Kinşasa, anayasa değişikliklerinin önünü açmaya yönelik adımlar atılmaya devam ederken "siyasi bir çıkmazla" karşı karşıya

Senato, muhalefetin itirazlarına rağmen, halk referandumlarına olanak sağlayabilecek bir yasayı onayladı

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (Cumhurbaşkanlığı sayfası X )

Kongo Demokratik Cumhuriyeti, ülkede anayasa değişikliği sürecinin ilk adımını, siyasi sistemin etkinliğini artırma gerekçesiyle halk oylamalarına izin veren bir yasanın kabul edilmesiyle attı. Ancak muhalefet bu adımı, Cumhurbaşkanı Félix Tshisekedi’nin görev süresini uzatmaya yönelik bir hazırlık olarak değerlendirerek sert şekilde reddetti.

Tshisekedi (62), ilk görev dönemini Ocak 2019–2023 arasında yürütmüş, 2024–2029 dönemi için yeniden seçilmişti. 2006 Anayasası, cumhurbaşkanlığı görevini her biri 5 yıl olmak üzere en fazla iki dönemle sınırlıyor. Bu nedenle, üçüncü kez aday olabilmesi ancak parlamentoda çoğunluk ve ardından halk referandumuyla onaylanacak bir anayasa değişikliğiyle mümkün olabiliyor.

Kongo Senatosu, geçtiğimiz günlerde Ulusal Meclis tarafından da onaylanan ve ülkede referandumların düzenlenmesine yönelik ilk yasal çerçeveyi oluşturan tasarıyı kabul etti. Şarku’l Avsat’ın Fransız Radyosu RFI’den aktardığına göre bu adım, anayasa revizyonu sürecinin ve olası değişikliklerin halk oylamasına sunulmasının önünü açıyor.

Afrika uzmanı Muhammed Turşin’e göre bu düzenleme, siyasi sistemin etkinliğine dair mevcut sorunların çözümü iddiasıyla, Cumhurbaşkanı Tshisekedi’ye yakın elitler tarafından desteklenen girişimin devamı.

Muhalefet ise referandum sürecinin asıl amacının, cumhurbaşkanlığı görev süresi sınırlarını kaldırmak, sınırsız yeniden seçilme imkânı yaratmak ya da görev sürelerini üç dönemle genişletmek olduğunu savunuyor. Bu durumun, Tshisekedi’nin iktidarda kalmasının önünü açacağı ve bunun kesinlikle kabul edilemez olduğu ifade ediliyor.

Hem Senato hem de Ulusal Meclis’te yapılan oylamalar, muhalefet milletvekillerinin haftalar önce protesto amacıyla meclisten çekilmesi nedeniyle muhalefet katılımı olmadan gerçekleşti.

Yasa kabulünden günler önce, başkent Kinşasa’daki parlamento çevresinde düzenlenen protestolarda, muhalefetin önde gelen isimleri anayasa değişikliği girişimini protesto etmiş, güvenlik güçleri göstericileri göz yaşartıcı gazla dağıtmıştı. Gösteriler sırasında muhalefet liderlerinden Martin Fayulu’nun destekçileri tarafından başından yaralı olduğu halde uzaklaştırıldığı bildirildi.

Associated Press’in (AP) haberine göre Kongo Demokratik Cumhuriyeti muhalefeti, mevcut düzenlemenin Cumhurbaşkanı Tshisekedi’ye üçüncü bir dönemin yolunu açabileceği gerekçesiyle yasayı “iktidarın gaspı” olarak nitelendireriyor.

Hükümetin girişimleri, ülkede Ebola salgını ve Ruanda destekli 23 Mart Hareketi isyancılarıyla süregelen çatışmalar gibi ciddi krizlerin yaşandığı bir dönemde meydana geliyor.

Tshisekedi geçtiğimiz ay, ülkede barış sağlanmadan ve çatışma çözülmeden seçimlerin sağlıklı şekilde yapılamayacağını ifade etmişti.

Uzmanlara göre yeni yasa, hükümet ile muhalefet arasında sert siyasi gerilimleri daha da artırabilir. Bu durumun, ülkedeki güvenlik krizleriyle birleşerek siyasi çıkmazı derinleştirmesi ve geniş toplumsal tepkilere yol açması bekleniyor.

Ayrıca, geçmişte Mobutu Sese Seko ve Laurent-Désiré Kabila dönemlerinde yaşanan benzer iktidar krizlerine atıf yapılarak, bu sürecin ülkeyi yeniden uzun süreli siyasi istikrarsızlığa sürükleyebileceği de değerlendiriliyor.