ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’ın İran’ın nükleer silah edinmesine yol açacak hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceğini vurguladı. ABD yönetiminin hâlâ diplomatik bir çözüm arayışında olduğunu belirten Vance, ancak müzakerelerin başarısız olması durumunda askeri operasyonlara yeniden başlama seçeneğini saklı tuttuklarını ifade etti.
Beyaz Saray’daki Bradley Salonu’nda dün düzenlenen basın brifinginde konuşan Vance, ABD ve İran’ın görüşmelerde ilerleme kaydettiğini ve bir anlaşmaya varma arzusu olduğunu söyledi. Ancak Vance, Washington'ın şu an ciddi bir diplomatik yol ile ucu açık askeri seçenek arasında bir dönüm noktasında durduğunu açıkça belirtti.
ABD'nin İran’ın konvansiyonel askeri yeteneklerinin büyük bir kısmını zayıflattığını belirten Vance, askeri harekata "her an" geri dönme seçeneğini masada tutarak Tahran ile yoğun bir müzakere sürecine girdiklerini ifade etti.
Nükleer silah silahlanma yarışını tetikler
İran'ın nükleer silah edinmesinin engellenmesinin nükleer silahların yayılması riskleriyle de doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Vance; Tahran'ın atom bombasına sahip olmasının daha geniş bir silahlanma yarışını tetikleyebileceğini, ABD'nin nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik onlarca yıllık çabalarını boşa çıkaracağını ve dünyayı daha güvensiz bir yer haline getireceğini söyledi.
Başkan Donald Trump’ın yönetime İranlılarla "kararlı ve güçlü" bir şekilde müzakere etme talimatı verdiğini belirten Vance, ABD’nin iyi niyetini göstermek amacıyla İran tarafıyla dolaylı olarak görüşmek üzere bizzat İslamabad’a gittiğini ve bu yolculuğun 45 saatten fazla uçuş sürdüğünü ifade etti.
Washington’ın, İranlıların bir anlaşmaya varmak istediğine inandığını ve ilerleme kaydedildiğini yineleyen Vance, ancak İran'ın nükleer silaha yaklaşmasına izin verecek herhangi bir tavizi reddetti. Vance, "Bu yola girmek istemiyoruz ancak Başkan, mecbur kalırsak askeri harekata geri dönmeye hazır ve bunu yapabilecek güçte" dedi.
Vance, gazetecilerin sorularını yanıtlarken, müzakereler sırasında İran’ın niyetlerini okumanın zor olduğunu kabul etti. Tahran’ı köklü bir medeniyete ve "harika" bir halka sahip, karmaşık bir ülke olarak tanımlayan Başkan Yardımcısı, İran müzakere heyetinin katı ve esnek pozisyonları bir arada barındırdığını belirterek, "Bazen tam olarak ne istedikleri net olmuyor" değerlendirmesinde bulundu.
ABD’nin kırmızı çizgilerini net olarak belirlediğini ve bunların en başında İran’ın hiçbir zaman nükleer silah edinmemesi geldiğini vurgulayan Vance, bu hedefi sadece Trump’ın görev süresi boyunca değil, uzun vadede de garanti altına alacak bir mekanizmanın kurulması gerektiğinin altını çizdi.
Bir anlaşmaya varma şansı sorulduğunda ise Vance, "Nükleer silahın kırmızı çizgi olduğunu anladıklarını düşünüyorum, ancak bunu sadece bir anlaşma imzaladığımızda kesin olarak görebileceğiz" yanıtını verdi. Çatışmayı sona erdirecek olası bir anlaşma kapsamında, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun Rusya’ya nakledilmesine yönelik bir ABD planı olduğu iddialarını yalanlayan Vance, "Şu anki planımız bu değil ve İranlılar da bunu gündeme getirmedi" dedi.
Vance toplantıda ayrıca, yasal takibata maruz kalan Amerikalılar için 2 milyar dolarlık bir tazminat fonu kurulması, yönetimin Papa Leo’nun eleştirilerine karşı tutumu, fentanil uyuşturucusuyla mücadele çalışmaları, güney sınırının kontrolü ve Trump’ın Çin ziyareti ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmeler de dahil olmak üzere farklı dosyalara da değindi.
