Gezegenimizin en erken dönemine ışık tutan yeni bir araştırmaya göre, Dünya'daki en eski asteroit krateri 3 milyar yıldan daha eski.
Curtin Üniversitesi'nden araştırmacılar, eski bir asteroit çarpması sonucu oluştuğu uzun süredir tartışılan ve Batı Avustralya'nın Pilbara bölgesinde yer alan Kuzey Kutbu Kubbesi'ndeki kaya oluşumlarını inceledi.
Zaman içinde ısı, basınç ve sıvılar nedeniyle değişime uğradıkları için milyarlarca yıllık jeolojik alanların yaşını belirlemek son derece zorlu bir iş.
Bu örnekte kraterin yaşını belirlemek için gelişmiş mineral tarihleme teknikleri kullanan araştırmacılar, çarpışmanın yaklaşık 3 milyar yıl önce gerçekleştiğini tespit ederek uzun süredir yanıt bekleyen soruyu çözdü.
Hakemli dergi Geology'de yayımlanan yeni çalışmanın yazarlarından Chris Kirkland, "Bu bölge daha önce eski bir çarpışma yapısı olarak tanımlansa da kesin yaşı belirsizliğini koruyordu" diyor.
Çarpışma, geride bir 'mineral saati' bıraktı. Hasar görmüş kayalarda yeniden oluşmuş veya yeni gelişmiş mineralleri tarihlendirerek artık bu olağanüstü olayın ne zaman meydana geldiğini kesin olarak saptayabiliyoruz.
Araştırmacılar, zirkon mineralinin varlığını analiz ederek oluşumun yaşını kesin bir şekilde hesaplamayı başardı.
Bazı zirkon oluşumlarının, muhtemelen bir asteroit çarpmasıyla değişime uğramış, sıradışı, dallanmış ve iskeletimsi yapılara sahip olduğunu tespit ettiler. Bunlar, çarpışmanın yol açtığı yoğun ısınma nedeniyle kısmen yeniden kristalleşmiş ve bazı yerlerde yeniden gelişmişti.
Dr. Kirkland, "Bu zirkon kristalleri, yaklaşık 3 milyar yıl önceki bir olayın kaydı ve bunun, çarpışma için en iyi tahmin olduğunu düşünüyoruz" diyor.
Sonucu doğrulamak için araştırmacılar, şokla hasar görmüş kayaların içinden sıcak sıvıların geçmesiyle oluşan apatit isimli ikinci bir minerali analiz etti.
Bu mineralin yaşının belirlenmesi de aynı sonucu verdi.
Dr. Kirkland, "İki farklı mineral sistemi arasındaki bu uyum, tek bir büyük olayın (bir meteorit çarpışmasının) izlerini gördüğümüze dair bize güven veriyor" ifadelerini kullanıyor.
Bu yeni tarihlendirme, Kuzey Kutbu Kubbesi'ni Dünya'nın bilinen en eski çarpma krateri ve Arkeen döneminden tanımlanabilmiş tek çarpma yapısı haline getiriyor.
Son bulgu, Pilbara kraterini gezegendeki en eski krater konumuna getirerek Dünya'nın çarpışma geçmişini jeolojik zaman içinde daha da geriye taşıyor.
Dr. Kirkland "bunun, erken dönem Dünya'yı şekillendiren şiddetli süreçlere nadir bir bakış" sunduğunu söyleyerek sözlerini noktalıyor.
Independent Türkçe
