Somaliland, Etiyopya’ya deniz yolunu yeniden açıyor... Mogadişu ile gerginlik artıyor

Ayrılıkçı bölge, Addis Ababa’nın taleplerini görüşmeye hazır olduğunu vurguluyor

Somali Cumhurbaşkanı ile Etiyopya Başbakanı arasında daha önce yapılan görüşmeden (Etiyopya Haber Ajansı)
Somali Cumhurbaşkanı ile Etiyopya Başbakanı arasında daha önce yapılan görüşmeden (Etiyopya Haber Ajansı)
TT

Somaliland, Etiyopya’ya deniz yolunu yeniden açıyor... Mogadişu ile gerginlik artıyor

Somali Cumhurbaşkanı ile Etiyopya Başbakanı arasında daha önce yapılan görüşmeden (Etiyopya Haber Ajansı)
Somali Cumhurbaşkanı ile Etiyopya Başbakanı arasında daha önce yapılan görüşmeden (Etiyopya Haber Ajansı)

Etiyopya’nın denize açılma talebi konusunda ayrılıkçı Somaliland bölgesiyle vardığı ön mutabakat nedeniyle Somali ile yaşadığı krizin üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, ayrılıkçı yönetim İsrail’den tanınma elde etmesinin ardından aynı öneriyi yeniden gündeme taşıdı.

Şarku’l Avsat’a konuşan Somali ve Afrika uzmanı bir isim, bu girişimin özellikle Mogadişu ile ayrılıkçı bölge arasındaki gerilimi yeniden artıracağını belirtti. Uzman, Addis Ababa’nın teklife olumlu yaklaşması halinde Arap ülkeleri ve bölgesel aktörlerden güçlü bir ret tavrının ortaya çıkacağı öngörüsünde bulundu.

Ayrılıkçı bölge, Aden Körfezi boyunca uzanan 740 kilometrelik kıyı şeridine sahip bulunuyor. Afrika Boynuzu’nda Hint Okyanusu ile Kızıldeniz’in kesişim noktasında stratejik bir konumda yer alan bölge, 1991 yılında Somali Federal Cumhuriyeti’nden ayrıldığını ilan etmesine rağmen uluslararası toplum tarafından tanınmıyor. Ancak İsrail, Aralık 2025’te Somaliland’ı tanıyan ilk ülke oldu. Bölgenin stratejik öneme sahip Berbera Limanı ise uzun süredir bölgesel ve uluslararası nüfuz mücadelesinin merkezinde yer alıyor.

Somaliland Dışişleri Bakanı Abdurrahman Tahir Adam dün Etiyopya merkezli The Reporter gazetesine verdiği röportajda, “Etiyopya’nın denize erişim hakkı vardır” dedi.

Adam, “Etiyopya’nın denize erişiminin öneminin farkındayız. Etiyopya hükümetinin liman veya deniz koridoruna ilişkin ihtiyaçlarını görüşmeye hazırız. Onların ihtiyaçlarını anlıyoruz; onlar bizim kardeşlerimiz. Yardımcı olabileceğimiz bir yol varsa buna tamamen hazırız” ifadelerini kullandı.

Gazetenin aktardığına göre Etiyopya ile ayrılıkçı Somaliland yönetimi, 1 Ocak 2024’te bir mutabakat zaptı imzaladı. Söz konusu anlaşma, denize kıyısı bulunmayan Etiyopya’ya bir deniz çıkışı sağlanmasını öngörürken, karşılığında Somaliland’ın egemenliğinin tanınması ihtimalini içeriyordu. Anlaşma kapsamında Etiyopya’nın 20 kilometrelik kıyı şeridini kiralaması ve burada bir deniz üssü kurması planlanıyordu.

Somali ve Arap ülkelerinin karşı çıktığı anlaşmanın ardından Türkiye’nin yürüttüğü diplomatik girişimler sonucunda Aralık 2024’te Ankara Bildirisi imzalandı. Bildiri, Somali’nin toprak bütünlüğüne saygı çerçevesinde denize erişim konusundaki teknik görüşmelerin sürdürülmesini öngörüyordu. Ancak gazetenin değerlendirmesine göre, bu görüşmeler bugüne kadar kayda değer bir ilerleme sağlayamadı.

