Savaşla birlikte Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri için kritik lojistik merkezi haline geldi

Qatar Airways, hava sahasının kapalı kalması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya aldı (DPA)
Qatar Airways, hava sahasının kapalı kalması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya aldı (DPA)
TT

Savaşla birlikte Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri için kritik lojistik merkezi haline geldi

Qatar Airways, hava sahasının kapalı kalması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya aldı (DPA)
Qatar Airways, hava sahasının kapalı kalması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya aldı (DPA)

İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaş üçüncü haftasına girerken, artan askeri gerilim ve bölgedeki bazı hava ve deniz yollarının kapanmasıyla Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri ve bazı Arap devletleri için kritik bir geçiş ve hareket noktası olarak öne çıktı. Ülke, hava sahasını ve havaalanlarını kullanıma açarak gelen ve giden uçuşların kolaylaştırılmasına izin verdi.

Bu kapsamda Irak, Suudi Arabistan’a kara ve hava sınırları üzerinden vatandaşlarının geçiş ve kabulünü kolaylaştırdığı için teşekkür etti. Irak Havayolları’nın kuzeydeki Arar Havalimanı üzerinden uçuş yapmasına izin verilmesinin ardından bu adım öne çıktı.

Son günlerde Suudi havaalanlarında uçuş trafiğinde önemli bir artış görüldü. Bölgedeki gerginliği önlemek için bazı hava yolları güzergahlarını değiştirmek zorunda kalırken, Bahreyn merkezli Gulf Air, Pazar günü Kral  Fahd Havalimanı üzerinden operasyonlarını genişlettiğini duyurdu. Daha önce de Al-Jazeera Airways, Hafar el-Batin kentindeki Al-Qaisumah Havalimanı’nı kullanımına açmıştı.

Bu süreçte Körfez ülkelerinin hava savunma sistemleri, İran’dan gelen onlarca balistik füze ve insansız hava aracını hedef alarak engellemeye devam etti. Bu saldırılar uluslararası insancıl hukuk ve BM sözleşmelerinin açık ihlali olarak değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan

Suudi Arabistan’da Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, son 24 saatte Riyad, Doğu Bölgesi, El-Kharj ve Rub’ul-Hali’ye yönelik 6 balistik füze ve 36 insansız hava aracının imha edildiğini ve bu füzelerin Şeybe petrol sahasına yönlendirildiğini açıkladı.

Kuveyt

Kuveyt Sivil Havacılık Otoritesi, Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nın birkaç insansız hava aracı tarafından hedef alındığını, radar sisteminin hasar gördüğünü bildirdi. Açıklamada, olayda herhangi bir can kaybı yaşanmadığı ve kriz planları doğrultusunda ilgili makamlarla koordineli şekilde müdahale edildiği belirtildi.
Kuveyt Ulusal Muhafızları da son 24 saatte sorumluluk alanlarındaki 5 insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu.

Bahreyn

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı, İran kaynaklı saldırılara karşı hava savunma sistemleriyle 125 füze ve 211 insansız hava aracını imha ettiklerini açıkladı.
Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise İran Devrim Muhafızları ile işbirliği yapan ve ülke içi operasyonlar için istihbarat sağlayan 5 kişinin tutuklandığını, bir kişinin ise yurtdışına kaçtığını duyurdu. Söz konusu kişiler, terörist eylemler planlayarak ülkenin güvenliğini ve istikrarını tehdit etmekle suçlanıyor.

gth
Bahreyn: İran Devrim Muhafızları’na hassas ve detaylı istihbarat toplama ve iletme faaliyetlerine katıldıkları gerekçesiyle 5 kişi tutuklandı (Bahreyn Dışişleri Bakanlığı)

Bahreyn merkezli Gulf Air, King Fahd Uluslararası Havalimanı üzerinden geçici operasyonlarını genişlettiğini ve yolcuların biletlerini normal satış kanallarından alabileceklerini açıkladı. Bu adım, uçuşların yeniden yönlendirilmesi ve sınırlı sayıda seferin düzenlenmesi çerçevesinde, Bahreyn ile hava bağlantısını sürdürme amacını taşıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri

BAE Savunma Bakanlığı, İran’dan gelen 4 balistik füze ve 6 insansız hava aracını etkisiz hale getirdiklerini ve yüksek hazırlık seviyesinde olduklarını duyurdu. Bakanlık açıklamasında, saldırılar başladığından bu yana BAE hava savunmasının 298 balistik füze, 15 seyir füzesi ve 1606 insansız hava aracına müdahale ettiğini ve 6 kişinin hayatını kaybettiğini belirtti.

fgbjuk
BAE: Savunma önlemlerini zayıflatacak yanıltıcı içerik yayımlamak suçlamasıyla farklı uyruklardan 25 kişi tutuklanarak acil yargılanmak üzere mahkemeye sevk edildi (WAM)

Abu Dabi Medya Ofisi, insansız hava aracıyla hedef alınan Ruways bölgesindeki bir petrol tesisindeki yangının tamamen kontrol altına alındığını açıkladı.
BAE Başsavcısı Hamad el-Şamsi, çeşitli uyruklardan 25 kişinin gözaltına alındığını ve dijital içerik yoluyla kamuoyunu yanıltmak ve güvenliği tehlikeye atmakla suçlandıklarını belirterek, hızlı bir şekilde yargılanmalarını emretti.

Katar

Katar hava savunması, İran kaynaklı insansız hava aracı saldırılarına karşı koyduğunu açıkladı. Yetkililer, 170 füzeye ve 78 insansız hava aracına karşılık verildiğini, ayrıca iki savaş uçağıyla bir saldırının engellendiğini bildirdi.
Katar Savunma Bakanlığı, İran’dan gelen 4 balistik füze ve bazı insansız hava araçlarına müdahale ettiklerini duyurdu.

gthyju
Bahreyn hava savunma sistemleri, 125 İran füzesi ve 211 insansız hava aracını başarılı bir şekilde engelleyip imha etti (Reuters)

Bu arada Qatar Airways, hava sahasının kapanması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya almayı sürdürdü. Katar Belediye Bakanı, Suudi Arabistan sınırındaki Abu Samra geçiş noktasını ziyaretinde, burasının Katar’a mal ve ürün girişinde hayati bir rol oynadığını ve farklı koşullarda lojistiğin akışını sağlamada kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.



Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşlarının İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesini yasakladı

Birleşik Arap Emirlikleri bayrağı (Şarku’l Avsat)
Birleşik Arap Emirlikleri bayrağı (Şarku’l Avsat)
TT

Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşlarının İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesini yasakladı

Birleşik Arap Emirlikleri bayrağı (Şarku’l Avsat)
Birleşik Arap Emirlikleri bayrağı (Şarku’l Avsat)

Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı, bölgede yaşanan güvenlik ve siyasi gelişmeler nedeniyle BAE vatandaşlarının İran, Lübnan ve Irak’a seyahatini yasakladığını duyurdu.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, söz konusu üç ülkede hâlihazırda bulunan BAE vatandaşlarına en kısa sürede ülkeden ayrılarak Birleşik Arap Emirlikleri’ne dönmeleri çağrısı yapıldı. Bu adımın, devletin yurt dışındaki vatandaşlarının güvenliğini sağlamak amacıyla aldığı ihtiyati tedbirler kapsamında olduğu belirtildi.

Dışişleri Bakanlığı, vatandaşların yayımlanan talimat ve uyarılara uymasının önemine dikkat çekerek, İran, Lübnan ve Irak’ta bulunanların durumlarının takip edilmesi ve ihtiyaç hâlinde gerekli desteğin sağlanabilmesi için bakanlıkla iletişime geçmeleri gerektiğini vurguladı.

Kararın, son dönemde bölgede artan gerilim ve güvenlik gelişmeleri çerçevesinde alındığı, birçok ülkenin de vatandaşlarını korumak ve güvenliklerini sağlamak amacıyla benzer önlemler aldığı ifade edildi.


