkiyet prosedürlerinde temel değişiklikleri onayladığını bildirdi. Yeni düzenlemeler, Filistinlilere ait bazı evlerin yıkılmasına izin veriyor.

Yedioth Ahronoth’un internet sitesi Ynet, yeni kararların İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria’nın A Bölgesi’nde Filistinlilere ait binaları yıkmasına izin vereceğini ve Batı Şeria genelinde yerleşim faaliyetlerinin önemli ölçüde genişlemesine yol açacağını doğruladı.

zsdcfgt
Batı Şeria’daki İsrail askerleri (Reuters)

Şarku’l Avsat’ın Ynet’ten aktardığına göre İsrail kabinesinin aldığı kararlar, Oslo Barış Anlaşmaları kapsamında ilk asker çekilme dalgasında İsrail ordusunun çekilmediği tek şehir olan El Halil’de İsrail-Filistin çatışmasını çözmeye yönelik geçici bir adım olması amaçlanan 1997 El Halil Protokolü’nün ilkelerine aykırı.


Rusya'da 15 yaşındaki saldırgan dehşet saçtı: Nazi sembolü çizdi

Moskova'da bir polis aracı (Temsili/Reuters)
Moskova'da bir polis aracı (Temsili/Reuters)
TT

Rusya'da 15 yaşındaki saldırgan dehşet saçtı: Nazi sembolü çizdi

Moskova'da bir polis aracı (Temsili/Reuters)
Moskova'da bir polis aracı (Temsili/Reuters)

Rusya'nın Başkurdistan Cumhuriyeti'nde cumartesi günü bir üniversite yurdunda bir gencin bıçaklı saldırı dizisi sonucu en az 6 kişi yaralandı. Yaralananlar arasında öğrenciler de var.

Haberlere göre bıçak taşıdığı belirtilen 15 yaşındaki çocuk, cumartesi günü Ufa'daki Devlet Tıp Üniversitesi'nin yurduna girip öğrencilere saldırmaya başladı. Gencin milliyetçi sloganlar attığı ve Nazi sembolü çizdiği bildirildi.

Rusya İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Irina Volk, RTVI haber sitesine yaptığı açıklamada, "Saldırgan gözaltına alınmaya direndi ve bu sırada iki polis memuru bıçaklandı. Ayrıca şüpheli kendine de zarar verdi" dedi. Şüpheli, ağır yaralı halde yerel bir çocuk hastanesine kaldırıldı.

Moskova'nın yaklaşık 1200 km doğusundaki Ufa'daki yetkililer, olayla ilgili üst düzey soruşturma başlattı. Saldırıda yaralanan en az 4 kişi hastaneye kaldırıldı ve birinin durumunun kritik olduğu düşünülüyor. Yaralananlar arasında Hintli öğrenciler de bulunuyor.

Moskova'daki Hindistan Büyükelçiliği, "Ufa'da talihsiz bir saldırı yaşandı. Aralarında 4 Hintli öğrencinin de bulunduğu birçok kişi yaralandı" açıklamasını yaptı.

Büyükelçilik, yetkililerle temas halinde olduğunu ve "Kazan'daki konsolosluktan yetkililerin yaralı öğrencilere yardım etmek üzere Ufa'ya hareket ettiğini" belirtti.

Görgü tanıkları, kaotik anları "her yer kan içindeydi" diyerek anlattı. Ren TV, yaralıların ambulanslarla hastaneye taşındığını gösteren görüntüleri yayımladı.

Yerel Baza kanalına göre, şüpheli yasaklı bir neo-Nazi örgütüne mensuptu. Economic Times'a göre Rusya'daki üniversitelerde 30 binden fazla Hintli öğrencinin eğitim gördüğü tahmin ediliyor.

Independent Türkçe


New START anlaşmasının sona ermesinin ardından büyük nükleer güçler arasındaki gerilim tırmanıyor

Pekin'de İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini anmak için düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare, 3 Eylül 2025 (Reuters)
Pekin'de İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini anmak için düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare, 3 Eylül 2025 (Reuters)
TT

New START anlaşmasının sona ermesinin ardından büyük nükleer güçler arasındaki gerilim tırmanıyor

Pekin'de İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini anmak için düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare, 3 Eylül 2025 (Reuters)
Pekin'de İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini anmak için düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare, 3 Eylül 2025 (Reuters)

Rusya ve ABD arasında her iki ülkedeki nükleer silahları sınırlandırmak için imzalanan New START anlaşmasının bu hafta sona ermesinden bu yana, dünyanın önde gelen nükleer güçleri arasındaki gerilim tırmanıyor. Washington, gelecekteki herhangi bir anlaşmaya Pekin'i de dahil etmek isterken, Moskova ise Paris ve Londra'nın nükleer silahlanma konusunda yapılacak çok taraflı müzakerelere katılmasını talep ediyor. İki nükleer güç New START anlaşmasının kısıtlamalarından kurtulduğundan, uzmanlar her iki tarafın da taviz vermeden kazanç elde etmeye çalışacağı yeni bir silahlanma yarışından endişe duyuyor.

Çin'in belirsiz tutumu

Çin, nükleer silahların yayılmasını sınırlamak için yeni bir antlaşma müzakerelerine katılma fikrini reddetti. Batılı bir diplomat, Pekin'in iki büyük nükleer güce yetişmenin ne kadar zor olacağı konusunda ‘kasıtlı olarak belirsiz’ kalmayı tercih ettiğini söyledi. Çin'in toplamda yaklaşık 600 nükleer savaş başlığı var. Bu sayı, ABD ve Rusya'nın şu anda sahip olduğu toplam bin 700 savaş başlığından çok daha az ve iki büyük nükleer gücün cephaneliklerindeki toplam nükleer savaş başlığı sayısından da çok daha az. Ancak çoğu gözlemci, Çin'in nükleer savaş başlığı üretimini artırdığı konusunda hemfikir. ABD'nin tahminlerine göre bu sayı 2030 yılına kadar bine, 2035 yılına kadar ise bin 500'e ulaşabilir.

