Pakistan-Afganistan krizi neden çözülemiyor?

2 bin 640 kilometrelik Durand Hattı'ndaki anlaşmazlıklar nükleer silaha sahip Pakistan'la Taliban yönetimindeki Afganistan'ı karşı karşıya getirdi (AFP)

Pakistan'la Afganistan arasında sınır olarak kabul edilen Durand Hattı boyunca karşılıklı saldırılar arabuluculuk çalışmalarına rağmen sürüyor.

Pakistan'ın, şubat sonunda Afganistan'a karşı "açık savaş" ilan etmesinden bu yana sınırdaki çatışmalar sürüyor. 

Çin'in İslamabad ve Kabil'e birer elçi göndermesi, geçen ay da Urumçi şehrinde iki ülke arasındaki görüşmelere ev sahipliği yapmasına rağmen anlaşmazlıklar çözülemiyor.

Toplantının ardından Pekin yönetiminin açıklamasında şu ifadelere yer verilmişti:

Çin her iki tarafla da iletişimi sürdürmeye, diyalog için platform sağlamaya ve Afganistan-Pakistan ilişkilerinin iyileştirilmesine katkı sağlayacak. Ülkeler arasındaki üçlü işbirliğinin güçlendirilmesi için yapıcı bir rol oynayacak.

Birleşmiş Milletler'in (BM) Afganistan misyonuna göre, yaklaşık üç aydır süren çatışmalarda en az 372 Afgan sivil hayatını kaybederken, yaklaşık 400 kişi yaralandı.

Pakistan ordusu, martta Afganistan'daki rehabilitasyon merkezine de saldırı düzenlemişti. BM'nin verilerine göre en az 269 kişinin öldüğü saldırıda, 172 kişi yaralandı. Ancak Taliban yönetimi sözcüsünün yardımcısı Hamdullah Fıtrat, uyuşturucu bağımlılarına hizmet veren kliniğe düzenlenen saldırıda yaklaşık 400 kişinin öldüğünü, en az 250 kişinin de yaralandığını savunmuştu.

Bu, iki ülke arasındaki çatışmalarda yapılan en ölümcül saldırı oldu.

ABD ise İran müzakerelerinde de arabuluculuk yapan müttefiki Pakistan'ın kendini savunma hakkı olduğunu söylemişti.

New York Times'ın aktardığına göre Taliban yetkilileri, Washington'ın bu açıklamasıyla "Pakistan'a askeri operasyonlar için yeşil ışık yaktığını" savunuyor.

ABD'deki Clemson Üniversitesi'nden Amira Jadoon şu yorumları yapıyor:

ABD, Afganistan'ı öncelik listesinden çıkardı ve Pakistan'ın Afganistan'da yapmak istediklerine destek veriyor. Pakistanlılar da bundan yararlanıyor.

Washington'ın bu tutumuna rağmen Pekin, iki ülkenin de diplomatik yollarla anlaşmazlığı çözmesi için çabalarını sürdürüyor.

Kimliğinin paylaşılmaması şartıyla gazeteye konuşan Pakistanlı bir güvenlik yetkilisi, Afganistan'ın saldırıları nedeniyle İslamabad'ın görüşmeleri askıya aldığını söylüyor. Kaynak, Çin'in müzakerelerin devamı için Pakistan'a baskı yaptığını belirtiyor.

İslamabad yönetimi, Afganistan'ın Pakistan Talibanı (Tehrik-i-Taliban Pakistan/TTP) ve Belucistan Kurtuluş Ordusu gibi örgütlere destek verdiğini ileri sürüyor.   

Taliban ise Durand Hattı'nın iki ülkeye yayılmış Peştun kuşağındaki aşiretler bölgesini aktif kullanan örgütlere sığınak sağladığına dair iddiaları reddediyor.

Pakistanlı yetkililere göre Taliban, TTP ve benzeri örgütleri kontrol altına almaya yönelik yazılı taahhüt vermeye yanaşmıyor.

Afgan yetkililerse İslamabad yönetiminin, Pakistan'daki tüm terör saldırılarının sorumluluğunu Taliban'a yıkmaya çalıştığını savunuyor. Kaynaklara göre Kabil, uzun vadede Pakistan'ın Afgan hükümetini devirmeyi hedeflediğine inanıyor.

Pakistan ve Afganistan arasındaki gerginlik geçen yıl ekimde de sıcak çatışmaya dönüşmüş, Türkiye ve Katar'ın devreye girmesiyle ateşkes anlaşması imzalanmıştı.

Independent Türkçe, New York Times, Global Times