Türkiye’nin arabuluculuğunda varılan anlaşma, Şubat 2025 sonuna kadar teknik müzakerelerin başlatılmasını ve dört ay içinde nihai bir anlaşmaya ulaşılmasını öngörüyordu. Ancak aradan geçen süreye rağmen bu konuda herhangi bir ilerleme kaydedilmedi.

Adam, verdiği röportajda Türkiye’nin arabuluculuğunda yürütülen süreçte bir durgunluk yaşandığını doğrulayarak, “Herhangi bir değişiklik olmadı” dedi. Adam, Berbera Limanı’nın Etiyopya tarafından kullanılmaya hazır olduğunu belirterek, “Etiyopya limanı istediği zaman kullanabilir. Limandan tam anlamıyla yararlanmak isterse buna da hiçbir itirazımız yok” ifadesini kullandı. Etiyopya ile imzalanan mutabakat zaptının halen yürürlükte olup olmadığı ya da iptal edilip edilmediği yönündeki soruya ise doğrudan yanıt vermekten kaçınan Adam, “Mutabakat zaptı her şey demek değildir” değerlendirmesinde bulundu.

Somalili siyaset analist ve Afrika uzmanı Abdülveli Cami Berri’ye göre, Somaliland’ın Etiyopya’ya deniz çıkışı sağlama fikrini yeniden gündeme getirmesinin temel nedeni, Addis Ababa ile ilişkileri stratejik bir koz olarak görmesi. Berri, ayrılıkçı yönetimin bu ilişki üzerinden etkili bölgesel güçlerle ortaklıklar kurarak uluslararası tanınma elde etmeyi, aynı zamanda Berbera Limanı ve buna bağlı yatırımlardan ekonomik kazanç sağlamayı hedeflediğini ifade etti.

Berri, Türkiye’nin arabuluculuğunun krizi tırmanma aşamasından diyalog sürecine taşımayı başardığını belirterek, Etiyopya’nın geniş çaplı bir bölgesel çatışmaya girmek istemediğini, Somali’nin de savaşa sürüklenmekten kaçındığını söyledi. Ancak taraflar arasındaki anlaşmazlığın temel nedenlerinin ortadan kalkmadığını vurgulayan Berri, son dönemde yeniden gündeme gelen açıklamaların gerilimi tekrar artırabileceği uyarısında bulundu.

Mogadişu yönetimi ise Somaliland’ın attığı bütün adımlara karşı çıkmayı sürdürüyor. Somali hükümeti, Somaliland’ı ülke topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak görmeye devam ederken, ayrılıkçı bölgenin izlediği siyasi çizgiye yönelik birçok kez ret ve tepki açıklamasında bulundu.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud (Somali Haber Ajansı)Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud (Somali Haber Ajansı)

Etiyopya’nın Somaliland ile anlaşma imzalamasının ardından Mogadişu yönetimi bir dizi karşı adım attı. Bu kapsamda dönemin Somali Savunma Bakanı Abdulkadir Muhammed Nur, Kasım 2024’te yaptığı açıklamada, Etiyopya’nın Somali’nin egemenliği ve bağımsızlığını ‘açık biçimde ihlal ettiği’ gerekçesiyle yaklaşık 4 bin Etiyopyalı askerin yeni barış gücü misyonunda yer almayacağını duyurdu. Nur, bir ay sonra ise Etiyopya birliklerinin ülkeden ayrılmasını talep ederek, aksi halde varlıklarının ‘işgal’ olarak değerlendirileceğini söyledi.

Şarku’l Avsat’ın Washington Post’tan aktardığına göre Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud Şubat 2025’te verdiği röportajda, ABD Başkanı Donald Trump’a yakın bazı isimlerin Somaliland’ın resmen tanınması yönünde baskı yaptığını öne sürdü. Mahmud, böyle bir adımın Afrika kıtasındaki mevcut sınırların değişmesine yol açabilecek tehlikeli bir emsal oluşturabileceği uyarısında bulunmuştu.

