Bilim insanlarının hastalığa dirençli dişbudak ağaçları yetiştirmek için hızlı bir yöntem geliştirmesiyle, Avrupa genelinde yayılarak Britanya'nın ekolojik açıdan en önemli ağaçlarından bazılarını etkileyen salgın sona erebilir.
Dişbudak ağaçlarında su taşınmasını engelleyen bir mantar türü olan Hymenoscyphus fraxineus, Britanya'da ilk kez 2012'de tespit edilmişti. Woodland Trust, bunun sonucunda Birleşik Krallık'ın dişbudak ağaçlarının yüzde 80'ini kaybedebileceğini tahmin ediyor ve bu da mevcut durumu modern zamanların en şiddetli salgınlarından biri haline getiriyor.
Kaybın büyüklüğüne rağmen küçük bir dişbudak popülasyonu hâlâ varlığını sürdürürken, bilim insanları daha dayanıklı tohumlar yetiştirmeye çalışıyor.
Norwich'teki John Innes Merkezi'nden araştırmacılar, hastalığa dirençli dişbudak yetiştirmenin hızlı bir yöntemini geliştirdi. Bu, doğada 6 yıla varabilen bir sürecin laboratuvarda artık sadece bir hafta kadar sürdüğü anlamına geliyor.
Hızlı tohum çimlendirme yöntemiyle deney ve araştırmalarda şimdiden 2 binden fazla fide üretildi.
Uluslararası araştırma camiasının memnuniyetle karşıladığı yöntem, bazı uyarlamaların ardından arazi sahipleri, doğa koruma gönüllüleri ve bahçecilik meraklıları tarafından da benimsenebilir.
John Innes Merkezi araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Dr. Elizabeth Orton "Dişbudak tohumlarının doğada çimlenmesi genellikle iki ila üç yıl sürer ancak biz bunu laboratuvarda yaklaşık bir haftaya indirdik" diyor.
Deneyler, tohum bahçemiz veya doğaya dikmek için yüzlerce fideyi hızla ürettik.
Dr. Orton "Hem diğer araştırmacılardan hem de dişbudak popülasyonlarının geri kazanılmasına yardımcı olmak isteyen paydaşlardan büyük ilgi gördük" diye ekliyor.
Bir sonraki adımlarımızdan biri, insanların bunu evde uygulayabilmesi için mutfak tipi bir yöntem geliştirmek. Bu süreçte tohumları işlemek için ev tipi çamaşır suyu ve agar gibi internetten satın alınabilen maddeler kullanılacak.
Scandinavian Journal of Forest Research'te yayımlanan çalışmada açıklanan yöntem, bıçak ve cımbız kullanılarak tohum kabuğundan embriyonun dikkatlice çıkarılmasını ve bu yavaş gelişen bitkiye destek olmak için agar besin jeli üzerine yerleştirilmesini içeriyor.
Bu süreç, normalde sıcak ve soğuk koşulları içeren döngüleri gerektiren tohumun doğal uyku dönemini atlıyor.
Yaklaşık iki hafta içinde fideler komposta aktarılmaya hazır hale geliyor; serada 10 ay geçirdikten sonra ise açık havaya dikilebiliyor.
Dr. Orton "İklim değişikliği, haşere ve patojenlerin daha önce elverişsiz olan bölgelere yerleşmesini mümkün kılıyor ve enfekte olmuş kereste ve hortikültür malzemelerinin taşınması, dişbudak gibi kilit türleri korumak için zamana karşı yarıştığımız anlamına geliyor" diye ekliyor.
Bu model sayesinde sadece dişbudaklarda değil, karaağaç gibi diğer türlerde de doğal direnci çok daha hızlı bir şekilde geri kazanabiliriz.
Independent Türkçe
