Gazze Şeridi’nde ateşkes anlaşmasının geleceğine ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde dikkatler, Hamas ile arabulucular arasında Kahire’de gerçekleştirilmesi beklenen görüşmeye çevrildi. Hareket, İsrail’in Gazze’de Hamas yöneticilerini hedef alan saldırılarının ardından ateşkes anlaşmasının ‘çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu’ uyarısında bulundu.
Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, söz konusu görüşmenin, arabulucuların anlaşmanın çökmesini önlemeye yönelik yeni girişim ve temaslarının bir parçası olacağını, aynı zamanda İsrail’in tırmandırdığı gerilimi azaltabilecek önerilerin ele alınacağını belirtti.
Hamas’tan bir kaynak dün Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Mısır'daki arabuluculara bir belge gönderildi. Belgenin bir nüshası Katar ve Türkiye’ye de iletildi. Bu ülkeler aracılığıyla belge Barış Kurulu ve ABD yönetimi de dâhil olmak üzere diğer taraflara ulaştırıldı. Belgede İsrail’in ihlalleri ile hareketin siyasi tıkanıklığa ilişkin tutumu yer alıyor” dedi. Kaynak, Kurban Bayramı öncesinde yapılması planlanan müzakere turunun bayram tatili sonrasına ertelendiğini belirterek, tatilin cumartesi günü sona ereceğini ifade etti.
Henüz yeni müzakere turu için belirlenmiş kesin bir tarih bulunmadığını aktaran kaynak, hareketin üst düzey yöneticilerinden oluşan bir heyetin, gerekli hazırlıkların tamamlanmasının ardından önümüzdeki günlerde Kahire’yi ziyaret etmeye hazırlandığını söyledi.
Kaynağın açıklamaları, Hamas’ın bir gün önce yayımladığı bildirinin ardından geldi. Hareket, ABD yönetimine ‘işgal güçlerinin ihlallerini kınayan açık bir tutum’ sergileme çağrısında bulunmuş, İsrail’in son 48 saat içinde 20 Filistinlinin ölümüne yol açan hava saldırılarını yoğunlaştırdığına dikkat çekmişti. Hamas ayrıca, ateşkes anlaşmasının ‘işgal güçlerinin sürdürdüğü suçlar ve ağır ihlaller nedeniyle çökme riskiyle karşı karşıya olduğunu’ vurgulamıştı.
El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde İsrail meseleleri uzmanı olan Said Ukkaşe ise yaklaşan görüşmenin, anlaşmanın çökmesini önleme ve herhangi bir formatta da olsa devamını sağlama çabasının bir parçası olduğu değerlendirmesinde bulundu. Ukkaşe, aynı zamanda Tel Aviv’in gerilimi daha da tırmandırmasının önüne geçilmesinin hedeflendiğini söyledi. Hamas’ın mevcut güç dengelerini dikkate alması gerektiğini belirten Ukkaşe, krizin derinleşmesinde ısrar edilmemesi ve anlaşmanın çökebileceğine ilişkin ‘sonuçsuz açıklamalardan’ kaçınılması gerektiğini ifade etti.
Ukkaşe’ye göre Hamas’ın elinde, arabulucularla varılacak bir mutabakat çerçevesinde silahlarını Filistin Yönetimi’ne devretme seçeneği bulunuyor. Bunun İsrail ve ABD’yi zor durumda bırakacağını ve Hamas’ın müzakere pozisyonunu güçlendireceğini savunan Ukkaşe, hareketin şimdiye kadar bu taahhüdü yerine getirmeyi geciktirdiğini, Tel Aviv'in de bu durumu kendi lehine kullandığını söyledi.
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler (AFP)
Filistinli siyaset analisti Eymen er-Rakab ise İsrail’in sahip olduğu askerî üstünlük karşısında Hamas’ın tüm taleplerini kabul ettirmesinin zor olduğunu belirterek, arabulucuların temasları aracılığıyla İsrail’in giderek genişleyen operasyonlarını frenlemeye ve elde kalan ateşkes zemininin korunmasına çalışacağını söyledi. Rakab, Kahire’de yapılması beklenen görüşmenin de mevcut gerilimi düşürebilecek uygulanabilir bir yol haritası ortaya koymayı hedefleyeceği öngörüsünde bulundu.
Çarşamba akşamı düzenlenen İsrail hava saldırısında, aralarında iki çocuk ve iki kadının da bulunduğu 10 Filistinli hayatını kaybetti, onlarca sivil yaralandı. Saldırıda, Gazze kentindeki Kassam Tugayları’nın komutan yardımcısı olduğu belirtilen ve ‘Ebu Hassan’ lakabıyla tanınan İmad Eslim de öldürüldü.
Hamas, saldırıyı ‘yeni bir suç’ ve ateşkes anlaşmasının ‘yeniden ve açık biçimde ihlal edilmesi’ olarak nitelendirdi.
Öte yandan, onlarca Filistinli çarşamba günü Gazze kentinin sokaklarında, Hamas’ın silahlı kanadı Kassam Tugayları’nın yeni komutanı Muhammed Avde’nin cenazesine katıldı. Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre Avde, İsrail’in Hamas’ın üst düzey liderlerini hedef alan operasyonları kapsamında bir gün önce öldürülmüştü.
İsrail ordusu, Avde’nin geçtiğimiz salı akşamı Gazze’de düzenlenen hassas bir operasyonla öldürüldüğünü açıkladı. Avde’nin selefi İzzeddin el-Haddad da yaklaşık bir hafta önce Gazze Şeridi’nde bir konut binasına düzenlenen İsrail saldırısında yaşamını yitirmişti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail ordusuna Gazze Şeridi topraklarının yüzde 70’ini kontrol altına alma talimatı verdiğini belirterek, İsrail güçlerinin hâlihazırda bölgenin yüzde 60’ını kontrol ettiğini söyledi.
Ukkaşe’ye göre İsrail’in ateşkes ihlalleri ve Gazze’deki kontrol alanını genişletme yönündeki adımları Hamas üzerinde baskı oluşturmayı amaçlıyor. Ukkaşe, Kahire’deki görüşmenin ise ateşkes anlaşmasının uygulanmasına ilişkin olumlu sonuçlar elde etmeye yönelik bir girişim olacağını ifade etti.
Rakab ise Netanyahu’nun Gazze Şeridi’nin yüzde 70'ini işgal etme hedefini açıklamasının, zaten süregelen İsrail ihlallerinin ulaştığı son nokta olduğunu belirterek, bunun mevcut sürecin giderek daha büyük bir krize sürüklendiğini ve Tel Aviv’in gerilimi mümkün olan en üst seviyeye taşıdığını gösterdiğini söyledi.
Rakab, birkaç hafta önce Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov tarafından ortaya konulan yol haritasına dönülmesinin, gerilimi geçici olarak durdurmanın en kısa yolu olabileceğini belirterek, söz konusu planın yeniden müzakere edilmesi ve üzerinde uzlaşma sağlanmasının mümkün olduğunu ifade etti.