Bahreyn Kralı: İran iç işlerimize karışmayı bırakmalı

Bahreyn Kralı Hamad bin İsa (BNA)
Bahreyn Kralı Hamad bin İsa (BNA)
TT

Bahreyn Kralı: İran iç işlerimize karışmayı bırakmalı

Bahreyn Kralı Hamad bin İsa (BNA)
Bahreyn Kralı Hamad bin İsa (BNA)

Bahreyn Kralı Hamed bin İsa’dan İran’a sert uyarı: Vatan her şeyin üzerindedir

Bahreyn Kralı Hamed bin İsa, İran’a ülkesinin ve Körfez ülkelerinin iç işlerine müdahale etmeyi durdurma çağrısında bulunarak, "Vatan her şeyin üzerindedir ve tüm evlatlarının omuzlarında bir emanettir" mesajını verdi.

Dün basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Kral Hamed bin İsa, "Zorlukların vatanların üzerine çullandığı ve insanların karakterinin sınandığı anlarda, gerçekler tüm çıplaklığıyla ortaya çıkar," dedi. Bahreyn’in güvenliğini, istikrarını ve halkının selametini hedef alan menfur İran saldırganlığının, vicdanını düşmana satanların sahteliğini ifşa ettiğini vurgulayan Kral Hamed, vatanın geçtiği bu sınavın bütün maskeleri düşürdüğünü belirtti.

İhanetin telafisi yoktur

Kral Hamed, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Kahraman silahlı kuvvetlerimiz her türlü kalleş saldırıyı püskürtmek için sınırlarda teyakkuzda beklerken; vicdanını düşmana satmış az sayıda kişi, vatanın egemenliğini hiçe sayanlarla iş birliği içine girmiştir. Bu, ihanetlerin en büyüğü ve halkın vicdanında asla affedilmeyecek bir suçtur.

Yaşananlara karşı duyduğu büyük öfkenin tüm Bahreyn halkının öfkesinin bir yansıması olduğunu ifade eden Kral, "Vatanın kaderinin emanet edildiği kişilerin vatanı sırtından bıçaklaması ve halkın kendisini temsil etmesi için seçtiği isimlerin, kamuoyu tarafından dışlanmış hainlerin yanında durması kabul edilemez" ifadelerini kullandı.

Vatandaşlık bir ahittir

"Kamuoyunun bugün tek yürek olduğunu ve saldırganlarla iş birliği yapanların uzaklaştırılmasını talep ettiğini belirten Hamed bin İsa, "Vatanına ihanet edenler, bu topraklarda yaşama onurunu hak etmiyor. Vatandaşlık sadece bir kâğıt parçası değil, bir ahit ve sözleşmedir. Bu sözleşmeyi bozan, hakkını kendi eliyle kaybetmiştir" şeklinde konuştu.

Bazı milletvekillerinin, vatanın kalkanı olmak yerine hainlerin safında yer almasından duyduğu derin üzüntüyü dile getiren Kral Hamed, "Vatana saldıranların yanında durmayı tercih edenler, gidip onlara katılsınlar. Düşmanlarımıza sadakat gösterenlerin aramızda yeri yoktur" dedi.

Caydırıcı tedbirler ve ordu mesajı

Bütün Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) halklarının; hainler hakkında verilen hapis, vatandaşlıktan çıkarma ve pasaport iptali kararlarını güçlü bir şekilde desteklediğini, hatta daha fazlasını talep ettiğini savunan Kral, bu caydırıcı önlemlerin bir "intikam" değil, sadık vatandaşları korumak için bir "emniyet supabı" olduğunu söyledi. Kral, bu adımların atılmaması durumunda, silahlı kuvvetlerin savunma zarureti gereği askeri kurallar çerçevesinde yönetime el koymak zorunda kalabileceği uyarısında bulundu.

Milletvekillerine iki yol: Ya özür ya sürgün

Söz konusu milletvekilleri önünde iki yol olduğunu vurgulayan Kral Hamed bin İsa şunları kaydetti: "Önlerinde üçüncü bir yol yok; ya Bahreyn halkından açıkça özür dileyip güven köprülerini yeniden kuracaklar ya da ihanetleri nedeniyle yargı kararıyla ülkeden sürülenlerin yanına gidecekler. Meclis bir emanettir ve temsil yetkisi, eli vatan ihanetine bulaşmış kişilerin taşıyabileceği bir şeref değildir."

