Filistinli ve Mısırlı kaynaklar, Hamas heyetinin dün Kahire’ye ulaştığını bildirdi. Kaynaklara göre heyet, Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, Filistinli gruplar ve Mısırlı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirecek.
Yaklaşık bir hafta içinde yapılacak ikinci tur toplantıların, kaynakların ifadesine göre ‘kritik mutabakatları’ ele alması bekleniyor. Görüşmelerde özellikle silahsızlanma dosyasının gündemde olacağı belirtiliyor. Bu gelişme, İsrail basınında yer alan ve Mladenov’un Gazze Şeridi’nde silahsızlanmaya ilişkin Hamas’tan yanıt almak için verdiği sürenin cuma günü dolacağı yönündeki haberlerin ardından geldi. Söz konusu haberlerde, hareketin olumlu yanıt vermemesi halinde İsrail’in yeni bir askeri operasyon başlatabileceği ifade edildi.
Silahsızlanma, Mladenov tarafından mart ayı sonunda Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nde açıklanan planın en önemli maddeleri arasında yer alıyor. Uluslararası ve bölgesel medyada yer alan bilgilere göre plan, Hamas’ın tünel ağını imha etmesini ve 8 ay içinde aşamalı olarak silah bırakmasını öngörüyor. Plan kapsamında, ‘Gazze Şeridi’nin silahlardan tamamen arındırıldığının nihai olarak doğrulanmasının’ ardından İsrail güçlerinin tamamen çekilmesi hedefleniyor. İsrail ise Hamas silahsızlandırılmadan Gazze Şeridi’nden çekilmeyeceğini vurguluyor.
Hareketler ve tehditler
Yedioth Ahronoth ve Israel Hayom gazetelerinin perşembe günü yayımladığı haberlere göre, İsrail, Mladenov tarafından tanınan sürenin dolmasının ardından Hamas’ın vereceği yanıtı bekliyor.
The Times of Israel gazetesi ise salı günü üç kaynağa dayandırdığı haberinde, “Gazze Barış Kurulu’nun Hamas’a silahsızlanma teklifini kabul etmesi için cuma gününe kadar süre tanıdığını” aktarmıştı.
Sürenin dolmasına saatler kala Mladenov, perşembe akşamı X platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, “Uzun süredir bekleyen aileler için temel ihtiyaç malzemeleri taşıyan 602 tır Gazze’ye giriş yaptı” ifadesini kullandı.
Gazze’deki hükümet medya ofisi ise dün yayımladığı açıklamada bu bilgiyi yalanladı. Açıklamada, 9 Nisan tarihine ait verilerin yalnızca 207 tırın bölgeye giriş yaptığını gösterdiği belirtilerek, bunların 79’unun insani yardım taşıdığı, kalan tırların ise genellikle özel şirketlere ait ticari ürünler içerdiği ifade edildi.
Gazze şehrinde yıkılmış binaların enkazı arasında kurulan bir çadır kampı (AFP)
Mısırlı bir kaynak Şarku'l Avsat'a, görüşmelerin cuma akşamı başlayacağını ve ardından devam edeceğini belirtti. Kaynağa göre, Hamas’ın olumlu bir yanıt verme ihtimali yüksek. Bu beklentinin, Mladenov tarafından iyi niyet göstergesi olarak değerlendirilen yardım tırı sayısındaki artışla da bağlantılı olduğu ifade edildi. Tarafların açıkladığı rakamlar arasında farklılık bulunsa da bunun görüşmeler açısından ‘üzerine inşa edilebilecek olumlu bir gelişme’ olduğu vurgulandı.
Aynı kaynak, şu ana kadar Hamas’ın olumlu yanıtın ardından uygulama sürecinin nasıl işleyeceğini tartışmaya hazır olduğuna işaret eden göstergeler bulunduğunu belirtti. Bu sürecin, sahada somut adımlar atılmasını gerektiren kritik mutabakatlara ihtiyaç duyduğunu ifade eden kaynak, “Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin fiilen devreye girmesini görebiliriz” değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan İsrail’in tutumunun değişken olduğuna dikkat çekilerek, Tel Aviv yönetiminin Hamas’ı oyalama taktiği izlemekle suçlayarak askeri operasyonlara yönelebileceği uyarısı yapıldı.
