Konuya yakın üç ABD'li ve Avrupalı yetkiliye göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ABD stoklarını olumsuz etkilemeyeceğini değerlendirdikten sonra Ukrayna'ya uzun menzilli Tomahawk füzeleri tedarik etmesi için Beyaz Saray'a yeşil ışık yaktı ve nihai siyasi kararı Başkan Donald Trump'a bıraktı.
Trump, bu ayın başlarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Beyaz Saray'da bir çalışma yemeğinde, Ukrayna'ya füze sağlamamayı tercih ettiğini, çünkü "ülkemizi korumak için ihtiyaç duyduğumuz şeyleri vermek istemediğimizi" belirtti.
Genelkurmay Başkanları, Trump'ın füzelerin Rusya'nın derinliklerindeki petrol ve enerji tesislerini daha etkili bir şekilde hedef alması için baskı yapan Zelenskiy ile görüşmesinden önce, bu ayın başlarında Beyaz Saray'a değerlendirmeleri hakkında bilgi verdi. Tomahawk füzelerinin menzili yaklaşık bin 600 kilometredir.
Daha az bahane
CNN'e göre iki Avrupalı yetkili, bu değerlendirmenin ABD'nin Avrupalı müttefiklerinin güvenini artırdığını ve ABD'nin artık Kiev'e füze tedarik etmemek için daha az bahanesi olduğuna inandıklarını söyledi. Trump, Zelenskiy ile görüşmesinden sadece birkaç gün önce, ABD'nin Ukrayna'ya sağlayabileceği "bol miktarda Tomahawk füzesi" olduğunu söylemişti.
ABD yapımı Tomahawk füzesi (Arşiv - Reuters)
Bu nedenle, Trump'ın günler sonra Beyaz Saray'da Zelenskiy ile birlikteki çalışma yemeğinde yaptığı açılış konuşmasında, ABD'nin Tomahawk füzelerine "ihtiyacı olduğunu" söyleyerek tavrını sert bir şekilde değiştirmesi, Amerikalı ve Avrupalı yetkilileri şaşırttı. Trump daha sonra kapalı kapılar ardında Zelenskiy'ye, ABD'nin en azından şimdilik bu füzeleri sağlamayacağını söyledi.
Şarku’l Avsat’ın CNN'den aktardığına göre Trump'ın füzeleri göndermeme kararı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinden bir gün sonra geldi. Putin, Trump'a Moskova ve St. Petersburg gibi büyük Rus şehirlerini vurabilecek Tomahawk füzelerinin savaş alanında önemli bir etkisi olmayacağını, ancak ABD-Rusya ilişkilerine zarar vereceğini söylemişti.
Beyaz Saray ve Pentagon, CNN'in yorum taleplerine yanıt vermedi.
CNN kaynakları, "Trump füzeleri tamamen masadan kaldırmadı" dedi ve Trump'ın emir vermesi halinde yönetimin füzeleri hızla Ukrayna'ya tedarik etmeyi planladığını belirtti. Trump, son haftalarda Putin'in barış görüşmelerini ciddi olarak değerlendirme konusundaki isteksizliğinden giderek daha fazla rahatsız oldu; öyle ki, geçen hafta Rus petrol şirketlerine yönelik yeni ABD yaptırımlarını onayladı ve Ukrayna'daki savaşı görüşmek üzere Budapeşte'de Putin ile planlanan toplantıyı şimdilik iptal etti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin (AP)
Eğitim İhtiyacı
Yetkililere göre, Pentagon stoklarla ilgili bir endişe duymasa da ABD savunma yetkilileri Ukrayna'ya füzeler konusunda nasıl eğitim verileceğini ve konuşlandırılacağını hâlâ araştırıyor. Kaynaklar, Ukrayna'nın füzeleri etkili bir şekilde kullanabilmesi için birkaç operasyonel sorunun çözülmesi gerektiğini ifade etti.
Akıllardaki sorulardan biri de ABD tedarik ederse Ukrayna'nın füzeleri nasıl fırlatacağı. Tomahawk füzeleri genellikle su üstü gemilerinden veya denizaltılardan fırlatılır, ancak Ukrayna donanması ciddi şekilde yetersiz donanıma sahip olduğundan, muhtemelen karadan fırlatması gerekecek. ABD Deniz Piyadeleri ve Kara Kuvvetleri, Ukrayna'ya sağlanabilecek kara tabanlı fırlatma platformları geliştirdi.
Ancak ABD fırlatma platformlarını sağlamaya isteksiz olsa bile, Avrupalı yetkililer Ukrayna'nın bir alternatif bulabileceği görüşünde. Bir yetkili, Ukraynalı mühendislerin daha önce İngiltere tarafından tedarik edilen ve başlangıçta modern NATO uçakları için tasarlanan ve Ukrayna'nın eski Sovyet dönemi savaş uçağı filosuna entegre edilmesi gereken Storm Shadow füzelerini kullanmak için bir çözüm geliştirdiklerini ifade etti.