Eski ABD Stratejik Komutanlığı (STRATCOM) Komutanı emekli Amiral Charles A. Richard, ABD Senatosu Silahlı Kuvvetler Komitesi'nde verdiği ifadesinde, Çin'in yeteneklerinin ‘istihbarat topluluğunun raporlarından’ daha yüksek tahmin edilmesini istedi. Emekli Amiral, bu rakamın gerçeklere daha yakın olması için ‘iki veya üç katına çıkarılması gerektiğini’ de sözlerine ekledi.

Öte yandan Singapur Ulusal Üniversitesi'nden Siyaset Bilimci Ja Ian Chong, Çin'in bu konudaki şeffaflık eksikliğinin birçok soruna yol açtığını savundu.

Fransız Haber Ajansı AFP’ye konuşan Ja Ian Chong, “Bu şeffaflık eksikliği ve gizlilik, yanlış hesaplama riskini artırıyor” dedi.

Siyaset Bilimci, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bazı analistler, Pekin'in gerçek kapasitesini gizlemeye çalıştığına inanıyor. Bu, nükleer silahlarını koruyabilir ve potansiyel düşmanlarının karşı önlemler geliştirmesini engellemede belirli bir avantaj sağlayabilir.”

Çin'in nükleer kapasitesini ulusal güvenlik için gerekli minimum düzeyde tuttuğunu ısrarla savunduğunu belirten Chong, “Ancak bu iddiayı bağımsız olarak doğrulamanın bir yolu yok” ifadelerini kullandı.

Sıcak hat... Ancak Çin'in durumu farklı

Rusya ile ABD arasında 1962 yılında neredeyse bir savaşın patlak vermesine yol açan Küba Füze Krizi'nden bir yıl sonra, iki ülkenin liderleri, olası benzer bir acil durumda hızlı bir şekilde iletişim kurabilmeleri için bir sıcak hat (kırmızı telefon) kurdular, ancak Çin'in durumu farklı.

ABD Senatosu komitesine “Rusya ve ABD'nin Soğuk Savaş sırasında öğrendiği şey, bu kadar büyük yıkıcı güce sahip sistemleri sorumlu bir şekilde yönetmekti” diyen emekli Amiral Richard, “Çin'in ise aynı dersleri alıp almadığını bilmiyoruz” diye ekledi.

Diğer taraftan Londra merkezli Chatham House'da araştırmacı olan Georgia Cole, “Çin'in nükleer silahları sınırlamayı amaçlayan görüşmelere katılmakta isteksiz olmasının nedenlerinden biri, diğer iki büyük gücün çok gerisinde kalmasıdır” yorumunda bulundu.

Trump'ın Pekin'in müzakere masasında olmasını istediğini söyleyen Georgia Cole, ancak ‘Çin, Washington ve Moskova ile eşit düzeye gelmedikçe resmi nükleer silah azaltma görüşmelerine katılmayacağını ısrarla vurguladığı için bunun şu anda olası olmadığını’ belirtti.

Rusya'nın manevrası

Rusya ise, ABD'nin Çin'in katılımında ısrarcı tutumuna karşılık olarak, BM Güvenlik Konseyi (BMGK) üyesi olan Avrupa’daki iki nükleer güç olan İngiltere ve Fransa'dan da aynı şeyi talep etti. Rusya'nın Cenevre'deki BM Ofisi Daimi Temsilcisi Gennady Gatilov geçtiğimiz cuma günü yaptığı açıklamada, ülkesinin katılım isteğinin ‘ABD'nin NATO'daki askeri müttefikleri’ olan İngiltere ve Fransa'nın katılımına bağlı olduğunu söyledi.

Bu arada Fransa Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nün güvenlik uzmanı Elouaz Fayeh'e göre iki Avrupa ülkesinin toplam nükleer savaş başlığı sayısı 500'den az, ancak Rusya, hepsini Batılı güçler olarak görerek, bunların ABD ile aynı ‘kefeye’ konulmasını istiyor.

Fayeh, bunun iki ülkeyi ‘iki süper gücün pazarlık kozu’ haline getireceğini ve Fransa'nın bunu sık sık reddettiğini belirtti. Nükleer tehditler

Washington'da, New START anlaşmasının eski ABD baş müzakerecisi Rose Gottemoeller, ABD Senato Komitesi’ne verdiği ifadede Pekin'in gelecekteki nükleer müzakerelere katılmasının gerekliliğini vurguladı. Gottemoeller, Pekin'in nükleer tehditler konusunda ABD ile diyalog başlatmanın yollarını bulmaya büyük ilgi gösterdiğini” düşündüğünü söyledi.

Dolayısıyla Pekin silah kontrolü ile ilgili görüşmelere katılmayı reddetse bile, bu tehlikeler ele alınmalı. Silah cephanelerinin ABD’ninkinden çok daha küçük olduğunu belirten Gottemoeller, buna karşın füzelerin ateşlenmeden önceden bildirilmesinin ve acil hat düzenlemeleri gibi hususların, nükleer silahları müzakere masasına getirme ve modernizasyon programlarında yapılanlara dair bu düzeyde bir belirsizliğin sürdürülmemesi konusunda bir diyalog başlatmak için önemli araçlar olduğunu açıkladı.

Gottemoeller, bunun ‘niyetlerini öğrenmek için onlarla konuşmak’ şeklindeki başlıca ve en önemli hedef olması gerektiğinin de altını çizdi.