Suudi Arabistan Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı, cumartesi günü Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ile bir mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşma, Yemen’in kültürel mirasının korunmasına yönelik ortak çabaların güçlendirilmesini, Yemen hükümetinin kültürel varlıklarını muhafaza etme ve Dünya Mirası Listesi’ne aday olabilecek tarihî alanların tespitine yönelik çalışmalarının desteklenmesini amaçlıyor.
Mutabakat zaptını, Suudi Arabistan Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı Genel Gözetmen Yardımcısı Mühendis Hasan el-Attas ile UNESCO’nun Körfez Ülkeleri ve Yemen Bölge Ofisi Direktörü Salah Halid imzaladı.
Anlaşma; Yemen’in kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi, miras, eğitim, bilim, kültür ve kalkınma alanlarında teknik destek ve faaliyetlerin sunulmasını öngörüyor. Mutabakat, program ile UNESCO arasında eğitim, kültür ve mirası destekleyen iş birliğinin devamı niteliğinde olup, Seyun Sarayı’nın restorasyonu, Yemen’de temel eğitimin desteklenmesi ve ortak ilgi alanlarında önemli etki yaratan çeşitli kültürel girişimleri kapsıyor.
Bu adım, Suudi Arabistan’ın Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı aracılığıyla Yemen’de kültür dâhil sekiz temel ve hayati sektöre verdiği desteğin bir uzantısı olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda Hadramut vilayetindeki tarihî Seyun Sarayı’nın, bir kültürel simge ve merkez olarak korunması amacıyla restorasyonu gerçekleştirildi. Proje, Suudi programının finansmanı, UNESCO’nun uygulaması; Suudi Arabistan Kültür Bakanlığı, Yemen Eski Eserler ve Müzeler Genel Kurumu iş birliği ve Yemen Sosyal Kalkınma Fonu’nun lojistik ve teknik desteğiyle hayata geçirildi.
“Suudi Program”, mirasın yeniden canlandırılması ve korunması, tarihî yapıların restorasyonu, kültür alanında çalışan insan kaynağının kapasitesinin artırılması ve kalkınma sürecini güçlendiren nitelikli girişimlerin uygulanması için çalışmalar yürütüyor. Program, Yemen’de ekonomik faydaları artırarak olumlu sonuçlar üretmeyi de hedefliyor.
Program ayrıca, Yemen Kültür Bakanlığı ve Kral Abdülaziz Araştırma ve Arşivler Vakfı (Darah) iş birliğiyle, Hadramut’un Tirim kentindeki tarihî Ahkaf Kütüphanesi’nde bulunan belge ve el yazmalarının dijitalleştirilmesi, onarımı ve restorasyonu yoluyla Yemen mirasının korunmasına katkı sağlıyor; Yemenli uzmanların bu alandaki kapasitelerini geliştiriyor.
Somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik olarak da çeşitli kalkınma projeleri yürütülüyor. Bunlar arasında, Sokotra Takımadaları’nda hayata geçirilen “Zanaat Atölyesi” projesi yer alıyor. El sanatları ve dikiş alanında 114 doğrudan, 570 dolaylı yararlanıcıyı destekleyen proje; Yemenli kadınların yaşam koşullarını iyileştirmeyi, becerilerini geliştirmeyi ve iş gücü piyasasına katılımlarını artırmayı hedefliyor. Proje, programın kadınların ekonomik güçlendirilmesine verdiği desteğin bir parçası olarak uygulanıyor.
Programın kültür alanındaki girişimleri arasında, UNESCO iş birliğiyle Mehri Dili Günü’nün kutlanması da bulunuyor. El-Mahra vilayetinde program tarafından kurulan örnek okullarda gerçekleştirilen etkinlikler, Yemen kültürel mirasına yönelik farkındalığı artırmayı ve yok olma riski altındaki mirası korumayı amaçlıyor. Mehri dili; Sokotri, Şehri ve diğerleri gibi Sami kökenli, Arap dilleri ailesine mensup bir dil olarak biliniyor.
Ayrıca program, Suudi Arabistan Kültür Bakanlığı tarafından 8–20 Eylül 2023 tarihleri arasında Riyad’da düzenlenen ve Suudi ile Yemen kültürlerini tanıtan “İki Kültür Arasında” adlı serginin ilk edisyonuna katıldı. Sergide; giyim, görsel sanatlar, mimari, tasarım ve mutfak sanatları gibi alanlarda iki ülke arasındaki benzerlikler vurgulanarak kültürel değişim ve iş birliği teşvik edildi.
2024’te ise program, Yemen Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanlığı iş birliğiyle Riyad’daki Kral Fahd Kültür Merkezi’nde düzenlenen Yemen Orkestrası etkinliğine katıldı. Etkinlikte Yemenli sanatçılar, geleneksel mirastan esinlenen çeşitli müzik ve şarkı türlerini icra ederken, Suudi müzisyenler de iki ülkenin ortak mirasını yansıtan eserlerle sahne aldı. Program ayrıca, Yemen’in farklı bölgelerinde sekiz temel sektörde hayata geçirilen 268’i aşkın proje ve girişimi tanıtan bir stantla yer aldı.
