İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, göreve gelmesinin ardından yayımladığı ilk mesajında Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulması ve boğazı kapatma araçlarının bir baskı unsuru olarak korunması gerektiğini vurguladı.
İran devlet televizyonununda yer alan açıklamada Hamaney, İran halkına hitaben yayımladığı mesajda, askeri gerilimin sürmesi halinde Tahran’ın başka cepheler açabileceğini belirtti. Hamaney, toplumun geniş kesimlerinin talebinin “etkili ve caydırıcı savunmanın sürdürülmesi” olduğunu ifade etti.
Yeni lider ayrıca İran’ın komşu ülkelerle dostane ilişkiler kurmaya inandığını söyledi. İran’ın bölgedeki bazı ülkelerde yalnızca askeri üsleri hedef aldığını, bu ülkelerin kendilerini hedef almadığını savunan Hamaney, gerektiğinde bu tür operasyonların devam edebileceğini belirtti.
Hamaney, İran’a bağlı silahlı grupları kastederek “direniş cephesi” savaşçılarına da seslendi ve devam eden çatışmalardaki rollerinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Bu gruplar arasındaki koordinasyonun sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.
Hameney ayrıca İran’ın savaşta hayatını kaybedenlerin “intikamından vazgeçmeyeceğini” vurguladı ve yetkililerin Minab kentinde bir okulu hedef alan saldırıyı görmezden gelmeyeceğini ifade etti.
İç politikaya ilişkin mesajlar
Hamaney, ülke içinde sosyal, siyasi, kültürel ve güvenlik alanlarında etkili bir varlığın korunması gerektiğini ifade ederek, İranlılardan toplumsal birlik ve dayanışmaya zarar verebilecek adımlardan kaçınmalarını istedi.
Uzmanlar Meclisi’nin kendisini lider seçme kararını devlet televizyonundan öğrendiğini belirten Hamaney, babasının ardından bu görevi üstlenmenin büyük bir sorumluluk olduğunu belirtti.
Hamaney ayrıca İranlıları mevcut koşullarda birbirlerine destek olmaya çağırdı ve kamu kurumlarından vatandaşlara ve sivil yardım kuruluşlarına desteklerini artırmalarını istedi.
Sağlık durumuna ilişkin iddialar
Yeni liderin ilk mesajı, İran medyasının Hamaney’in resmi internet sitesi ile sosyal medya hesaplarının açıldığını duyurmasının ardından yayımlandı.
Resmi site, bugün yayımlanacak ilk “stratejik mesajın” yedi ana başlık içereceğini ve bunların eski lider, halkın rolü, silahlı kuvvetlerin görevleri, yürütme organlarının sorumlulukları, “direniş cephesi”, bölge ülkeleri ve “düşmanlarla mücadele”nin niteliği gibi konuları kapsayacağını bildirdi.
Yeni liderin ilk mesajı, sağlık durumu ve göreve geldikten sonra kamuoyu önüne çıkmamasıyla ilgili soruların sürdüğü bir dönemde geldi.
Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre bir İranlı yetkili ajansa yaptığı açıklamada, Hamaney’in, savaşın ilk günlerinde İran liderliğini hedef alan ABD ve İsrail saldırılarında hafif yaralandığını, ancak buna rağmen görevini sürdürdüğünü söyledi.
Farklı iddialar
Üst düzey bir İsrailli yetkili de İsrail istihbaratının değerlendirmesine göre Hamaney’in hafif yaralandığını, bu durumun kamuoyu önüne çıkmamasını açıklayabileceğini belirtti.
Ancak bazı haberlerde yaralarının resmi açıklamalardan daha ciddi olabileceği öne sürüldü. İran’ın Kıbrıs Büyükelçisi Alirıza Salarian, The Guardian gazetesine yaptığı açıklamada, Hamaney’in bacaklarından, elinden ve kolundan yaralandığını duyduğunu ve muhtemelen hastanede olduğunu düşündüğünü söyledi.
CNN de konuya yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde Hamaney’in ayağında kırık olduğunu, ayrıca sol göz çevresinde morluk ve yüzünde yüzeysel yaralar olduğunu belirtti.
Buna karşılık bazı İranlı yetkililer söylentileri yatıştırmaya çalıştı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın oğlu, Telegram’da yaptığı paylaşımda “Mücteba Hamaney’in iyi olduğunu” ifade etti.
Savaşın ilk günündeki saldırı
The New York Times ise Hamaney’in kamuoyu önüne çıkmamasının kısmen saldırıda aldığı yaralardan kaynaklandığını yazdı. Gazete, üç İranlı yetkiliye dayandırdığı haberinde liderin saldırının ilk gününde yaralandığını belirtti.
Habere göre Hamaney bilinci açık şekilde sıkı korunan bir yerde bulunuyor ve iletişimi sınırlı.
İsrailli askeri yetkililer de 28 Şubat saldırısında Hamaney’in bacaklarından yaralandığına dair istihbarat bulunduğunu, ancak yaralarının boyutunun net olmadığını duyurdu.
Savaşın ilk saldırısında Tahran’ın merkezindeki liderlik kompleksinin hedef alındığı ve İran’ın açıklamasına göre eski lider Ali Hamaney ile bazı üst düzey askeri yetkililerin öldüğü bildirildi.
İran medyası ayrıca yeni liderin ailesinden bazı kişilerin de saldırıda hayatını kaybettiğini bildirdi. Devlet televizyonu, annesinin, kız kardeşinin ve eşinin hava saldırılarında öldüğünü duyurdu.
Gizemli bir figür
Mücteba Hamaney, İran’da babasına kıyasla daha az tanınan ve daha kapalı bir siyasi figür olarak biliniyor. Uzun yıllar babasının ofisinde çalıştı ve güvenlik ile siyasi dosyaların yönetiminde önemli roller üstlendi.
Uzun süre babasının ofisinin başkanlığını yürüttü ve siyasi liderlik ile Devrim Muhafızları arasındaki ilişkilerin koordinasyonunda etkili olduğu ifade ediliyor. Ancak kamuoyunda nadiren konuştu ve siyasi etkinliklerde çok az göründü.
Analistler, Devrim Muhafızları ile yakın ilişkilerinin, babasının ölümünün ardından liderliğe yükselmesinde önemli bir rol oynadığını değerlendiriyor.
Devam eden savaş
ABD ve İsrailli yetkililere göre savaşın ilk saldırılarının ana hedeflerinden biri İran liderliğini etkisiz hale getirmek ve Tahran’ın savaş yönetme kapasitesini felce uğratmaktı.
28 Şubat’tan bu yana ABD ve İsrail güçleri İran içinde yüzlerce askeri hedefi vurdu.
İran ise karşılık olarak İsrail’e füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi, ayrıca bölgedeki bazı ABD üslerini hedef aldı.
ABD’li yetkililer operasyonların amacının İran’ın askeri kapasitesini ve nükleer programını yok etmek olduğunu belirtiyor.
Geniş çaplı saldırılara rağmen son gelişmeler, İran yönetiminin devlet yönetimini ve askeri operasyonları sürdürmeye devam ettiğini gösteriyor. Mücteba Hamaney ise ülke olağanüstü koşullar altında ve savaş sürerken yönetime geldi.
