Şimdiye kadarki en ayrıntılı karanlık madde haritasını oluşturan bilim insanları, bunu evrenimizin gizemli ve anlaşılması zor kısmını daha iyi anlamak için kullanmayı umuyor.
Araştırmacılar, yeni haritanın karanlık maddenin etrafımızdaki yıldızların, galaksilerin ve gezegenlerin oluşumunda oynadığı rolü gösterdiğini söylüyor.
Gökbilimciler bu haritanın karanlık maddenin evrenimizdeki görünmez ama kilit rolüne ilişkin anlayışımızı doğruladığını, aynı zamanda karanlık maddeyle hakkında çok daha fazla şey bildiğimiz normal madde arasındaki ilişkiye dair yeni fikirler verdiğini söylüyor.
Yeni harita NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'ndan alınan verilerle oluşturuldu.
Araştırmacılar, evren başladığında, karanlık madde ve normal maddenin her ikisinin de evrene oldukça seyrek bir şekilde yayıldığına inanıyor. Daha sonra karanlık madde bir araya toplanmaya başladı, normal maddeyi içine çekti ve evrenimizi oluşturacak olan yıldızları ve galaksileri yarattı.
Bu nedenle karanlık maddenin yapısı ve yayılımı, kendi yaşamlarımız da dahil çevremizde gördüğümüz her şeyin merkezinde.
Araştırmanın yürütülmesine yardımcı olan Durham Üniversitesi'nden Gavin Leroy, "Karanlık maddeyi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle ortaya çıkaran haritamız, evrenin görünmez bileşeninin galaksilerin, yıldızların ve nihayetinde yaşamın kendisinin ortaya çıkmasını sağlayacak şekilde görünür maddeyi nasıl şekillendirdiğini gösteriyor" dedi.
Bu harita, teleskoplarımız aracılığıyla gözlemlediğimiz yapıları yavaş yavaş düzenleyen evrenin gerçek mimarı karanlık maddenin görünmez ama temel rolünü ortaya koyuyor.
Karanlık madde bizim için görünmez: Işık onunla etkileşime girmez ve normal maddenin içinden geçer. Ancak kütle çekiminin görebildiğimiz evrenle girdiği etkileşime bakarak anlaşılabiliyor.
Yine Durham'dan Richard Massey, "Bugün evrende normal maddeyi bulduğumuz her yerde karanlık maddeyi de buluyoruz" dedi.
Her saniye milyarlarca karanlık madde parçacığı vücudumuzdan geçiyor. Zararı yok, bizi fark etmeyip devam ediyorlar. Ancak Samanyolu'nun etrafında dönen karanlık madde bulutu, tüm galaksimizi bir arada tutmaya yetecek kadar kütle çekimine sahip. Karanlık madde olmasaydı, Samanyolu kendi dönüşü nedeniyle parçalanırdı.
Yeni haritayı oluşturmak için Webb teleskobu yaklaşık 255 saat boyunca gökyüzünün belirli bir bölgesine odaklanarak 800 bin galaksiyi tanımladı. Bu da araştırmacıların, dolunaydan yaklaşık 2,5 kat daha geniş bir alanı kapsayan bir harita çıkarmasını sağladı.
NASA'dan Diana Scognamiglio, "Bu Webb'le yaptığımız en büyük karanlık madde haritası ve diğer gözlemevleri tarafından yapılan karanlık madde haritalarından iki kat daha keskin" dedi.
Daha önce karanlık maddenin bulanık bir resmine bakıyorduk. Şimdi Webb'in inanılmaz çözünürlüğü sayesinde evrenin görünmez inşaat iskelesini çarpıcı ayrıntılarla görüyoruz.
Çalışma, Nature Astronomy adlı akademik dergide yayımlanan "An ultra-high-resolution map of (dark) matter" ((Karanlık) maddenin ultra yüksek çözünürlüklü haritası) başlıklı yeni makalede anlatılıyor.
Independent Türkçe
