Çin ordusunda eşi görülmemiş bir ‘tasfiye’... Şi Cinping'den sonra en güçlü ikinci adamın düşüşü

 General Zhang Youxia, Mart 2025'te Pekin'de düzenlenen bir toplantıda (AFP)
General Zhang Youxia, Mart 2025'te Pekin'de düzenlenen bir toplantıda (AFP)
TT

Çin ordusunda eşi görülmemiş bir ‘tasfiye’... Şi Cinping'den sonra en güçlü ikinci adamın düşüşü

 General Zhang Youxia, Mart 2025'te Pekin'de düzenlenen bir toplantıda (AFP)
General Zhang Youxia, Mart 2025'te Pekin'de düzenlenen bir toplantıda (AFP)

Çin Savunma Bakanlığı, ülkenin en üst rütbeli generallerinden biri olan ve askeri liderlik hiyerarşisinde Cumhurbaşkanı Şi Cinping’in hemen altında yer alan generalin soruşturma altına alındığını açıkladı. Bakanlık, generalin ‘ciddi disiplin ve hukuk ihlalleri’ ile suçlandığını bildirdi. Bu gelişme, Şi’nin yıllardır Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun üst düzey isimleri içinde yürüttüğü tasfiye kampanyasında şimdiye kadarki en ciddi adım olarak değerlendiriliyor.

Bakanlığın açıklamasında, Merkez Askeri Komisyon Başkan Yardımcısı General Zhang Youxia’ya yöneltilen iddialara dair ayrıntılara yer verilmedi. Komisyon, Çin Komünist Partisi’ne bağlı olup silahlı kuvvetleri denetleyen en üst organ olarak biliniyor. Açıklamada ayrıca, Komisyon üyesi ve Genelkurmay Başkanı Liu Zhenli’nin de soruşturma altında olduğu belirtildi.

General Zhang’ın görevden alınması, Şi’nin ordu içindeki ‘yolsuzluk ve sadakatsizlikle’ mücadele kampanyasında şimdiye kadar attığı en sert adım olarak öne çıkıyor. Bu durum, Zhang’ın Şi’ye yakın bir isim olarak kabul edilmesi nedeniyle daha da dikkat çekici bulunuyor.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 3 Eylül 2025'te Pekin'de 2. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıldönümü töreni sırasında (Reuters)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 3 Eylül 2025'te Pekin'de 2. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıldönümü töreni sırasında (Reuters)

Zhang ve Liu’nun soruşturma altına alınmasının ardından, Merkez Askeri Komisyon’da geriye yalnızca iki üye kaldı: Komisyon Başkanı Şi Cinping ve askeri tasfiye kampanyalarını yöneten General Zhang Shengmin. 2022’de Şi tarafından atanan altı üst düzey askeri liderin tamamı görevden alındı. General Zhang Shengmin ise komisyonda sadece geçen yıl görev aldı.

75 yaşındaki General Zhang Youxia, Şi’ye yakın biri olarak görülüyordu. İki liderin de ebeveynleri Mao Zedung döneminde devrimci savaşçılar olarak görev yapmış ve birbirlerini kişisel olarak tanıyorlardı. Şi, Zhang’ı normal emeklilik yaşına gelmesine rağmen görevde tuttu. Ancak yolsuzluk soruşturmalarının genişlemesi ve olası diğer ihlaller, Şi’nin Zhang’a olan güvenini sarsmış gibi görünüyor.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) eski analisti ve Çin politikalarını yakından izleyen Christopher K. Johnson, bu adımı “Çin ordusu tarihinde eşi görülmemiş ve üst düzey liderliğin tamamen tasfiyesi anlamına geliyor” sözleriyle değerlendirdi.



Endonezya'nın orta kesiminde 6,7 büyüklüğünde bir deprem

Endonezya'da deprem sonrası hastaneden tahliye edilen hastalar ve aileleri (AFP)
Endonezya'da deprem sonrası hastaneden tahliye edilen hastalar ve aileleri (AFP)
TT

Endonezya'nın orta kesiminde 6,7 büyüklüğünde bir deprem

Endonezya'da deprem sonrası hastaneden tahliye edilen hastalar ve aileleri (AFP)
Endonezya'da deprem sonrası hastaneden tahliye edilen hastalar ve aileleri (AFP)

ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi’ne göre, Endonezya’nın orta kesimindeki Sulawesi bölgesinde bugün 6,7 büyüklüğünde güçlü ve yüzeye yakın bir deprem meydana geldi. İlk raporlarda can kaybı ya da ciddi hasar bildirilmedi.

Depremin, yerel saatle 10.27’de Sulawesi Orta Eyaleti’nde Palu şehrinin güneydoğusunda, sığ bir derinlikte gerçekleştiği belirtildi.

Endonezya Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Ajansı, Palu ve Sigi bölgelerinde depremin güçlü şekilde hissedildiğini açıkladı ancak tsunami tehlikesinin bulunmadığını duyurdu.

Şarku’l Avsatın AFP’nin aktardığına göre Palu’da yaşayan 42 yaşındaki Norhider, deprem anında mutfağında yemek hazırladığını belirterek, “Bir anda sanki bir darbe oldu, ardından tüm ev sallanmaya başladı. Çatı gürültü çıkarıyordu, sanki çökecek gibiydi” dedi. Kadın, panik içinde çocuklarıyla birlikte evden çıktıklarını ifade etti.

Endonezya'da depremde yıkılan bir bina (AFP)Endonezya'da depremde yıkılan bir bina (AFP)

Endonezya, Pasifik Deprem Kuşağı’nda yer alması nedeniyle sık sık depremlerle karşılaşıyor. Bu bölge, Japonya’dan Güneydoğu Asya’ya ve Pasifik Okyanusu havzasına uzanan yoğun sismik hareketliliğe sahip bir kuşak olarak biliniyor.

