ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran rejiminde olası bir değişikliğe destek verdiğini belirterek, yakında Ortadoğu’da ‘muazzam bir güç’ olacağını açıkladı. Bu açıklama, ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) bölgeye ikinci bir uçak gemisi göndermesinin hemen ardından geldi.
Söz konusu askeri adımlar ve sert açıklamalar, Washington ile Tahran’ın uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlığı çözmek için diplomasiyi canlandırma çabalarının sürdüğü bir dönemde gerçekleşiyor.
Konuya vakıf bir kaynak Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın salı günü Cenevre’de İran ile müzakereler yürüteceğini ve görüşmelerde aracılar olarak Umman temsilcilerinin de bulunacağını aktardı.
Kaynağa göre Witkoff ve Kushner salı günü Cenevre’de Rus ve Ukraynalı yetkililerle de bir araya gelecek; bu görüşmeler, ABD’nin Ukrayna’daki savaşı sona erdirme çabaları kapsamında yapılacak.
Trump, İran’da rejim değişikliği isteyip istemediği sorulduğunda, “Bence bu olacak en iyi şey olur” yanıtını verdi. Kimin iktidara geleceğini açıklamaktan kaçındı, ancak “Bazı kişiler var” dedi.
Trump, Kuzey Karolina, Fort Bragg’deki bir askeri etkinliğin ardından yaptığı açıklamada, “47 yıldır konuşuyorlar, konuşuyorlar, konuşuyorlar. Bu süre zarfında pek çok can kaybettik; bacaklar ve kollar kesildi, yüzler şekil değiştirdi. Bu durum çok uzun sürdü” ifadelerini kullandı.
Washington, İran ile yürütülen nükleer görüşmelerin, ülkenin balistik füzelerini, bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği ve İran halkına yönelik muameleyi de kapsamasını istiyor.
İran ise yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programına sınırlamalar getirmeyi görüşmeye hazır olduğunu belirtti, ancak bu müzakereleri füzelerle bağlamayı reddetti.
Trump, anlaşma sağlanamazsa İran’a saldırı düzenleyebileceği tehdidinde bulunurken, Tahran da misilleme sözü verdi. Bu durum, ABD’nin Ortadoğu’da askerî güç yığmasıyla birlikte daha geniş çaplı bir savaş endişesi yarattı.
ABD, geçen yıl İran’ın nükleer tesislerine saldırılar düzenlemişti.
Nükleer tesislerde geriye ne kaldığı sorulduğunda Trump, “Toz” yanıtını verdi ve ekledi: “Bunu yaparsak, bu yapabileceğimiz en az şey olur; ama muhtemelen geriye kalan her şeyi ele geçireceğiz.”
ABD Başkanı Donald Trump(AP)
Uzun vadeli konuşlandırma
ABD’li yetkililer, askeri varlıkların taşınmasının karmaşık bir operasyon olduğunu belirtti. USS Gerald R. Ford, USS Abraham Lincoln ve son haftalarda Ortadoğu’ya gönderilen seyir füzeli muhripler, savaş uçakları ve keşif uçaklarına katılacak.
USS Gerald R. Ford, ABD’nin en yeni ve dünyanın en büyük uçak gemisi olarak Karayipler bölgesinde görev yapıyor ve bu yılın başlarında Venezuela’daki operasyonlara katılmıştı.
Trump dün kendisine yöneltilen, ikinci bir uçak gemisinin Ortadoğu’ya gönderilme gerekçesi sorusuna yanıt olarak, “Anlaşma sağlanamazsa buna ihtiyacımız olacak… Ve gerekirse hazır olacak” dedi.
ABD uçak gemisi USS Gerald R. Ford (AP)
İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan ABD’li bir yetkili, uçak gemisinin Ortadoğu’ya ulaşmasının en az bir hafta süreceğini söyledi. ABD, geçen yıl haziran ayında İran’daki nükleer tesislere yönelik saldırılar sırasında bölgeye son kez iki uçak gemisi göndermişti.
ABD ordusunun envanterinde 11 uçak gemisi bulunuyor; bu da bu kaynakları nadir ve planlaması uzun vadeli bir şekilde yapılan unsurlar haline getiriyor.
Amerika kıtasındaki operasyonları denetleyen ABD Güney Komutanlığı yaptığı açıklamada, ‘yasadışı faaliyetler ve kötü niyetli aktörlerle mücadeleye’ odaklanmaya devam edeceklerini belirtti.
USS Gerald R. Ford, esas olarak Haziran 2025’ten beri görevde ve başlangıçta Avrupa bölgesinde konuşlanması planlanmıştı; ancak Kasım ayında ani bir şekilde Karayipler’e gönderildi.
Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre uçak gemilerinin görev süreleri genellikle dokuz ay sürüyor; ancak artan ABD askeri faaliyetleri dönemlerinde bu sürenin uzatılması nadir değil.
Uzun görev sürelerinin mürettebatın moralini olumsuz etkileyebileceği konusunda deniz kuvvetleri yetkilileri uzun süredir uyarılarda bulunuyor.
Yetkililer, ABD yönetiminin başka bir uçak gemisi olan USS George H.W. Bush’u Ortadoğu’ya gönderme seçeneğini de değerlendirdiğini, ancak geminin sertifikasyon ve belge işlemlerinden geçtiğini ve bölgeye ulaşmasının bir aydan uzun süreceğini belirtti.
Nükleer reaktöre sahip USS Gerald R. Ford, 75’ten fazla savaş uçağı taşıyabiliyor; bunlar arasında F-18 Süper Hornet ve erken uyarı sistemi görevi görebilen E-2 Hawkeye modelleri bulunuyor.
USS Gerald R. Ford uçak gemisinin radar sistemi, hava trafiğini izleme ve kontrol etmede destek sağlayabiliyor. Ayrıca gemiyi koruyan eskort gemileri, yüzeyden havaya ve yüzeyden yüzeye saldırı yetenekleri ile denizaltılara karşı savunma kapasitelerine sahip.
