Emel Şehade
İsrail, dün akşam yapılan güvenlik istişare toplantısının ardından ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılma ihtimalinin çok düşük olduğunu öngörerek, istihbarat ve güvenlik kurumlarının alarm seviyesini en üst düzeye çıkardığını belirtti. Bu durum dün, Cenevre'de ABD-İran görüşmelerinin ikinci turunun arifesinde, kuzeyden güneye kadar geniş bir alanda hem hava hem de kara yoluyla güvenlik önlemlerinin artırılmasıyla uyanan İsrailliler arasında yeniden kafa karışıklığı ve endişe yarattı. Husilerle çatışmanın beklendiği Eilat'tan, Hizbullah'la çatışmanın beklendiği kuzeye ve Gazze'de bir operasyonun hazırlıklarına kadar, İran ile birlikte bu üç cephe bir kez daha İsrail'deki güvenlik araştırmalarının odak noktası haline geldi.
İsrail Hava Kuvvetleri, halkı korumak için yüzlerce askerini eğitime gönderen iç cephe ile birlikte savunma ve saldırı hazırlıklarının en üst düzeye çıkardı. İsrail'in, Husiler ve muhtemelen Hizbullah da katılırsa, sadece İran'dan en az bin 800 füzeyle karşı karşıya kalması bekleniyor.
Öte yandan güvenlik güçleri, ABD'nin Husilerle ABD gemilerine saldırmamayı taahhüt etmeleri karşılığında ateşkes imzaladığı bağlayıcı bir anlaşmayla İsrail'i kısıtlamamış olmasından memnun. Bu yüzden İsrail ordusu Yemen'deki Husilere ait hedeflere yeniden saldırabilir.
İsrail Askeri İstihbarat (Aman) Başkanı Tümgeneral Shlomi Binder, Husilerin çevresindeki durumu ortaya çıkarmak, uyarı modelini doğrulamak ve liderleri, aktivistleri ve askeri altyapıyı içeren geniş bir hedef bankası oluşturmak için çalışan insan gücünü genişletti.
İsrail'e yardım etme yolları
Güvenlik toplantılarına, ABD Başkanı Donald Trump'ın iki ay önce Binyamin Netanyahu'ya, müzakereler başarısız olursa İran'ın balistik füzelerine karşı İsrail'in saldırılarını destekleyeceğine söz verdiği yönündeki haberler eşlik etti. Haberlerde, ABD yönetiminin yeni bir İsrail saldırısına yardım etme olasılığını incelemek için iç görüşmelere başladığı iddia edilirken ABD güvenlik ve istihbarat kurumları içindeki istişarelerin, İsrail uçaklarına havada yakıt ikmali sağlanması ve saldırı rotası üzerindeki ülkelerden hava geçiş izni alınması da dahil olmak üzere İsrail'e yardım etme yollarına odaklandığı eklendi. Ancak İsrail raporuna göre ülkeler İsrail'in İran'a saldırı düzenlemek için hava sahalarını kullanmasına izin vermek istemediği için hava transit sorunu karmaşık bir durum olmaya devam ediyor.
Bu tür söylemler, özellikle İran'ın bu konuyu müzakerelere dahil etmeyi reddetme tehdidinde bulunmasının ardından, İsrail'in balistik füzeleri hedef alan önleyici bir saldırı başlatma olasılığını gündeme getiriyor. Bu, füzelerin imhası veya İran'dan çıkarılmasını sağlayacak adımların tartışılması açısından geçerli.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre İsrail'in İran'a tek başına saldırı düzenleme olasılığının öne sürülmesine rağmen, İsrailli kaynaklar perde arkasında yapılan güvenlik toplantılarını ve Netanyahu'nun füze konusunda esnek tavrını ortaya koydu. Tel Aviv, füzelerin tamamen imha edilmesi ve İran'dan çıkarılması konusunda ısrarcı değil. Bunun yerine, İran'ın elinde kalan füzelerin menzili 300 kilometreden fazla olmaması, yani artık İsrail için bir tehdit oluşturmaması gerektiği belirtildi.
İsrail'in karşılaştığı zorluklar ve devam eden savaş
Bölgedeki gelişmeler ve İsrail Hava Kuvvetleri'nin İran'a tek başına savaş açma olasılığının giderek artan tartışmaları çerçevesinde, İsrail, aralıksız güvenlik değerlendirme toplantıları yapılmasını gerektiren Aksa Tufanı Operasyonu’nun ardından başlayan savaşın zorluklarından daha az ciddi olmayan bir zorlukla karşı karşıya kaldı.
Bazı İsrailli yetkililer, Netanyahu'nun ABD yönetimi ile sürekli temas halinde olduğunu ve yapılan değerlendirme toplantıları sırasında güvenlik ve askeri liderlere ve mini kabine bakanlarına brifing verdiğini belirtti. Diğer senaryolar arasında ise İran ile savaşın çeşitli cephelere yayılacağı yönündeki tahminlerin gerçekleşmesi durumunda, uzun süreli bir savaş, hava ve deniz kuvvetlerinin saldırı ve savunma hazırlıkları ile birlikte, roket ve insansız hava araçlarının (İHA) tehdidinden iç cepheyi korumak için yoğunlaştırılmış askere alma ve hazırlık çalışmaları öngörülüyor.