İsrail’in Somaliland’ı tanımasının ardından Somali’den bu sürece karşı çıkan açıklamalar peş peşe geldi.

Afrika uzmanlarına göre Mogadişu yönetimi, bundan sonra da benzer girişimlere karşı çıkmayı sürdürecek. Somali hükümeti, limanlar, askeri üsler veya deniz çıkışlarıyla ilgili yabancı devletlerle yürütülecek her türlü müzakerenin yalnızca federal hükümetin yetkisinde olduğunu savunuyor. Bu nedenle Somaliland’ın attığı adımları ulusal egemenliğe yönelik bir ihlal olarak değerlendiriyor. Buna karşılık ayrılıkçı yönetim ise dış ilişkilerine dair kararları alma yetkisinin kendisinde olduğunu öne sürüyor. Uzmanlar, bu görüş ayrılığının İsrail’in tanıma kararının ardından ortaya çıkan krize ilave olarak yeni bir siyasi gerilim başlığı oluşturacağını belirtiyor.

Uzmanlara göre Etiyopya’nın Berbera Limanı konusunda atacağı herhangi bir resmî adım, krizi daha güçlü biçimde yeniden alevlendirebilir. Özellikle Addis Ababa yönetiminin denize çıkış elde etme hedefinden vazgeçmemesi nedeniyle gerilimin yeniden yükselme ihtimali bulunduğu ifade ediliyor. Ayrıca Arap ülkelerinden de sert tepkiler gelmesi bekleniyor. Uzmanlar, özellikle Mısır’ın bu dosyadaki gelişmeleri yakından takip ettiği ve Etiyopya gibi Kızıldeniz’e kıyısı bulunmayan ülkelerin denizde varlık göstermesini sağlayacak düzenlemelere karşı çıktığını vurguladı.



İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
TT

İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)

İsrail tankları ve askeri buldozerleri, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından bölgeye ilerledi. Filistin yerel basınında bugün yer alan haberlere göre, İsrail güçlerinin bölgedeki hareketliliği sürüyor.

Filistin merkezli Kudüs Ağı’nın internet sitesinde yayımlanan haberde, “İşgal güçlerine ait tanklar ve askeri buldozerler, Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, Bureyc Mülteci Kampı’nın doğusundaki Atlet el-Reis bölgesine, yoğun topçu atışı ve aralıksız silah sesleri eşliğinde ilerledi” ifadelerine yer verildi.

Şarku’l Avsat’ın Kudüs Ağı’ndan aktardığına göre bu gelişme İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, “Sarı Hat” olarak bilinen hattın çevresindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından yaşandı. Operasyonun Bureyc ve Nuseyrat mülteci kampları çevresindeki üç alanı kapsadığı belirtildi.

İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)
İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)

İsrail ordusu yaptığı açıklamada, operasyonun 660, 661 ve 666 numaralı bölgeleri kapsadığını bildirdi. Ayrıca bu bölgelerde Selahaddin Caddesi’nin araç trafiğine kapatıldığını duyurdu.

Kudüs Ağı’nın aktardığına göre 660 numaralı bölge, Bureyc Mülteci Kampı’nın kuzeyinde ve kuzeybatısında yer alırken, 661 numaralı bölge kampın bitişiğinde bulunuyor. 666 numaralı bölge ise Nuseyrat Mülteci Kampı’nın kuzeyinde yer alıyor ve Davet bölgesi ile güneydeki Gazze Vadisi çevresini kapsıyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’de savaşı sona erdirmeye yönelik planını denetleyen kurul, İsrail ve Hamas’ı çatışmaları sona erdirme konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Kurul, tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesinin Gazze halkının hayat şartlarını daha da kötüleştirdiğini ve ateşkesin çökme riskini artırdığını bildirdi.

Reuters’ın incelediği 12 sayfalık Barış Konseyi raporu, ABD’nin desteklediği ateşkesin 13 ay önce yürürlüğe girmesinden bu yana Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunulan ikinci rapor olma özelliğini taşıyor. Raporda, söz konusu dönemde kaydedilen ilerlemeye ilişkin sahadaki gelişmeleri esas alan bir değerlendirme yapılıyor.

