NATO ülkelerinin büyükelçileri tarafından onaylanan ve Reuters’ın incelediği taslak metne göre, gelecek hafta Ankara’da gerçekleştirilecek ve ittifak liderleri arasında ABD Başkanı Donald Trump’ın da yer alacağı zirvede, NATO’nun kolektif savunmasını düzenleyen 5. maddeye bağlılığa “sarsılmaz bir taahhüt” yeniden teyit edilecek.
Metinde ayrıca üye ülkelerin 2026 yılı için Ukrayna’ya 70 milyar avro (80 milyar dolar) tutarında askerî yardım sağlamayı ve 2027’de de en az benzer seviyede destek vermeyi taahhüt etmelerinin beklendiği ifade edildi. Ancak taslak metnin liderler tarafından nihai onay alması gerekiyor.
NATO liderleri gelecek hafta Ankara’da bir araya gelirken, Avrupa ülkelerinin ABD Başkanı Trump ile İran ve Grönland konusundaki görüş ayrılıklarını gölgede bırakmaya ve Avrupa savunmasında daha fazla sorumluluk üstlendiklerini göstermeye çalışacağı belirtiliyor. Aynı zamanda Washington’un ittifaka yönelik bazı taahhütlerini azaltması da gündemdeki başlıklar arasında yer alıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, salı ve çarşamba günleri yapılacak zirvenin Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırma taahhütlerine bağlılıklarını ortaya koyacağını ve olası bir Rus saldırısını caydırmaya yönelik adımların güçlendirileceğini söyledi. Rutte ayrıca, on milyarlarca dolarlık yeni silah anlaşmalarının imzalanacağını belirtti.
Zirvede ayrıca Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgaline karşı silah tedarikinin sürdürülmesine ilişkin taahhütlerin yenilenmesi bekleniyor. Şarku’l Avsat’ın Reuters’ten aktardığı habere göre Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek akşam yemeğine katılacağı; Erdoğan’ın aynı zamanda Trump ile ikili görüşme gerçekleştireceği bildirildi.
İran savaşının gölgesi
Avrupalı yetkililer, Trump ile Erdoğan ve Rutte arasındaki güçlü ilişkilerin zirvenin sorunsuz ilerlemesine katkı sağlayabileceğini, ancak İran savaşı ve Trump’ın NATO’ya yönelik eleştirileri nedeniyle gerilim ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını ifade ediyor.
Trump, Truth Social hesabında yaptığı paylaşımda, ABD’nin NATO üyelerini “karşılık almadan korumak için para harcadığını” savunarak şikâyette bulundu.
Buna karşılık Rutte ve diğer liderler, NATO’nun ABD’nin güvenliğine de katkı sağladığını ve Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırma yönündeki Trump çağrılarına yanıt verdiğini vurguluyor.
Avrupalı yetkililer, İran savaşının da zirveye gölge düşürmesinden endişe ediyor. Özellikle çatışmaların yeniden alevlenmesi veya Trump’ın Avrupa ülkelerinin ABD’nin askeri operasyonlarına yeterince destek vermediği gerekçesiyle tepki göstermesi ihtimalinden kaygı duyuluyor.
NATO yetkilileri ayrıca, çoğu müttefikin ABD’ye hava sahası ve üs kullanım izni verdiğini, ancak savaşın Avrupa’da geniş ölçüde popüler olmadığını ve birçok lider tarafından da desteklenmediğini belirtiyor.