Filistinli ikinci bir kaynak ise Filistinli heyetlerin en geç cuma ya da cumartesi günü tamamlanacağını söyledi. Kaynak, Hamas’ın vereceği yanıtın ne tamamen ret ne de tamamen kabul anlamına gelmeyebileceğini dile getirdi.
Aynı kaynak, hareketin ve diğer Filistinli grupların, önerilen çerçevenin uygulanmasına ilişkin sorularına Mladenov’dan gelecek yanıtı beklediğini belirtti. Bu kapsamda İsrail’in anlaşmaya bağlı kalıp kalmayacağı ve Gazze Şeridi’nden çekilip çekilmeyeceği, uluslararası güçlerin ve Filistin polisinin konuşlandırılması ile Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin işleyişi gibi başlıkların öncelikli olduğu ifade edildi.
Hamas’a yakın üçüncü bir Filistinli kaynak ise Kahire’deki görüşmelerin tüm taraflar açısından kolay geçmeyeceğini söyledi. Kaynak, özellikle Mladenov’un yardım konusundaki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı yönündeki rahatsızlığa dikkat çekti. Buna karşın hareketin, Filistinlilerin yaşadığı sıkıntıları hafifletmeye ve İsrail tarafının da yükümlülüklerini yerine getirmesiyle anlaşmanın tam olarak uygulanmasına odaklandığı ifade edildi.
Kaynaklar olumlu sinyaller bekliyor
Yedioth Ahronoth ve Israel Hayom gazetelerine göre, Hamas’ın olumsuz yanıt vermesi durumunda karar İsrail’e kalacak. Bu durumda Tel Aviv yönetiminin, hareketi cezalandırmak için güç kullanma seçeneğini değerlendirebileceği ifade edildi. Her iki gazete de ‘tüm seçeneklerin masada olduğu’ ve siyasi talimatların beklendiğini aktarırken, dikkatin Lübnan üzerindeki gelişmelere yoğunlaşması nedeniyle önümüzdeki günlerde Gazze’de çatışmaların yeniden başlamasının zor göründüğünü vurguladı.
Bu değerlendirme, The New York Times gazetesinin pazartesi günü yayımladığı haberle de örtüşüyor. Gazeteye konuşan kaynaklar, arabulucu tarafların Hamas’ı söz konusu girişimi kabul etmeye yönlendirmek için yoğun bölgesel baskı uyguladığını belirtti. Bu çabanın, kapsamlı bir askeri operasyon dalgasının önüne geçmeyi hedeflediği ifade edilirken, ABD yönetiminin de barış sürecinin reddedilmesi halinde sert askeri seçeneklere başvurabileceği yönünde mesajlar verdiği kaydedildi.
Yaşanan gelişmeleri değerlendiren siyaset bilimi uzmanı Tarık Fehmi, bir hafta içinde düzenlenen ikinci Kahire görüşmesinin, tarafların uzlaşıya bağlı kalması halinde olumlu bir tabloya işaret ettiğini söyledi.
Fehmi, Hamas’tan gelmesi beklenen ‘olumlu ancak şartlı’ yanıt, Mladenov’un yardım girişimleri ve Kahire’nin arabuluculuk çabaları ışığında, Gazze anlaşmasına ilişkin dosyalarda uygulanabilir mutabakatlara varılma ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Fehmi, sürecin başarısız olması halinde ise İsrail’in halihazırda planladığı şekilde Gazze Şeridi’nin geri kalanını işgal etme ihtimaline dikkat çekti.
Filistinli siyasi analist Eymen er-Rakab ise hafta boyunca art arda gelen tehditlerin ve Mladenov ile Hamas arasındaki görüşme öncesindeki söylemlerin, hareket üzerinde baskı kurma amacı taşıdığını ifade etti.
Er-Rakab, Kahire görüşmelerinin en iyi senaryosunun, Filistin polisinin oluşturulması ve uluslararası istikrar güçlerinin konuşlandırılmasının ardından silahların devrine yönelik ilkesel bir uzlaşı sağlanması olduğunu belirtti. Ancak bunun, Hamas’ın hesaplarına bağlı olduğuna işaret eden er-Rakab, hareketin süreçten ‘en az kayıpla çıkmayı’ hedeflediğini vurguladı.