2018 yılında yine Palu’da meydana gelen 7,5 büyüklüğündeki deprem ve ardından oluşan tsunami, 2 bin 200’den fazla kişinin hayatını kaybetmesine yol açmıştı.


Kuzey Kore, ABD'nin Seul'e füze satışını onaylamasını kınadı

ABD askeri personeli, 30 Nisan 2025'te Güney Kore'deki Kunsan Hava Üssü'nde bir MQ-9 Reaper insansız hava aracına Hellfire füzesi yüklüyor (ABD Hava Kuvvetleri)
ABD askeri personeli, 30 Nisan 2025'te Güney Kore'deki Kunsan Hava Üssü'nde bir MQ-9 Reaper insansız hava aracına Hellfire füzesi yüklüyor (ABD Hava Kuvvetleri)
TT

Kuzey Kore, ABD'nin Seul'e füze satışını onaylamasını kınadı

ABD askeri personeli, 30 Nisan 2025'te Güney Kore'deki Kunsan Hava Üssü'nde bir MQ-9 Reaper insansız hava aracına Hellfire füzesi yüklüyor (ABD Hava Kuvvetleri)
ABD askeri personeli, 30 Nisan 2025'te Güney Kore'deki Kunsan Hava Üssü'nde bir MQ-9 Reaper insansız hava aracına Hellfire füzesi yüklüyor (ABD Hava Kuvvetleri)

Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin Güney Kore'ye gelişmiş havadan havaya füzeler ve ilgili askeri teçhizatın satışını onaylamasını kınayarak, bu adımın Kore Yarımadası'ndaki gerilimi daha da artıracağı uyarısında bulundu.

Kuzey Kore Merkezi Haber Ajansı’nda (KCNA) yer alan açıklamada, bakanlığın Dış Politika Genel Müdürü, Kore Yarımadası ve çevresinde artan gerilime yönelik uluslararası endişelere rağmen, Washington ve Seul arasındaki askeri iş birliğinin "sistematik olarak güçlendirildiğini" belirtti.

Kuzey Koreli yetkilidir, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Güney Kore'ye yaklaşık 300 milyon dolar değerindeki gelişmiş havadan havaya füzeler ve ilgili askeri mühimmatın satışına onay vermesini bu durumun en son ve somut örneği olarak gösterdi.

Açıklamada, "ABD'nin silah ihracatı, bir savaş ihracatıdır" ifadelerine yer verilirken; Kuzey Kore'nin bölgedeki güç dengesini korumak amacıyla meşru müdafaa eksenli caydırıcı gücünü tahkim etmeye devam edeceği vurgulandı.


Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı, Kuzey Kore'ye İHA göndermekten 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı

Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı Yoon Sok-yeol (AP)
Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı Yoon Sok-yeol (AP)
TT

Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı, Kuzey Kore'ye İHA göndermekten 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı

Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı Yoon Sok-yeol (AP)
Güney Kore Eski Cumhurbaşkanı Yoon Sok-yeol (AP)

Güney Kore’nin eski Devlet Başkanı Yoon Suk-yeol, Kuzey Kore’ye insansız hava araçları (İHA) göndererek Aralık 2024’te sıkıyönetim ilan etmek için gerekçe oluşturmak amacıyla “çatışma şartları uydurduğu” iddiasıyla 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Savcılar, nisan ayında yaptıkları açıklamada Yoon’un “savaş koşullarını kurgulama” girişiminin ulusal güvenliği zayıflattığını belirtmişti.

Bu karar, Yoon’un şubat ayında parlamentonun işleyişini “felç etmeye” yönelik darbe girişimine liderlik ettiği gerekçesiyle ömür boyu hapis cezası aldığı önceki hükmün ardından geldi.

Şarku’l Avsatın AFP’nin aktardığına göre Seul Merkez Bölge Mahkemesi sözcüsü yaptığı açıklamada, Yoon’un “30 yıl hapis cezasına çarptırıldığını” doğruladı.

Savcılara göre söz konusu İHA operasyonu, Kuzey Kore ile gerilimi artırmış ve düşen dronların ardından ülkenin askeri kapasitesine ilişkin gizli bilgilerin sızmasına yol açmıştı.

Yoon ise kararı temyize götürmüş ve sıkıyönetim ilanının “yalnızca ülke yararı için” yapıldığını savunmuştu.

Eski liderin hukuk ekibi, İHA operasyonu hakkında ne önceden bir emir ne de sonradan bir onay verdiğini belirterek suçlamaları reddetti.

Savunma avukatları ayrıca operasyonun, Kuzey Kore’nin o yıl sınırdan çöp taşıyan balonlar göndermesine bir karşılık olduğunu ve meşru müdafaa kapsamında değerlendirilebileceğini savundu.

Kore Yarımadası’ndaki iki ülke arasında İHA meselesi hâlâ yüksek gerilim konusu olmaya devam ediyor. İki Kore teknik olarak hâlâ savaş halinde; 1953’teki çatışma bir barış anlaşmasıyla değil, ateşkesle sona ermişti.

Mevcut Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, daha önce yapılan resmi bir soruşturmanın hükümet yetkililerinin ocak ayında Kuzey Kore’ye İHA gönderdiğini ortaya çıkarması üzerine üzüntü duyduğunu ifade etmişti. Pyongyang başlangıçta bu gelişmeden memnuniyet duysa da daha sonra Güney Kore’yi “en düşman devlet” olarak tanımlamıştı.