Emel Şehade
İsrailli partiler ile Benjamin Netanyahu’nun aşırı sağcı hükümetini, diğer kesimlerin ‘ayırt edici ve istisnai’ olacağını öngördüğü parlamento seçimlerine sadece dört ay kaldı. Siyasi arenada, merkez sağ partiler ile iktidardaki Likud Partisi ve koalisyon partileri arasında, genişleme ve yerleşim yoluyla Yahudilerin mutlak çoğunluğuna ve mümkün olduğunca az sayıda Arap nüfusa sahip bir İsrail vizyonunu gerçekleştirecek aşırı uçtaki rekabet ve gelecek projelerinin öne çıktığı bir seçim kampanyası yaşanıyor.
Batı Şeria ve Kudüs'teki çeşitli yerleşim projelerinde olduğu gibi bu süreç de Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in önderliğinde yürütülüyor. Smotrich, Filistin toprakları üzerinde İsrail egemenliğini genişleterek pekiştirmek amacıyla çeşitli yerleşim projeleri ve egemenlik dayatması araçlarını kullanıyor. Özellikle yüz yeni yerleşim noktası kurma planı, siyasi ve hukuki hesap verebilirlik talepleri ile Amerikan ve uluslararası muhalefete karşın sürdürülüyor. Smotrich ve İsrail hükümeti bu planı uygulamaya devam ediyor. Böylece Filistin halkı, her kesimin sağ oyların daha büyük payını kapabilmek için birbiriyle yarıştığı İsrail iç rekabetinin rehini olmaya devam ediyor. Üstelik tüm taraflar, çoğunluğun Filistin topraklarının müsaderesi ve orada yerleşim kurulması pahasına sağlanabileceğinin tam olarak farkında.
‘Siyasi şantajın ustası’ olarak nitelendirilen Smotrich, hükümette kalarak Savunma Bakanlığı bünyesinde bakan pozisyonu talebini kabul ettirdi. Bu görevle Batı Şeria'daki sivil yaşamdan, planlama ve inşaattan, yerleşim kurulmasından, arazi düzenlemesinden ve altyapı yatırımlarından sorumlu oldu. Elde ettiği bu yetkilerle işgal altındaki bölgelerdeki tabloyu köklü biçimde dönüştürmeyi başardı.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre Batı Şeria'daki yerleşim durumuna ilişkin bakanlık istatistiklerine göre Smotrich'in görev süresi boyunca 160 yeni yerleşim noktası ve kibbuz kuruldu, 103 yeni yerleşim bölgesinin inşasına onay verildi ve yerleşimlerin güçlendirilmesi, duvar inşaatı, askeri araç alımı ve yol yapımı için milyarlarca dolar yatırım yapıldı. Tüm bunlar, ‘iki devletli çözüm’ fikrinin kalıcı olarak tasfiye edilmesi amacıyla hayata geçirildi.
100 yerleşim birimi planı
Yüz yerleşim birimi planı, Batı Şeria’nın kuzeyini güneyinden koparmayı ve bu sayede coğrafi sürekliliği engelleyerek Filistin devletinin kurulmasını kalıcı olarak imkânsız kılmayı amaçlıyor. Planın bir bölümü, Kuzey Şeria'da daha önce tahliye edilen Homesh ve Sanur gibi yerleşim birimlerinin yeniden kurulmasını kapsıyor.
Ekonomi analisti Nehemya Shtrasser'e göre bu plan, Smotrich'in hükümetin değişmesinden duyduğu kaygıyla doğrudan ilişkili. Shtrasser, “Bu durum mevcut muhalefetin iktidara gelmesi halinde yerleşim inşaatını durdurabileceğine işaret ediyor. Bu nedenle Smotrich, daha önce onay verilmiş ancak henüz inşa edilmemiş yerleşimlerin inşaatı için şimdi baskı uyguluyor ve bu projelere büyük bütçeler tahsis ediliyor. İsrail kontrolündeki alanların coğrafi sürekliliğini korumak ve Filistinlileri yalıtılmış ceplere hapsetmeyi hedefliyor” dedi.
Bazı İsrailli çevreler daha da ileri giderek yüz yerleşim noktası planının İsrail'i tecrit edebileceği, boykotları derinleştirebileceği ve aşırılık politikası ile Filistin topraklarına el konulması gerekçesiyle ülkeye uluslararası ya da Avrupa yaptırımları uygulanabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Sağ kanat yerleşimci hırsı bununla da sınırlı kalmadı. Smotrich, aktif yerleşimci hareketlerle yüz noktanın kurulmasını ortak ve yoğun bir çalışmayla gerçekleştirmeyi ve bu amaçla geniş bütçeler tahsis etmeyi kararlaştırdı.
Plan, şu an Filistin Otoritesi'nin kontrolündeki A Bölgesi'nde hayata geçirilecek. Shtrasser'e göre bu, "Oslo Anlaşması'nın fiilen sona erdirilmesine ve tüm İslam dünyasına karşı kıyamet savaşına yol açacak. Mesyanik vizyonunda bu, tüm Filistinlileri sürgün etmek ve tüm Batı Şeria'yı İsrail'e ilhak etmek için bir fırsat olacak."