Bu hazırlıkların yanı sıra, askeri yetkililer sınırları savunmak için askere alınacak İsrailli askerlerin eksikliğini ve on binlerce asker kaçaklarının yeniden askere alınmasını ele aldılar. Son aylarda Dışişleri ve Güvenlik Komitesine sunulan verilere göre, İsrail ordusu şu anda tüm kollar ve görevlerde en az 12 bin asker eksikliği çekiyor, bunun 7 bin 500'ü muharebe birimlerinde. İç cephede ise, Devlet Denetçisi'nin son raporu, büyük alanların savunma altyapısı eksikliğinden şikayetçi olduğu, barınak ve güvenli odalarda kritik bir eksiklik olduğuna işaret ediyor.
Güvenlik servislerinin öngördüğü savaşın devam etmesi senaryosuyla karşı karşıya kalan İsrail, çeşitli alanlarda, en ciddi şekilde askeri birimlerdeki eksiklikler ile İsrail'in nükleer konularla sınırlı olan ve balistik füzeleri ve İran'ın vekillerine verdiği desteği içermeyen bir anlaşmayı reddetme tehdidi arasında sıkışmış durumda. Karar vericilere sunulan önerilerde, bazıları başka maddelerin eklenmesi ve bunların üzerinde ısrar edilmesi gerektiğini belirtiliyor.
İsrail ordusunda çeşitli görevlerde bulunan ve 7 Ekim 2023'teki başarısızlıklarla ilgili soruşturmanın bir kısmını denetleyen Yedek Albay Oron Solomon, devam eden müzakerelerden sınırlı bir başarı bekliyor. Herhangi bir anlaşmanın İsrail için uygun olmayabileceğini ve güvenliğini garanti edemeyebileceğini düşünen Solomon, şu anda en önemli konunun, ABD Başkanı Donald Trump'ın planladığı herhangi bir saldırı için hem ABD içinde hem de uluslararası alanda meşruiyet yaratmada başarılı olması olduğuna inanıyor. İran'la savaşa girmek basit bir mesele olmadığının altını çizen Solomon, “Beklenen savaş sadece maliyetli olmakla kalmayacak, aynı zamanda uçak veya gemilere zarar verme gibi potansiyel risklerden bahsetmeye gerek bile yok, yıkım ve kayıplarla dolu bir savaş olacak” ifadelerini kullandı.
Solomon, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Başkan Trump 30 günden bahsediyor ve geri sayımın salı günü, Tahran ile Washington arasındaki Cenevre görüşmelerinin başlayacağı gün başlayacağını tahmin ediyoruz. Trump, İranlıların temel ilkelere bağlı kaldıklarını, yani temel füze ve savunma yeteneklerini koruma haklarını savunarak müzakereleri rayından çıkarabileceklerini fark edecek.”
İkinci konunun, İsrail'in anlaşma ya da saldırıdan sonraki gün ne istediği olduğunu, ki bunun da birincisi kadar önemli olduğunu vurgulayan Solomon, İsrail'in kendi adına beş temel talepte ısrar etmesi gerektiğini ve bu taleplerin yerine getirilmesinin İsrail'in güvenliğine yönelik tehlike ve tehdidi ortadan kaldıracağını söylüyor. Nükleer tesislerin kapatılması ve balistik füze tehdidinin ortadan kaldırılmasının yanı sıra, İsrail'e karşı vekil güçlere (Hizbullah, Husiler ve Irak'taki milisler) sağlanan finansmanın durdurulması da talep edildiğini ifade eden Solomon, tüm Körfez bölgesi ve Babu’l-Mendeb Boğazı'nda seyir ve uçuş özgürlüğünün garanti altına alınması da talebinin de olduğunu kaydetti.
Netanyahu'nun anlaşmaya İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) yurtdışı kolu Kudüs Gücü'nün lağvedilmesinin dahil edilmesi konusunda ısrarcı olması gerektiğini vurgulayan Solomon’a göre bu güç İsrail'i yok etmeyi amaçlıyor ve lağvedilmezse İsrail'e yönelik güvenlik tehdidi devam edecek.
İsrailliler bugün Cenevre'de yapılacak görüşmelerin sonucunu beklerken, güvenlik toplantılarına katılan bir güvenlik yetkilisi, İsrail'in rejimin hemen devrilmesine inanmadığını, ancak bazı adımların iç protestoları yeniden alevlendirebileceğine inandığını açıkladı.
Öte yandan, balistik füzeler konusunda tüm tarafların üzerinde anlaşmaya vardığı bir çözüme ulaşılamaması ve İsrail'in füze programının tamamen yok edilmesinin sadece hava saldırıları ile gerçekleştirilemeyeceğini ısrarla savunması, İsrail'in karşı karşıya olduğu zorluğu daha da artırıyor.
