Mali'de iktidardaki askeri konsey, ülke genelinde radikal grupları ve Tuareg müttefiklerinin koordineli saldırılarının ardından gerek başkent Bamako'da gerek kalesi olan başkent yakınlarındaki askeri kışlanın bulunduğu Kati beldesinde her zamankinden daha zayıf ve tecrit edilmiş görünüyor.
Askeri konseye ağır bir darbe indiren kapsamlı saldırının üzerinden yaklaşık iki ay geçerken el-Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (CNIM) ve Tuareg ayrılıkçı hareket Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) cumartesi günü ülkenin kuzeyinden güneyine uzanan yeni saldırılar düzenledi. Bu durum, yönetimi zorlu olan geniş Sahel bölgesinde merkezi hükümet üzerindeki baskıyı sıkıştırma kapasitelerini ortaya koydu.
İsyancılar cumartesi günü ülkenin kuzeyi ve orta kesimlerindeki başlıca şehirlere ve başkent Bamako'nun yaklaşık 70 kilometre güneyindeki Mali'nin en büyük cezaevlerinden birine saldırılar düzenledi.
Kuzeydeki Kidal bölgesinde Azavad Kurtuluş Cephesi, Rusya’nın Afrika Kolordusu (eski adıyla Wagner Grubu) kuvvetlerinin bir askeri kışlada mevzilendiği Anefis şehrini kontrol altına aldığını duyurdu; çatışmaların pazar sabahı da sürdüğü bildirildi.
Anefis ve Aguelhok, 25-26 Nisan 2025 saldırılarının ardından Kidal bölgesinde ordunun varlık gösterdiği son iki mevzi.
İktidardaki askeri konsey için ağır bir darbe niteliği taşıyan Kidal şehri, söz konusu saldırılar sırasında FLA güçlerinin eline geçmişti. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına cumartesi sabahı gerçekleştirilen saldırılar aynı zamanda kuzeyin denetiminde kilit stratejik öneme sahip Gao şehrini ve büyük bir askeri üssün bulunduğu orta kesimde bulunan Sifari şehrini de kapsadı.
Ordunun yorulması
Fas merkezli düşünce kuruluşu Yeni Güney için Politika Merkezi’nin araştırmacısı Rıza el-Yamuri AFP’ye yaptığı açıklamada, CNIM ile FLA’nın koordineli saldırıları Mali ordusunu ve Afrika Kolordusu kuvvetlerini yıpratmayı hedefliyor ve bunu başardıkları görülüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Merkezi Abidcan'da bulunan Uluslararası Terörle Mücadele Akademisi'ne bağlı Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nden bir araştırmacı ise "Mevcut hedefin güneye daha fazla ilerlenmeden önce kuzeyin denetim altına alınması ve tahkim edilmesi olduğu görülüyor" yorumunda bulundu.
Mali, 2020 ve 2021 yıllarında peş peşe yaşanan darbelerden sonra iktidarı ele geçirerek güvenliği yeniden sağlamayı ve geniş topraklarda devlet bütünlüğünü korumayı taahhüt eden ordu tarafından yönetiliyor. Ülke, radikalizm kaynaklı isyanın yanı sıra başta Tuareglerin yoğunlukla dile getirdiği ayrılıkçı taleplerle de karşı karşıya.
General Assimi Goita önderliğindeki askeri konsey, eski sömürgeci güç Fransa'ya sırtını çevirerek en yakın müttefiki haline gelen Rusya'ya yöneldi. Bamako, Moskova ile enerji, savunma ve yükseköğretim alanlarında iş birliği yapıyor.
Yıpratma stratejisi karşısında askeri konsey, kontrolündeki topraklar üzerindeki hâkimiyetini sürdürmekte güçlük çekiyor.
Dakar merkezli Timbuktu Enstitüsü Müdürü Bakari Sambe, AFP’ye “Devlet yalnızca Bamako'yu ve ülke içinde birkaç stratejik noktayı kontrol ediyor; hepsi bu. Geri kalan bölgeler istikrarsızlık içinde” açıklamasında bulundu.
Başkent de tehlikede
Ancak başkent Bamako da çatışmadan nasibini aldı. Bamako, radikal grupların aylardır tekrarlayan kuşatmaları altında ve bu durum ekonomiyi boğarken yakıt kıtlığına yol açıyor.
2024 eylülünde Bamako'daki askeri havalimanını ve Jandarma Koleji'ni hedef alan görülmemiş ölçekteki saldırıda güvenlik kaynaklarına göre 70'ten fazla kişi hayatını kaybetti, 200'den fazlası yaralandı.
Radikal gruplar, geçtiğimiz nisan ayının sonlarında Savunma Bakanı Sadyo Camara'yı Kati'deki evinde öldürerek sistemi tam kalbinden vurma kapasitelerini kanıtladı. Camara'nın ölümünün ardından askeri konseyin lideri General Goita, bizzat savunma bakanlığı görevini devraldı ve ülkenin güvenliğini sağlamak amacıyla çeşitli tedbirleri devreye soktu.
Goita'nın aldığı önlemler arasında aşırılık yanlısı grupların tercih ettiği ulaşım aracı olan motosikletlerin büyük şehirler dışında kullanımının yasaklanması ve bunların tescilinin zorunlu hale getirilmesi yer alıyor. Sivillerin, aşırılık yanlısı grupların sığınak olarak kullandığından şüphelenilen ormanlara girişi de yasaklandı.
Afrika Sahel Bölgesi Uzmanı Julien Hoffman, "Bu tedbirler Bamako'daki düşman silahlı grupların bazı kapasitelerini kısıtlayabilir; ancak yeni bir saldırı dalgasını önlemeye yetmez" yorumunda bulunudu.
Öte yandan Askeri konsey, Mali'nin tamamı üzerinde kontrolü elinde tuttuğunu ısrarla savunarak bu yargıyı sorgulayan herkese suçlama yöneltiyor.
Haziran ayı başlarında bir gazeteci, Tuareg ayrılıkçılarının kalesi olan Kidal şehrinin CNIM lideri tarafından kontrol edildiğini söylemesinin ardından ‘yanlış bilgi yaymak’ suçlamasıyla tutuklandı.
Kamuoyu üzerindeki şu an uygulanan sıkı denetimin, tam siyasi kontrol varmış gibi bir yanılsama yarattığı uyarısında bulunan Sambe, "Askeri yetkililer mevzilere çekilerek iktidarda kalmaya çalışıyor; ancak bu tablo uzun vadede sürdürülebilir değil” ifadesini kullandı.
