Kaynaklar, ABD’nin, İsrail’in Filistin yönetimine aktarmayı durdurduğu vergi gelirlerinin bir bölümünün, ABD Başkanı Donald Trump tarafından kurulan Barış Konseyi’ne yönlendirilmesini değerlendirdiğini söyledi. Söz konusu kaynağın, Gazze’de savaş sonrası döneme ilişkin planın finansmanında kullanılması öngörülüyor.
Reuters’a konuşan kaynaklar Washington yönetiminin İsrail’e resmî bir talepte bulunup bulunmama konusunda henüz nihai karar vermediğini belirtti.
Müzakereleri takip eden Filistinli kaynaklar ise önerinin, vergi gelirlerinin bir kısmının ABD destekli geçiş hükümetine, diğer kısmının ise reform yapması şartıyla Filistin yönetimine tahsis edilmesini öngördüğünü aktardı.
Filistin yönetimi, İsrail tarafından bloke edilen vergi gelirlerinin toplam değerinin yaklaşık 5 milyar dolar olduğunu belirtiyor.
Filistin vergi gelirlerinin, Filistin yönetiminin dahil edilmediği Trump’ın Gazze yeniden imar planına yönlendirilmesi ihtimali, Batı destekli Filistin yönetiminin daha da marjinalleşmesine yol açabilir. İsrail’in söz konusu fonları dondurması ise işgal altındaki Batı Şeria’daki mali krizi derinleştiriyor.
Filistin yönetimi Batı Şeria’da sınırlı özerk yönetime sahip bulunuyor. Ancak 2007’de Hamas ile yaşanan kısa süreli iç savaşın ardından Gazze üzerindeki nüfuzunu tamamen kaybetmişti.
Trump’ın Gazze planı ise Hamas’ın silah bırakmayı reddetmesi ve İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının sürmesi nedeniyle çıkmaza girdi. Saldırıların, Ekim ayında varılan ateşkesi fiilen zayıflattığı belirtiliyor.
“Bankada duran para işe yaramıyor”
Barış Konseyi, Filistin vergi gelirlerinin kullanımına ilişkin önerinin gündemde olup olmadığı konusunda yorum yapmayı reddetti.
Konseyden bir yetkili, tüm taraflardan Trump’ın yaklaşık 70 milyar dolar maliyetindeki yeniden imar planını desteklemek için mevcut kaynakları kullanmalarının istendiğini söyledi.
Yetkili, “Bu hem Filistin yönetimini hem de İsrail’i kapsıyor. Paranın bankada tutulmasının, başkanın 20 maddelik planının ilerlemesine katkı sağlamadığı açık” dedi.
Söz konusu açıklamanın, İsrail’in uzun süredir devam eden anlaşmazlık nedeniyle bloke ettiği Filistin vergi gelirlerine işaret ettiği değerlendiriliyor. Anlaşmazlık, Filistin yönetiminin İsrail hapishanelerindeki Filistinlilere ve hayatını kaybedenlerin ailelerine yaptığı ödemelerden kaynaklanıyor.
İsrail, Filistin yönetimi adına ithal mallardan vergi topluyor ve uzun süredir yürürlükte olan anlaşmalar kapsamında bu gelirleri Ramallah yönetimine aktarması gerekiyor. Filistin yönetimi ise bu kaynakları kamu çalışanlarının maaşlarını ödemek ve kamu hizmetlerini finanse etmek için kullanıyor.
Kaynaklar, Washington’un İsrail’den Barış Konseyi’ne aktarılmasını isteyebileceği vergi miktarına ilişkin bilgi vermedi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümeti ve Filistin yönetimi, Reuters’ın yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
ABD ve İsrail uzun süredir Filistin yönetimine, İsrail hapishanelerindeki Filistinlilere ve İsrail güçleri tarafından öldürülen kişilerin ailelerine yapılan ödemeleri durdurması yönünde baskı yapıyor. Washington ve Tel Aviv, bu ödemelerin şiddeti teşvik ettiğini savunuyor.
Filistinliler ise söz konusu yardımları, ulusal kahraman olarak gördükleri mahkûmlar için sosyal destek mekanizması olarak değerlendiriyor.
Cezalandırıcı önlem
Filistin yönetimi, ABD baskısına yanıt olarak Şubat 2025’te ödeme sistemini değiştirmeye hazırlandığını açıklamıştı. Ancak ABD yönetimi yapılan değişiklikleri yetersiz buldu.
İsrail ise Filistin yönetimi adına topladığı vergileri “cezalandırıcı önlem” kapsamında bloke etmeyi sürdürdü. Filistinli yetkililere göre tutulduğu belirtilen miktar 5 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, Filistin yönetiminin yıllık bütçesinin yarısından fazlasına denk geliyor.
İsrail’in uygulaması Batı Şeria’da ciddi bir mali krize yol açarken, Filistin yönetimi binlerce kamu çalışanının maaşlarında kesintiye gitmek zorunda kaldı.
İsrail, ABD’nin Barış Konseyi’ne katılım davetini kabul etti. Filistin yönetimi ise konseye davet edilmedi.
Trump planına göre, Hamas’ın silah bırakmasının ardından Gazze’nin yönetimi, “Gazze Ulusal Yönetim Komitesi” adı verilen teknokratlardan oluşan Filistinli bir yapıya devredilecek.
Trump’ın Gazze özel temsilcisi ve Barış Konseyi yetkilisi Nikolay Mladenov, çarşamba günü Kudüs’te düzenlenen basın toplantısında yeniden imar planlarının ileri aşamaya geldiğini söyledi.
Mladenov, “Bu süreç üzerinde aşamalı şekilde çalışıyoruz, maliyet hesaplamaları yapıyoruz. Donörlerle koordinasyon halindeyiz. Şartlar elverdiği anda ciddi biçimde başlamaya tamamen hazırız” ifadelerini kullandı. Ancak vergi gelirleri konusuna değinmedi.