Hürriyet kaos değildir

Ülkenin bugün her zamankinden daha fazla özgür ve sorumlu görüşlere ihtiyaç duyduğunu belirten Kral Hamed, Şarku'l Avsat'ın edindiği bilgiye göre konuşmasını şu sözlerle tamamladı: "Özgürlük kaos demek değildir, değerlere dil uzatmak veya vatana ihanet etmek hiç değildir. Vatan her şeyin üzerindedir ve Bahreyn’in bir karış toprağından dahi vazgeçmeyeceğiz. Herkes vatan sevgisini öğrenmelidir; gerçek vatandaş, vatanını dilinde değil, kalbinde taşıyan ve gerekirse onun için canını feda edendir."


Acentelerden Nusuk’a… Suudi Arabistan hac şirketlerinin haritasını nasıl yeniden çizdi?

Mataf alanı (Nusuk)
Mataf alanı (Nusuk)
TT

Acentelerden Nusuk’a… Suudi Arabistan hac şirketlerinin haritasını nasıl yeniden çizdi?

Mataf alanı (Nusuk)
Mataf alanı (Nusuk)

Birkaç yıl öncesine kadar hac yolculuğu, başkentlerden birinde küçük bir ofisten başlar ve uzun bir acente ve aracı ağı üzerinden tamamlanırdı. Bugün ise bu yolculuk, merkezi bir sistemde, dünya çapında hac pazarını tamamen yeniden şekillendiren bir platforma indirgenmiş durumda.

Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı’nın öncülük ettiği bu dönüşüm, sektörü çok taraflı açık bir modelden, dijital platformlar ve hassas operasyonel düzenlemelerle yönetilen bir sisteme taşıdı. Bu değişiklik, hac hizmetleri tarihindeki en geniş yeniden yapılandırma operasyonlarından biri olarak kayda geçti.

Bu reformlardan önce, hac organizasyonu büyük ölçüde farklı ülkelerdeki yerel acentelere dayanıyordu. Bu acenteler, Suudi Arabistan içindeki hizmet sağlayıcılarıyla koordinasyonu sağlarken, bu durum hizmet kalitesinde farklılıklara, fiyat dengesizliklerine ve denetim zorluklarına yol açıyordu.

Ancak, yurt dışı hacı hizmet sağlayıcıları sistemi devreye alındığında, sektör yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, pazarı düzenlemeyi ve lisanslama, işletme ve değerlendirme için net bir çerçeve belirlemeyi amaçlıyor. Bu sayede hizmet kalitesinin artırılması hedefleniyor; bu adımlar, Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı tarafından yayımlanan düzenleyici belgelerle destekleniyor.

2022... Kademeli dönüşümün başlangıcı

2022 yılı, düzenleyici yönetmeliğin uygulanması ve dijital platformların kullanımının artırılmasıyla gerçek bir dönüm noktası oldu. Aynı dönemde, Nusuk platformu üzerinden doğrudan rezervasyon modelinin hayata geçirilmesi, geleneksel acentelerin rolünü azaltarak karar alma merkezini Suudi Arabistan’a taşıdı.

Bu dönüşüm anlık bir değişim değil, aşamalı bir süreçti. Süreç, pazarı yeniden yapılandırma ile başladı ve sonraki yıllarda dijital çözümler üzerine daha fazla odaklanarak lisanslı şirketler modelinin güçlendirilmesine kadar genişledi. Sonraki hac sezonlarında ise daha olgun bir aşamaya geçildi ve bu aşama, hacı adaylarının deneyimlerini iyileştirmeye ve hizmet kalitesini artırmaya odaklandı.

Bu dönüşümün en önemli sonuçlarından biri, pazarda faaliyet gösteren kuruluş sayısının azaltılması oldu. Artık yalnızca belirli lisanslı şirketler faaliyet gösterebiliyor ve bu şirketler, Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı tarafından yayımlanan operasyonel ve denetimsel standartlara tabi.

Eski Hac ve Umre Komitesi Danışmanı Saad el-Kurşi, bu dönüşümün ‘nitelikli bir sıçrama’ olduğunu belirterek, acente modelinden organize şirketlere geçişin hizmet seviyelerinin artmasında önemli rol oynadığını vurguladı.

El-Kurşi, “Hac ile ilgili tüm hizmetler, konaklama, yönlendirme ve karşılama gibi, öncekine kıyasla çok daha düzenli ve kaliteli hale geldi” dedi.

