ABD Başkanı Donald Trump'la İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında son dönemde belirginleşen görüş ayrılıkları, Washington'ın Ortadoğu'daki önceliklerinin değiştiğine dair yorumları güçlendiriyor.
İsrail gazetesi Haaretz'in analizine göre bu süreçte Türkiye ve Katar, Trump yönetiminin Ortadoğu diplomasisinde öne çıkan iki aktör haline gelirken, İsrail'in Washington üzerindeki geleneksel etkisi zayıflıyor.
7-8 Temmuz'da düzenlenecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Ankara Zirvesi ve Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil edilme ihtimali nedeniyle Ankara'nın Trump'ın dikkatini çektiği belirtiliyor.
Trump'ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı Ortadoğu'daki "favori lideri" olarak gördüğü yazılıyor.
ABD Başkanı, geçen haftaki açıklamasında, Erdoğan hakkında "İran'la savaşın dışında kalmanı isterim dedim. O da dışında kaldı. Onu seviyorum" ifadelerini kullanmıştı. Ayrıca "Erdoğan'a saygısından ötürü" Ankara'daki NATO zirvesine katılacağını belirtmişti.
Katar da İran-ABD müzakere sürecinde Pakistan'la arabuluculuk yaptı. Taraflar, İsviçre'de 21 Haziran'da bir araya gelerek 14 maddelik mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin teknik detayları ele almıştı.
ABD Başkanı, dünkü açıklamasında Tahran'ın talebi üzerine bir sonraki görüşmenin Katar'ın başkenti Doha'da gerçekleştirileceğini duyurdu.
İsrail ise müzakere sürecinde büyük ölçüde dışarıda kaldı.
İran, ABD'yle anlaşmanın İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarını sonlandırmasına bağlı olduğunu bildirmiş, mutabakatta da bu yönde uzlaşmaya varıldığı belirtilmişti. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, mutabakatın İsrail için bağlayıcılığı olmadığını savunarak Lübnan'dan askerleri çekmeyeceğini açıklamıştı.
Diğer yandan Washington'da geçen hafta düzenlenen müzakerelerde İsrail ve Lübnan, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını ve Lübnan ordusunun güneyde kontrolü sağlamasını öngören çerçeve anlaşmayı imzalamıştı.
Netanyahu, anlaşmanın ardından Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya teşekkür etmiş, bunun "İran'a büyük darbe indirdiğini" savunmuştu.
Haaretz analizine göre ABD’deki İsrail yanlısı Cumhuriyetçi şahinler de Rubio’ya destek veriyor.
Öte yandan İran anlaşmasının yüzü olarak görülen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, süreçte İsrail'e yönelik eleştirileriyle dikkat çekiyor.
Vance, İsrail yönetimine sert çıkarak İsrail'in de anlaşmaya uymasını beklediklerini belirtmiş, "Ben İsrail kabinesinde olsaydım, tüm dünyada geriye kalan tek güçlü müttefikime saldırmazdım" demişti. İsrail'in Lübnan'a saldırılarının ve Tahran destekli Hizbullah'ın İsrail hedeflerini vurmasının ABD-İran anlaşmasını zayıflattığını vurgulamıştı.
Independent Türkçe, Haaretz, Ynet