“Süleyman'ın Göletleri”
Bu plan, İsrail egemenliğini genişletmek amacıyla yalnızca yerleşim noktaları kurmakla sınırlı değil, A, B ve C Bölgeleri arasındaki sınırları silmeyi de hedefliyor. Bunu gerçekleştirmek için İsrail, arkeolojik el koyma planlarına başvurdu. Öyle ki Beytullahim yakınlarında Hirodes'in inşa ettiği Süleyman'ın Göletleri’ni İsrail egemenliğine dahil etme noktasına kadar gidildi. Bu amaç için milyonlarca şekel tahsis edildi ve askeri varlığın güvence altına alınması üzerinde mutabık kalındı. Karşılığında Filistinliler hem topraklarını hem de en önemli tarihi eserlerden birini yitiriyor. Sebastiye ve Fasayil'de yaşandığı gibi arkeoloji, Oslo anlaşmalarını geçersiz kılma hareketinin bir parçası haline getirilecek.
Büyük taş havuz, işsiz Filistinlilerin günlük ekmeklerini beklemek için etrafında toplandığı bir mekân. Bölgede üç havuz yer alıyor: biri tamamen kuru, ikincisinde az miktarda su, üçüncüsü ise görece dolup taşıyor. Küçük miktarda balık var. Bunlar Kudüslü Filistinliler tarafından Taberiye Gölü'nden getiriliyor.
Mimarlar, su olmasa bile bu mekânı dünyanın en güzel tarihi eserlerinden biri olarak nitelendiriyor ve ‘Hirodes'in inşa ettiği su mühendisliğinin harikası’ şeklinde tanımlanıyor.
Bu yerin etrafında pek çok efsane ve dini hikaye dolaşıyor. Bunlardan birine göre Osmanlılar göletlerin yanına taş bir bina inşa ederek içine motorlar ve pompalar yerleştirdi, ardından İngilizler, büyük kazanlar ekleyerek suyu hem tarımsal amaçlarla kullanıma hem de içmeye uygun hale getirdi. İngilizlerden sonra Ürdünlüler geldi, ardından onların yerini İsrailliler aldı. 1990'larda Oslo Anlaşmaları'nın bir parçası olarak hazırlanan haritalar bölgeyi böldü ve Süleyman'ın Göletleri’nin Filistin Otoritesi'nin tam sorumluluğundaki A Bölgesi'ne dahil edilmesine karar verildi.
Güvenlik koşullarını bahane ederek ve İsrail'in bir yıldan kısa bir süre önce tarihi çarpıtmasının ardından havuzların tescili Filistin A Bölgesi'nden İsrail'in tam güvenlik sorumluluğuna ve denetimine sahip olduğu C Bölgesi'ne aktarıldı.
Bölge bu günlerde sürtüşmelere sahne oluyor. İsrailli vatandaşlar büyük askeri güçler eşliğinde göletleri ziyaret etmeye başladı. Onlardan önce Smotrich'in Bakan Orit Struk ile birlikte mekânı ziyaret ettiği ve Bakan Elkin'in de buraya geldiği görüldü. Bakan Yardımcısı Sharren Haskel ise göletin kenarında durarak bulanık suya işaret edip kameraya "Yazım hatası yüzünden, bir milimetre farkla A Bölgesi sınırları içinde kalıyor” diye bağırdı.
Konuya hakim kişilerle hazırlanan bir İsrail raporu, bu projelerin büyük çaplı mera ve tarım arazilerini Filistinlilerin erişimine kapatarak yaşam alanlarının giderek daralmasına yol açtığına dikkati çekiyor. Filistin köy ve kentlerinin giriş-çıkışlarına yerleştirilen 925 barikat ve toprak seti sakinleri geçim kaynaklarından yoksun bırakıyor. Tüm bunlar geniş bir nüfus kesimini yoksulluğa ve açlığa sürüklüyor. Yüzlerce kilometre yeni yol ve güzergah el konularak asfaltlandı, güvenlik, elektrik ve su altyapısına dev yatırımlar yapıldı.
İsrail raporunda, İsrail hükümetinin, Otzma Yehudit Partisi’nden Amihay Eliyahu’nun yönettiği Miras Bakanlığı’na, Batı Şeria’daki tarihi alanların restorasyonu ve geliştirilmesi için çeyrek milyar şekel ayırdığı belirtildi. Öte yandan hükümet, özel arazileri kamulaştırarak, duvarlar inşa ederek ve İsrail’in askeri varlığını artırarak Filistinlileri bu bölgelerden ayrılmaya zorluyor. İsraillilere göre bu varlık, çatışmaları alevlendiriyor ve Filistinlilere artık orada hiçbir varlıklarının kalmadığını teyit ediyor.
