İsrail'den sızan yeni bilgilere göre Gazze Şeridi'ndeki güçlerinin varlığı %53'ten %75'e çıkarılacak. Bu durum, arabulucuların şeritteki ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasını ilerletme çabaları ve ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında beklenen görüşmenin sonuçlarının öngörülmesiyle eş zamanlı olarak geliyor.
Şarku’l Avsat'a konuşan uzmanlar, bu sızıntıları ateşkes anlaşmasını tehdit eden yeni bir İsrail planının parçası olarak görüyor. Uzmanlar, bunun Netanyahu'nun Trump görüşmesinde beklenen baskıyı hafifletmek ve İsrail tarafının herhangi bir yükümlülüğü olmaksızın (Hamas'ı) silahsızlandırma koşullarına göre ikinci aşamaya girme karşılığında, genişlememe ve geri çekilmeme konusunda pazarlık yapma ve anlaşmanın uygulanmasını uzatma taktiği olduğunu değerlendiriyor.
İsrail Maariv gazetesi dün bilgilendirilmiş kaynaklara dayandırdığı haberinde, Washington ve Tel Aviv'in, Gazze Şeridi'nin sadece %53'ünü kapsayan "sarı hattı" %75'ine genişletmek ve Hamas'ın silahsızlanması konusunda bir çatışmayı önlemek ve uluslararası güçlerin konuşlandırılması ihtiyacını engellemek için sivil baskı uygulamak üzere plan hazırladığını bildirdi.
Hâlâ değerlendirme aşamasında olan bu plan, İsrail kontrolündeki bölgelerde Gazze'nin yeniden inşasını hızlandıracaktır. Bu plan, Netanyahu'nun ABD ziyaretinden önce, Hamas silahsızlanmayı reddetmeye devam ettiği sürece, İsrail'in işgal ettiği topraklarda Gazze Şeridi'nin yeniden inşasına yol açacak Tel Aviv ve Washington arasındaki stratejik anlayışın parçası olarak sunulmakta.
Kaynaklar, önerilen planın İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nde geniş kabul gördüğünü ve İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde yeni toprakları işgal etmesine, yani alanın %75'ini ele geçirmesine olanak tanıdığını, bunun da Hamas'ın kontrolündeki bölgeleri etkilemeden yeniden yapılanma çalışmalarına aşamalı olarak hemen başlamak için Hamas'ın silahsızlandırılmasını beklemenin mümkün olmadığı bahanesiyle yapıldığını tahmin ediyor.
Aynı kaynaklara göre, İsrail bu durumun Gazze Şeridi'nde iç baskıyı artıracağına inanıyor; zira Gazzeliler daha sonra yeniden inşa edilen bölgeye taşınmayı tercih edecek. Hamas hareketinin kontrolündeki bölgeler ise kademeli olarak boşalacak ve çoğunlukla hareketin üyeleri tarafından iskan edilmeye devam edecek, bu da gerektiğinde sınırlı askeri operasyonlara olanak sağlayacak ve büyük ölçekli çatışmalara geri dönülmesini önleyecektir.
Mısır Dışişleri Konseyi üyesi ve İsrail işleri konusunda uzmanlaşmış akademisyen Dr. Ahmed Fuad Enver, “bu sızıntıların, arabulucuların çabalarını sekteye uğratmak, Gazze anlaşmasını tehdit etmek ve Gazze Şeridi'nden çekilmeyi engellemek için yaklaşan Trump-Netanyahu görüşmesinde tavizler dayatmaya çalışmak amacıyla İsrail propagandası olduğunu” düşünüyor. “Bu görüşme, anlaşmanın geleceği ve uygulanabilir veya kabul edilebilir olmayan planların sona erdirilmesi için çok önemli ve Washington'un tutumu bu konuda belirleyici faktör olacak” diye vurguladı.
Gazze şehrindeki enkaz arasında Hamas ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi üyeleri (AFP)
Filistinli siyasi analist Nizar Nazzal, “Sarı Hat”ın Batı Gazze'ye doğru genişletilmesi planının, “Hamas”ın bulunduğu bölgelere yönelik askeri bir gerilim anlamına geldiğine ve bunun da İsrail-Amerika arasındaki bu plan için yapılan bir hazırlık olduğuna inanıyor. Bu plan, öncelikle anlaşmanın seyrini tehdit ediyor ve Nazzal, “Anlaşma İsrail'in geri çekilmesini istiyor, ancak uygulamada gecikmeler yaşanıyor ve Trump-Netanyahu görüşmesi bu gecikme taktikleri karşısında belirleyici olacak” diye vurguluyor.
Buna karşılık, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, cumartesi akşamı televizyonda yayınlanan bir röportajda, Washington'un Mısır'ın Gazze ile ilgili fikirlerini sadece kendi görüşünü dayatmak için değil, Trump planını sahada uygulamak için ortaya koyduğunu tamamen anladığını belirtti. "Uluslararası istikrar gücünün, tarafların ateşkese uyup uymadığını ve İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesinin tamamlanıp tamamlanmadığını izlemek ve doğrulamak için hızla konuşlandırılmasının önemini" vurguladı.
Trump planının 20 maddeden oluştuğunu ve seçici bir şekilde ele alınmaması gerektiğini belirten Abdulati, "Sadece silah kısıtlaması vb. konulardan bahsederken, İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesi meselesini ihmal etmemeliyiz. Plan tek ve bölünmez bir pakettir ve tüm maddelerine uyulmalı ve sahada uygulanmalıdır" ifadelerini kullandı.
O, bu aşamada Mısır'ın önceliklerini gözden geçirdi; bunlar ateşkesi pekiştirmek, İsrail'in Gazze'ye yönelik acımasız ve yaygın saldırganlığının yeniden başlamasını önlemek, bölgeye gıda ve tıbbi yardım ulaştırmaktı.
Enver, Mısır'ın pozisyonunun her zaman İsrail'in süreci engellemeye devam etmesini önlemeyi amaçladığına inanıyor ve İsrail'in çekilmesinin Trump planına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini, uygulamanın Hamas'ın silahsızlandırılması eşiğinde durdurularak parçalanmaması gerektiğini vurguluyor. Washington'un Mısır'ın arzusunu anlayacağını ve anlaşmanın uygulanması için İsrail'e daha fazla baskı uygulayacağını umuyor.
Nazzal, “Mısır, İsrail'in tüm kaçamaklarına son vermek ve anlaşmayı ilerletmek konusunda istekli” diye vurgularken, “Washington'un, özellikle Mısır'ınkiler çerçevesinde, Netanyahu'nun buna razı olması şartıyla, İsrail'e ikinci aşamaya başlaması için baskı yapacağını ve ikinci aşamada planlanan geri çekilmenin uygulanmasını engellemek için (Hamas'ın) silahsızlanmaması da dahil olmak üzere çeşitli bahanelerle uygulama sürecini uzatmaya çalışacağını” beklediğini belirtti.
Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)
Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)