Hizmeti yeniden tanımlayan bir operasyonel kılavuz

Bu dönüşüm, hizmet kalitesini, kalite standartlarını ve değerlendirme mekanizmalarını net bir şekilde belirleyen ayrıntılı operasyonel kılavuzların yayımlanmasıyla pekiştirildi. Bu sayede, hacı adaylarının deneyimi, genel bir şekilde sunulmak yerine, ölçülebilir ve hesaplanabilir birimlere dönüştürüldü.

Ancak bu dönüşüm, bazı zorluklardan muaf değildi. Bunların başında, yeni modeller doğrultusunda çalışacak insan kaynağının eğitilmesi yer alıyordu.

El-Kurşi, bu zorlukların ‘büyük ölçüde aşıldığını’ belirterek, çalışanların hazırlık seviyesinin arttığını ve işletme verimliliğinin iyileştiğini vurguladı. El-Kurşi, mevcut sistemin ‘bugün daha yüksek bir verimlilikle ve daha iyi bir organizasyonla çalıştığını’ ifade etti.

Artan talep... Düzenleyici sınırlar

Artan talebe rağmen, hacı sayıları belirli düzenleyici çerçevelere tabi ve bu da sayılara bir sınırlama getiriyor.

El-Kurşi, “Her ülkeye tahsis edilen kontenjanların sınırlı olması, sayılarda bir üst sınır oluşturuyor, ancak organize şirketlere olan talep artıyor” diyerek, sektörün gelecekteki kapasite artışıyla daha fazla genişleme yaşayacağı öngörüsünde bulundu.

Ayrıca, düzenleme sayesinde fiyatlar daha kontrollü hale geldi. Önceden acentelerin inisiyatifine bırakılan fiyatlandırmalar, bu düzenlemelerle farklılıkları azaltarak maliyetlerde daha yüksek bir şeffaflık sağladı.

Temsilciden platforma

Dijital dönüşüm, bu sistemin temel direğini oluşturdu; çünkü sözleşme süreçleri ve hizmet seçimi artık Nusuk gibi dijital platformlarla bağlantılı hale geldi.

Bu dönüşüm sadece zaman ve çabayı kısaltmakla kalmadı, aynı zamanda pazardaki rollerin yeniden dağıtılmasını sağladı. Böylece hac yolculuğunun yönetimi daha merkezi ve düzenli hale geldi.

Sarah şirketi Yönetim Kurulu Üyesi ve İcra Komitesi Üyesi Mühendis İmad Sami Kari, bu dönüşümün geleneksel işletme modellerinden entegre bir dijital sisteme geçişi kapsadığını belirtti.

Kari, bu dönüşümün ‘havayolu şirketleri, Hac ve Umre Bakanlığı, Nusuk platformu ve hizmet sağlayıcı şirketler arasındaki elektronik bağlantıya dayandığını’ ve bunun hac yolculuğu yönetiminin verimliliğini artırdığını vurguladı.

Ayrıca, ‘QR kodu’ gibi teknolojilerin ve Nusuk kartlarının kullanımının, hacı adaylarının deneyimine doğrudan olumlu etkiler sağladığını, özellikle kaygıları azalttığını ve işlemleri hızlandırdığını ifade etti.

Kari, artık sadece kalabalıkların yönetimi değil, aynı zamanda entegre bir deneyim sunmaya odaklanıldığını belirterek, ‘Bagajsız Hac’ gibi yeni girişimlere dikkat çekti. Bu girişim, hacı adaylarının hareketliliğini kolaylaştırmayı ve yolculuklarını iyileştirmeyi amaçlıyor.

Son yıllarda hac sektöründe yaşananlar, yalnızca şirket sayısının azaltılmasından ibaret olmayıp, tamamen küresel bir pazarın yeniden şekillendirilmesine kadar uzanıyor.

Bugün hac, geleneksel ağlara dayalı bir yapıdan ziyade, yönetimsel düzenlemelerle ve teknolojiyle desteklenen bir sektöre dönüşmüş durumda. Bu dönüşüm, dünyanın en büyük insan topluluklarından birinin daha verimli yönetilmesine yönelik daha geniş bir yaklaşımın yansıması olarak görülüyor.