Bilim insanları dinozorların sanılandan 10 milyon yıl daha önce ortaya çıkmış olabileceğini öne sürdü.
Bir türün, hele ki bir tür grubunun ne zaman ortaya çıktığını kesin olarak belirlemek epey zorlu bir iş. Kazılarda bütün bir iskeletten ziyade kemik parçalarının bulunması da zaman aralığını netleştirmeyi zorlaştırıyor.
Dinozorlara ait olduğu kesin kabul edilen fosillerin en eskileri yaklaşık 230 milyon yıllık. Bilim insanları bunlardan daha eski kalıntıların genellikle dinozorların atası olan türlerden geldiğini düşünüyor.
Ancak bu ilk dinozor fosilleri tek bir türden veya yakın akraba cinslere değil, dinozor soy ağacının birden fazla koluna ait. Yani dinozorlar ortaya çıktıkları ilk dönemlerde bile büyük çeşitlilik gösteriyordu.
Yale ve Princeton üniversitelerinden araştırmacılar bu konuya daha derinlemesine eğilmek için üç ana dinozor soyuna (teropod, sauropodomorpha ve ornithischia) ait 9 farklı morfolojik veri setini kapsamlı bir şekilde analiz etti.
Dinozor anatomisi, bireysel özellikler ve tür içindeki çeşitli alt gruplar hakkındaki tüm mevcut verileri derleyerek dinozorların ne kadar çeşitlilik sergilediğini masaya yatırdılar.
Bilim insanları türler arasındaki ilişkilere de odaklandı. Fosillerin yaşlarına ilişkin verileri derleyip eski evrimsel modellerle karşılaştırarak dinozorların evrim sahnesine ne zaman çıktığını saptamaya çalıştılar.
Bulguları hakemli dergi The Royal Society Proceedings B: Biological Sciences'ta yayımlanan çalışmaya göre ilk gerçek dinozorlar 240 ila 250 milyon yıl önce ortaya çıktı.
Araştırmacılar bundan sonra dinozorların hızlı bir çeşitlenme dönemine girdiğini söylüyor.
Çalışmaya göre, daha önce Geç Triyas döneminde ortaya çıktığı düşünülen dinozorlar aslında bu dönemde yoğun biçimde çeşitlenmiş.
Araştırmacılar makalede "Sonuç olarak bulgularımız, dinozorların evrimsel yolculuğunun, 240 milyon yıllık tarihleri boyunca aralıklı morfolojik evrim patlamalarıyla yönlendirildiğini gösteriyor" ifadelerini kullanıyor:
Bu süre zarfında üç büyük kitlesel yok oluşun en az ikisinin, dinozorlarda önemli bir çeşitlenme patlamasını doğrudan tetiklediği anlaşılıyor.
Dinozorlara ait daha eski kalıntıların keşfedilmemesi, bu dönemde yaşadıkları yerin fosilleşmeye elverişli olmamasından kaynaklanabilir.
Ayrıca araştırmacılar kemik örnekleri bulunmasa da dinozorlar tarafından bırakılmış olabilecek 250 milyon yıllık ayak izlerinin tespit edildiğine değiniyor.
Sürekli yeni keşiflerin yapıldığı bu alanda gelecek yıllarda çok daha eski dinozor kemiklerinin ortaya çıkması ve ilk dinozorlar hakkında daha fazla bilgi sunması da muhtemel.
Independent Türkçe, IFLScience, Interesting Engineering, The Royal Society Proceedings B: Biological Sciences
