Libya dosyasının çözümüne yönelik girişimlerdeki ivme değişimini yansıtan sürpriz bir adım kapsamında Kahire, eşi benzeri görülmemiş ve büyük bir gizlilik içinde gerçekleştirilen görüşmede, Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter’i, ABD Başkanı Donald Trump’ın kıdemli danışmanı Massad Boulos ile bir araya getirdi. Görüşme, Mısır Genel İstihbarat Teşkilatı Başkanı Tuğgeneral Hasan Reşad’ın himayesinde gerçekleşti.
Taraflardan hiçbiri, Kahire’de yapılan görüşmeleri doğrulayan ya da içeriğine ilişkin ayrıntıları ortaya koyan resmî bir açıklama yapmadı. Ancak görüşme, Kahire el-İhbariyye televizyonu tarafından, Libya’daki siyasi sürecin desteklenmesi, güçlendirilmesi ve krizin çözümüne yönelik diplomatik çabalar kapsamında değerlendirildi.
Söz konusu toplantı, Reşad’ın pazar günü Libya’nın başkenti Trablus’a gerçekleştirdiği sürpriz ziyaretin hemen ardından geldi. Reşad, ziyaret kapsamında Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile bir araya geldi. Mısır, Libya’daki kurumların birleştirilmesi ve ertelenen cumhurbaşkanlığı ile parlamento seçimlerinin yapılmasına zemin hazırlayacak bir uzlaşı sürecini ilerletmeye çalışıyor.
Reşad’ın Libya ziyareti, ülkenin bir yandan ‘Amerikan girişimi’, diğer yandan ise Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Akile Salih ve Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Başkanı Muhammed Takala tarafından ortaya konulan ‘yol haritası’ ile meşgul olduğu bir dönemde gerçekleşti.
El-Menfi’nin ofisi tarafından geçtiğimiz haftanın ortasında duyurulan yol haritasında, üç konsey başkanı ‘Anayasal Bildiri ve değişikliklerini’, 2015 yılı sonunda Fas’ın Skhirat kentinde imzalanan ‘siyasi anlaşmayı’ ve Arap Birliği himayesinde Kahire’de gerçekleştirilen ilk üçlü toplantının sonuçlarını temel referans olarak benimsediklerini yineledi.
El-Menfi, Salih ve Takala daha önce 2024 yılının mart ve mayıs aylarında Arap Birliği merkezinde bir araya gelmiş, yayımladıkları ortak bildiride uzun süredir beklenen seçimleri denetleyecek yeni bir ‘birleşik hükümet’ kurulması da dahil olmak üzere çeşitli maddeler üzerinde uzlaşmışlardı. Buna karşılık, Boulos tarafından açıklanan girişim, el-Menfi’nin yerine Saddam Hafter’in yeni bir Başkanlık Konseyi’nin başına geçmesini ve Dibeybe’nin kurulması öngörülen ‘birleşik hükümetin’ başbakanı olarak görevini sürdürmesini öngörüyor. Söz konusu plan, Libya’daki siyasi çevrelerde farklı görüş ve yaklaşımlara yol açtı.
Kahire’nin Libya krizinin çözüm sürecini desteklemeye yönelik çabaları kapsamında, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati de dün Ürdün’ün başkenti Amman’da düzenlenen Arap Birliği Konseyi’nin olağan toplantısının oturum aralarında, Cezayirli mevkidaşı Ahmed Attaf ile Libya’daki siyasi sürecin son gelişmelerini ele aldı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Abdulati, 21 Mayıs’ta Kahire’nin ev sahipliğinde düzenlenen Libya konulu üçlü ‘komşu ülkeler mekanizması’ dışişleri bakanları toplantısının sonuçlarını memnuniyetle karşıladı. Abdulati, mekanizmanın düzenli olarak toplanmasının, Libya devletinin birliğinin desteklenmesi, ulusal kurumlarının korunması ve ülkenin istikrarının güçlendirilmesi açısından önemli bir çerçeve oluşturduğunu vurguladı.
Bu arada, ülkenin doğusundaki Bingazi kentinde bulunan 57 TM üyesi, Amerikan girişimine destek vererek bunun siyasi sürecin ilerletilmesi için üzerine inşa edilebilecek olumlu bir adım olduğunu belirtti. Milletvekilleri ayrıca, siyasi ve kurumsal bölünmüşlüğün sona erdirilmesi ile Libya halkının özgür, adil ve demokratik seçimlerde sandık yoluyla oy verme hakkını kullanabilmesini amaçlayan tüm çabalara tam destek verdiklerini ifade etti.
Öte yandan el-Menfi dün başkent Trablus’ta Takala ile gerçekleştirdiği görüşmeyi, üç konsey arasında geçiş sürecinin sona erdirilmesine yönelik ulusal mutabakatın uygulamaya konulması çabaları kapsamında değerlendirdi.
El-Menfi’nin ofisinden yapılan açıklamaya göre, taraflar görüşmede ulusal egemenliğin korunması ve mevcut zorluklar karşısında demokratik sistemin güvence altına alınması amacıyla siyasi katılım tabanının genişletilmesi yollarını ele aldı. Görüşmede, şeffaflığın artırılması ve ülkedeki meşru kurumların üyelerinin özgür iradelerinin desteklenmesinin önemi vurgulandı.
Toplantıda ayrıca, Ulusal Mutabakat Belgesi’nde yer alan maddelerin uygulanmasına yönelik ciddi ve belirli bir takvime bağlı sürecin nasıl hayata geçirileceği ile anayasal hükümler ve siyasi anlaşma doğrultusunda gerekli yasa tasarılarının hazırlanmasına başlanması konusu değerlendirildi.
Taraflar, söz konusu yasa tasarılarının hazırlanmasının, Başkanlık Konseyi’nin tamamını temsil eden yürütme erkinin çalışmasını ve DYK ile bağlayıcı istişare mekanizmasının işletilmesini gerektirdiğini belirtti. Tasarıların daha sonra, yürürlükteki iç prosedürler çerçevesinde görüşülerek TM tarafından onaylanmasının öngörüldüğü ifade edildi.
Diğer yandan, el-Menfi, Takala ve Salih, geçtiğimiz perşembe günü gerçekleştirdikleri toplantıda, geçiş sürecinin sona erdirilmesine yönelik bir yol haritasına ilişkin ‘ortak ilkeler belgesi’ üzerinde uzlaşmıştı. Söz konusu belge, Arap Birliği ile Afrika Birliği (AfB) tarafından memnuniyetle karşılandı.