Trump’ın kurduğu ve başkanlığını yürüttüğü Barış Konseyi’nin, raporun sonuçlarını kasım ayının sonunda New York’ta düzenlenecek BM Güvenlik Konseyi toplantısında sunması bekleniyor.

Raporda, “Üzerinde anlaşmaya varılan hususlarla sahada yaşananlar arasındaki uçurum, sürecin karşı karşıya olduğu en büyük risk olmaya devam ediyor” denildi. Raporda ayrıca, “Somut sonuçlar üretmeyen hiçbir ateşkes sonsuza kadar sürdürülemez” uyarısında bulunuldu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi ile Hamas Siyasi Büro Sözcüsü, rapora ilişkin yorum taleplerine henüz cevap vermedi.


Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
TT

Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)

ABD, Sudan'da feshedilen “Ulusal Kongre Partisi”nin eski lideri Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oldu. ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Washington'un Harun'un gözaltına alınmasından “haberdar olduğunu” belirterek, Darfur'da sivillere yönelik vahşet olaylarındaki rolü nedeniyle kendisine uygulanan yaptırımları hatırlattı.

Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)
Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)

Boulos, Sudan'da şiddetin devam etmesinden sorumlu kişilerin hesap vermesi ve aşırılık yanlısı şiddet ağları ile Müslüman Kardeşler bağlantılı grupların savaşı körükleyen faaliyetleriyle mücadele edilmesi çağrısında bulundu. Ancak Harun'un Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmesi yönündeki talebini açıkça yinelemedi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Harun, mahkemede savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan 42 ayrı suçlamayla karşı karşıya bulunuyor.

ABD'den gelen açıklama, Harun'un tutuklandığına ilişkin haberlerin ortaya çıkmasından 9 gün sonra yapıldı. Açıklama, Washington'un yakalanmasına, teslim edilmesine veya mahkûm edilmesine yol açacak bilgiler için 5 milyon dolara kadar ödül koyduğu Harun'un geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Bu gelişmeler, Ulusal Kongre Partisi içinde liderliğin meşruiyetine ilişkin görüş ayrılıklarının yaşandığı ve İslamcı çevrelerin Harun'un tutuklanmasına farklı yaklaştığı bir dönemde meydana geldi. Bazı kesimler tutuklamayı uluslararası kamuoyuna güven verme mesajı olarak değerlendirirken, bazıları bunun orduya destek veren cepheyi zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.


Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
TT

Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)

ABD, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusunda tutumunu sertleştirdi. ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi Mike Waltz, Lübnanlı yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Hizbullah'ı “kanser” olarak nitelendirerek, bütün silahların devletin denetimine alınması gerektiğini vurguladı. Waltz, “Amerika'nın mesajı açık: Tek devlet, tek ordu” ifadelerini kullandı.

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile yaptığı görüşmeyi açık ve samimi olarak tanımlayan Waltz, silahların devletin elinde toplanmasının “isteğe bağlı olmadığını, ilerlemenin tek yolu olduğunu” ifade etti. Waltz, “Büyük Lübnan ulusunu etkisi altına alan Hizbullah kanseri devam etmemeli” dedi.

Waltz, Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam ile yaptığı görüşmeye de değinerek, ekonomik reformlar ve güvenlik konularının ele alındığını söyledi. Lübnan'ın yatırımları çekebilmesi ve krizler döngüsünü kırabilmesi için gerçek reformlara ve devlet otoritesinin ülke genelinde tesis edilmesine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Öte yandan Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, Fransa'nın Beyrut Büyükelçisi Patrick Durel ile görüşmesinde 1701 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına bağlılığını yineledi. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Berri, kararın hükümlerini uygulayacak herhangi bir gücün Birleşmiş Milletler yetkisi altında faaliyet göstermesi, İsrail işgalinin sona erdirilmesi ve bölge sakinlerinin köylerine geri dönmesi gerektiğini belirtti.